નવી દિલ્‍હી, તા.૧૮: ૯૦ ના દાયકામાં, દૂરદર્શન યુગ દરમિયાન, એક જાહેરાત લોકોને ખૂબ આકર્ષિત કરતી હતી અને તે હતી, સબકી પસંદ નિરમા..વોશિંગ પાવડર નિરમા, પરંતુ સમય એટલો બદલાયો કે નિરમા સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ ગઈ. હવે એરિયલ, ટાઇડ અને સર્ફ એક્‍સેલના નામ લોકોની જીભ પર છે. આટલી લોકપ્રિય વોશિંગ પાવડર બ્રાન્‍ડ કેમ અને કેવી રીતે ડૂબી ગઈ? ચાલો તમને તેના પતનની વાર્તા જણાવીએ. એક સમય હતો જ્‍યારે નિરમાનું નામ અને જાહેરાત બંને ખૂબ પ્રખ્‍યાત હતા. પરંતુ ધીમે ધીમે ચમકતા કપડાંના આ લોકપ્રિય બ્રાન્‍ડની ચમક ખોવાઈ ગઈ, તેમ ન્‍યુઝ ૧૮ જણાવે છે.

કરસનભાઈ પટેલે વોશિંગ પાવડર નિરમાને એક મોટી બ્રાન્‍ડ બનાવી હતી. એક સમયે સાયકલ પર સામાન વેચતા કરસન ભાઈએ પોતાની મહેનતથી ૧૭૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનો વ્‍યવસાય બનાવ્‍યો. કરસન ભાઈએ તેમની પુત્રીના નામે ડિટર્જન્‍ટ ઉત્‍પાદનોનું ઉત્‍પાદન શરૂ કર્યું. તેની ઈચ્‍છા હતી કે તેનું આ બાળક દુનિયાભરમાં નામ કમાય પણ નિરૂપમાનું અચાનક એક અકસ્‍માતમાં મૃત્‍યું થયું, જેનાથી કરસનભાઈ સંપૂર્ણ રીતે ભાંગી ગયા પણ તેમણે હિંમત ન હારી અને સ્‍વર્ગસ્‍થ પુત્રીના નામથી વોશીંગ પાઉડર બનાવવા શરૂ કર્યો.

કરસન ભાઈએ નિરમા વોશિંગ પાવડર વેચવાનું શરૂ કર્યું પરંતુ તેમની સામે સૌથી મોટો પડકાર એ હતો કે બજારમાં હાજર મોટી કંપનીઓ સાથે કેવી રીતે સ્‍પર્ધા કરવી. આ માટે તેણે નવી રણનીતિઓ અપનાવવાનું શરૂ કર્યું. એક અનોખી યુક્‍તિનો ઉપયોગ કરીને, કરસનભાઈ પટેલે દરેક પેકેટ પર લખવાનું શરૂ કર્યું, ‘જો કપડાં સાફ ન હોય તો પૈસા પાછા.'

કરસન ભાઈ પટેલનો આ વિચાર કામ કરી ગયો અને લોકોએ તેમનું ઉત્‍પાદન ખરીદવાનું શરૂ કર્યું. જ્‍યારે કરસનભાઈ પટેલે જોયું કે તેમનો વ્‍યવસાય વધી રહ્યો છે, ત્‍યારે તેમણે સરકારી નોકરી છોડી દીધી અને પોતાનું સંપૂર્ણ ધ્‍યાન બજાર પર કેન્‍દ્રિત કર્યું.

૧૯૬૯માં કરસનભાઈ પટેલ દ્વારા શરૂ કરાયેલ, નિરમા તેની ઓછી કિંમત અને અસરકારક માર્કેટિંગને કારણે ૧૯૯૦ના દાયકા સુધીમાં ડિટર્જન્‍ટ માર્કેટમાં ટોચની ખેલાડી બની ગઈ. તે સમયે તેનો બજાર હિસ્‍સો ૬૦% સુધી પહોંચી ગયો હતો.

જોકે, કરસનભાઈ પટેલ અને નિરમા વોશિંગ પાઉન્‍ડર માટે ખરો પડકાર ૯૦ના દાયકા પછી શરૂ થયો, જ્‍યારે સર્ફ એક્‍સેલ, ટાઇડ અને અન્‍ય બ્રાન્‍ડ્‍સે નવા ફોર્મ્‍યુલેશન સાથે બજારમાં પ્રવેશવાનું શરૂ કર્યું. બીજી બાજુ, નિરમા આ મોટા ખેલાડીઓની આક્રમક વ્‍યૂહરચના અને નવીનતાનો સામનો કરી શકી નહીં.

આ પછી, નિરમાની લોકપ્રિયતા ધીમે ધીમે ઓછી થતી ગઈ. એક સમયે ૬૦% હિસ્‍સા સાથે બજારમાં રાજ કરતી નિરમા ૨૦૦૦ ના દાયકા પછી ઝડપથી સંકોચાઈ ગઈ. આજે તેનો હિસ્‍સો ફક્‍ત ૬%ની આસપાસ રહ્યો છે.

તે જ સમયે, કરસન ભાઈની કંપનીએ પણ જાહેરાતમાં ભૂલ કરી. કંપનીના મનમાં શું આવ્‍યું કે નવીનતાના નામે,સ્ત્રીઓને બદલે પુરુષો દ્વારા કપડાં ધોવા શરૂ કર્યો. આ માટે કંપનીએ ઋતિક રોશનને પોતાનો બ્રાન્‍ડ એમ્‍બેસેડર બનાવ્‍યો. આ જાહેરાત મહિલાઓ સાથે જોડાઈ શકી નહીં અને નિરમા બજારમાંથી બહાર થઈ ગઈ. એક સમયે, હેમા માલિની સહિત ચાર પ્રખ્‍યાત બોલિવૂડ અભિનેત્રીઓ નિરમા માટે જાહેરાત કરતી હતી.