નવી દિલ્હી, તા.૧૩ઃ ભારતમાં રુમેટોલોજિકલ રોગો ઝડપથી વધી રહ્ના છે. ડોક્ટરોનો અંદાજ છે કે ભારતમાં લગભગ ૨૫„ વસ્તી આ રોગોથી પીડિત છે. આ રોગો મુખ્યત્વે રોગપ્રતિકારક શક્તિમાં ખલેલને કારણે થાય છે. આનાથી શરીરમાં સોજો આવી શકે છે, સતત દુખાવો થઈ શકે છે અને ઘણા અવયવોને લાંબા ગાળાનું નુકસાન થઈ શકે છે. આ રોગોનું નિદાન અને સારવાર ખૂબ જટિલ છે. જો યોગ્ય સમયે સારવાર ન મળે, તો તે અપંગતા તરફ દોરી શકે છે અથવા, કેટલાક કિસ્સાઓમાં, જીવલેણ સ્થિતિ તરફ દોરી શકે છે. ચાલો ડૉક્ટર પાસેથી આ વિશે મહત્વપૂર્ણ બાબતો જાણવાનો પ્રયાસ કરીઍ.

ફોર્ટિસ હોસ્પિટલ, નોઈડાના રુમેટોલોજી વિભાગના ડિરેક્ટર ડૉ. બિમલેશ ધર પાંડેઍ જણાવ્યું હતું કે રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ, લ્યુપસ અને સોરિયાટિક આર્થરાઇટિસ જેવા રોગો પ્રજનન વયની સ્ત્રીઓને વધુ અસર કરી રહ્ના છે. સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગો સતત તાવ, અનિયંત્રિત વજન ઘટાડવું અને સાંધાના દુખાવાના સ્વરૂપમાં પ્રગટ થાય છે. જોકે, ઘણી વખત આ સમસ્યાઓને અવગણવામાં આવે છે. જ્યારે સૉરાયિસસને સામાન્ય રીતે ચામડીનો રોગ માનવામાં આવે છે, તે સૉરિયાટિક સંધિવાનું લક્ષણ પણ હોઈ શકે છે, જે સાંધાઓને ગંભીર અસર કરી શકે છે.

સ્વયંપ્રતિરક્ષા રોગોની વહેલી ઓળખ પર ભાર મૂકતા, ડૉક્ટરે કહ્નાં કે સંધિવાના રોગોનો કોઈ કાયમી ઈલાજ નથી, પરંતુ યોગ્ય સારવારથી તેનું સંચાલન કરી શકાય છે. આનાથી દર્દીઓને લાંબા ગાળાની રાહત મળી શકે છે. નિયમિત દવા લેવી અને ડૉક્ટરની સલાહનું પાલન કરવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે જેથી રોગની ગંભીર અસરોને અટકાવી શકાય. ચિંતાજનક વાત ઍ છે કે બાળકોમાં પણ સંધિવાના રોગો વધી રહ્ના છે. બાળકોમાં સ્વયં-તિરક્ષા રોગો લાંબા ગાળાની સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે. આનાથી ચેપ, હૃદય રોગ, કિડનીને નુકસાન અને જઠરાંત્રિય ગૂંચવણો થઈ શકે છે.

ડૉ. પાંડેના મતે, શહેરી વિસ્તારોમાં વધતું પ્રદૂષણ અને આનુવંશિક પરિબળો પણ સંધિવાના રોગોના મુખ્ય કારણોમાં સામેલ છે. ચિકનગુનિયા જેવા ચોક્કસ વાયરલ ચેપ પછી ઘણા દર્દીઓને સંધિવા થવાનું જોખમ વધી જાય છે. ચિંતાજનક બાબત ઍ છે કે આ રોગોથી પીડાતા દર્દીઓને તેમના વિશે મોડેથી ખબર પડે છે અને સારવાર ઘણીવાર મોડી શરૂ થાય છે. જ્યારે તેઓ નિષ્ણાત ડોકટરો સુધી પહોંચે છે, ત્યારે રોગ ગંભીર બની ગયો હોય છે અને ઘણા કિસ્સાઓમાં, ખોડખાંપણ થઈ શકે છે. ડૉક્ટરે લોકોને આ રોગો વિશે જાગૃત રહેવા અપીલ કરી. (રર.૨૦)