વોશિંગ્ટન: અમેરિકન અવકાશ સંસ્થા નાસાએ તાજેતરમાં જાહેર કરેલા એક વિશ્લેષણમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો છે કે 2024માં વૈશ્વિક સમુદ્ર સ્તર અપેક્ષાથી વધુ ઝડપે વધ્યું છે. નાસાના અહેવાલ મુજબ, ગયા વર્ષે સમુદ્ર સ્તરમાં વૃદ્ધિનો દર 0.23 ઇંચ (0.59 સેન્ટિમીટર) પ્રતિ વર્ષ રહ્યો, જે અપેક્ષિત દર 0.17 ઇંચ (0.43 સેન્ટિમીટર) પ્રતિ વર્ષથી નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે. આ ચિંતાજનક વધારો 2024ને રેકોર્ડ પરનું સૌથી ગરમ વર્ષ બનવા અને ગ્લેશિયર્સ તેમજ ધરતીના અન્ય બરફના ઓગળવાને કારણે થયો છે.
નાસાના જેટ પ્રોપલ્શન લેબોરેટરી (JPL)ના સમુદ્ર સ્તર સંશોધક જોશ વિલિસે જણાવ્યું, "2024માં આપણે જે વધારો જોયો તે અમારી અપેક્ષાઓથી વધુ હતો. દર વર્ષે કંઈક અલગ થાય છે, પરંતુ એક વાત સ્પષ્ટ છે કે સમુદ્ર સતત વધી રહ્યો છે, અને આ વધારાનો દર ઝડપથી વધી રહ્યો છે." આ વધારાનું મુખ્ય કારણ સમુદ્રના પાણીનું ગરમ થવું (થર્મલ એક્સપાન્શન) અને ગ્લેશિયર્સ તેમજ બરફની ચાદરોનું ઓગળવું છે, જે સમુદ્રમાં પાણીનું પ્રમાણ વધારે છે.
નાસાના ડેટા અનુસાર, 1993થી સમુદ્ર સ્તરની ઊંચાઈનું માપન શરૂ થયું ત્યારથી વૈશ્વિક સમુદ્ર સ્તરમાં 4 ઇંચ (10 સેન્ટિમીટર)નો વધારો થયો છે, અને છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં આ વધારાનો દર બમણો થઈ ગયો છે. 2024માં ખાસ કરીને થર્મલ એક્સપાન્શનનું પ્રમાણ બે-તૃતીયાંશ રહ્યું, જે અગાઉના વર્ષોની સરખામણીમાં ઉલટું ચિત્ર રજૂ કરે છે, જ્યાં બરફના ઓગળવાનું પ્રમાણ વધુ હતું. નાસા હેડક્વાર્ટર્સના ભૌતિક સમુદ્રવિજ્ઞાન કાર્યક્રમના વડા નાદ્યા વિનોગ્રાડોવા શિફરે જણાવ્યું, "2024 રેકોર્ડ પરનું સૌથી ગરમ વર્ષ હતું, અને તેની સાથે પૃથ્વીના સમુદ્રો પણ વિસ્તરી રહ્યા છે, જે ત્રણ દાયકામાં સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચ્યા છે."
આ વધતા સમુદ્ર સ્તરની અસર વિશ્વભરના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો પર પડી રહી છે. ભારતના દરિયાકાંઠાના શહેરો જેવા કે મુંબઈ, ચેન્નાઈ અને કોલકાતા પણ આનાથી અછતા નથી, જ્યાં ઊંચી ભરતી દરમિયાન પૂરનું જોખમ વધી શકે છે. નાસાના વૈજ્ઞાનિકોએ ચેતવણી આપી છે કે જો ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન ઘટાડવા માટે તાત્કાલિક પગલાં ન લેવાય તો, આગામી દાયકાઓમાં સમુદ્ર સ્તરમાં વધુ નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે, જેનાથી દરિયાકાંઠાની વસ્તી અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ગંભીર ખતરો ઊભો થશે.
આ ડેટા નાસા અને તેના આંતરરાષ્ટ્રીય ભાગીદારો દ્વારા 1992થી ચાલતી સેટેલાઇટ શ્રેણી, જેમાં ટોપેક્સ/પોસાઇડનથી લઈને હાલના સેન્ટિનલ-6 માઇકલ ફ્રીલિચ સુધીનો સમાવેશ થાય છે, તેના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. આ સેટેલાઇટ્સે સમુદ્રની ઊંચાઈને ચોક્કસ રીતે માપીને આ ચિંતાજનક વલણને ઉજાગર કર્યું છે. નાસાનું કહેવું છે કે આ વધારો દર્શાવે છે કે આબોહવા પરિવર્તનની અસરો હવે વધુ સ્પષ્ટ અને તાકીદની બની ગઈ છે.
આ અહેવાલે વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચા જગાવી છે, અને વૈજ્ઞાનિકો તેમજ નીતિ નિર્માતાઓ હવે આગળના પગલાં પર વિચાર કરી રહ્યા છે. નાસાની આ ચેતવણી આબોહવા કટોકટી સામે લડવા માટે તાત્કાલિક અને સંકલિત પ્રયાસોની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે, જેથી ભવિષ્યમાં આવી ગંભીર પરિસ્થિતિઓને ટાળી શકાય.