નવી દિલ્હી: ભારતીય મૂળની અમેરિકી અવકાશ યાત્રી સુનીતા વિલિયમ્સ અને તેમના સાથી બુચ વિલ્મોરની ઇન્ટરનેશનલ સ્પેસ સ્ટેશન (ISS)થી પૃથ્વી પર વાપસી ફરી એકવાર મુલતવી રાખવામાં આવી છે. નાસા અને સ્પેસએક્સ દ્વારા આયોજિત ક્રૂ-10 મિશન, જે તેમને પાછા લાવવા માટે સ્પેસએક્સના ડ્રેગન અવકાશયાનને લોન્ચ કરવાનું હતું, તે રોકેટની હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમમાં તકનીકી ખામીને કારણે શુક્રવારે, 14 માર્ચ, 2025ના રોજ રદ કરવામાં આવ્યું. આ બંને અવકાશયાત્રીઓ ગયા વર્ષે જૂન મહિનાથી ISS પર અટવાયેલા છે, અને તેમની આઠ દિવસની મૂળ યોજના હવે નવ મહિનાથી વધુ લાંબી થઈ ગઈ છે.
સુનીતા વિલિયમ્સ અને બુચ વિલ્મોરે 5 જૂન, 2024ના રોજ બોઇંગના સ્ટારલાઇનર અવકાશયાનમાં ISS માટે ઉડાન ભરી હતી. જોકે, સ્ટારલાઇનરમાં થ્રસ્ટરની ખામી અને હિલિયમ લીક જેવી સમસ્યાઓને કારણે નાસાએ તેને અસુરક્ષિત ગણીને સપ્ટેમ્બર 2024માં ખાલી પાછું મોકલ્યું હતું. ત્યારથી, નાસાએ સ્પેસએક્સના ડ્રેગન યાન દ્વારા તેમને પાછા લાવવાની યોજના બનાવી હતી. ક્રૂ-10 મિશનનું લોન્ચિંગ ફાલ્કન 9 રોકેટ દ્વારા ફ્લોરિડાના કેનેડી સ્પેસ સેન્ટરથી થવાનું હતું, પરંતુ લોન્ચિંગથી થોડા કલાકો પહેલાં જ હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમમાં સમસ્યા જણાતાં તેને રોકવામાં આવ્યું.
નાસાના લોન્ચ કોમેન્ટેટર ડેરોલ નેઇલે જણાવ્યું, "રોકેટને સપોર્ટ સ્ટ્રક્ચર સાથે જોડતી હાઇડ્રોલિક સિસ્ટમમાં ખામી હતી, જે લિફ્ટ-ઓફ પહેલાં રોકેટને છોડવા માટે જરૂરી હતી. રોકેટ અને યાનમાં કોઈ સમસ્યા નહોતી, પરંતુ જમીની સિસ્ટમની ખામીએ લોન્ચિંગ અટકાવ્યું." આ મિશનમાં નાસાના એન મેકક્લેઇન અને નિકોલ એયર્સ, જાપાનના તાકુયા ઓનિશી અને રશિયાના કિરિલ પેસ્કોવ સામેલ હતા, જેઓ ISS પર ક્રૂ-9ની જગ્યાએ સુનીતા અને બુચને પાછા લાવવાના હતા.
આ વિલંબથી સુનીતા વિલિયમ્સ અને બુચ વિલ્મોરનો અવકાશમાં સમય હજુ લંબાશે. બંનેએ 280 દિવસથી વધુ સમય ISS પર વિતાવ્યો છે અને અનેક વૈજ્ઞાનિક પ્રયોગોમાં ભાગ લીધો છે. સુનીતાએ તાજેતરમાં એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહ્યું હતું, "અમે જાણતા હતા કે મિશનમાં કેટલીક સમસ્યાઓ આવી શકે છે, અને અમે તેના માટે તૈયાર છીએ." તેમણે ‘અટવાયેલા’ શબ્દને નકારતા કહ્યું, "અમે અહીં તૈયાર અને પ્રતિબદ્ધ છીએ."
આ ઘટનાએ અમેરિકી અવકાશ કાર્યક્રમો પર સવાલો ઉભા કર્યા છે. ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ મુદ્દે ટીકા કરી હતી અને સ્પેસએક્સના એલન મસ્કને તેમની મદદ માટે આગળ આવવા કહ્યું હતું. જોકે, હવે નાસા અને સ્પેસએક્સ ટીમ આગામી લોન્ચિંગની તૈયારી કરી રહી છે, જે 15 માર્ચની રાત્રે અથવા ત્યારબાદ થઈ શકે છે, જો હવામાન અને તકનીકી સ્થિતિ અનુકૂળ રહેશે. જો આ મિશન સફળ થશે, તો સુનીતા અને બુચ 19 માર્ચની આસપાસ પૃથ્વી પર પાછા ફરી શકે છે.
આ ઘટનાએ અવકાશયાત્રીઓની સલામતી અને અવકાશ મિશનની તકનીકી વિશ્વસનીયતા પર ચર્ચા જગાવી છે. નાસાના અધિકારી સ્ટીવ સ્ટીચે જણાવ્યું, "અમે સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છીએ અને આગળનું પગલું ત્યારે જ ભરીશું જ્યારે તમામ સમસ્યાઓ ઉકેલાઈ જશે." હાલમાં, ISS પર પૂરતો પુરવઠો અને સુવિધાઓ હોવાથી બંને અવકાશયાત્રીઓ સુરક્ષિત છે, પરંતુ તેમના પરિવારજનો અને ચાહકો આગળના સમાચારની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે.