મુંબઈ, માર્ચ 18, 2025: બોમ્બે હાઈકોર્ટે થાણે મહાનગરપાલિકા (TMC)ને ગેરકાયદે મસ્જિદનું તોડકામ પૂર્ણ કરવામાં વિલંબ બદલ કડક ફટકાર લગાવી છે. જસ્ટિસ એ.એસ. ગડકરી અને જસ્ટિસ કમલ ખાતાની બેંચે TMCના બહાનાં નકારી કાઢ્યાં અને કાયદાના કડક અમલ પર ભાર મૂક્યો. કોર્ટે 10 માર્ચના આદેશમાં TMCને રમઝાન મહિના પછી તરત જ બાકીનું તોડકામ શરૂ કરીને 14 એપ્રિલ, 2025 સુધીમાં પૂર્ણ કરવા નિર્દેશ આપ્યો.

કોર્ટની ટિપ્પણી:
બેંચે જણાવ્યું, “લોકશાહી રાજ્યમાં કોઈ વ્યક્તિ, જૂથ કે સંગઠનને એ કહેવાની છૂટ નથી કે તે દેશના કાયદાનું પાલન નહીં કરે અથવા તેનો વિરોધ કરશે. આવી સ્થિતિમાં કાયદા અમલીકરણકર્તાઓની ફરજ છે કે તેઓ આવા લોકોને કાયદાનું પાલન કરાવે અને નાગરિકોમાં એવી ભાવના જગાવે કે કાયદાનું ઉલ્લંઘન કે રાજ્યના અમલનો વિરોધ સહન કરવામાં નહીં આવે.”

કેસની વિગત:
આ મામલો ન્યૂ શ્રી સ્વામી સમર્થ બોરીવડે હાઉસિંગ કંપની પ્રાઇવેટ લિમિટેડ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી સાથે સંબંધિત છે. કંપની પાસે બોરીવડે ગામ, કાસરવડાવલીમાં 18,000 ચોરસ મીટરથી વધુ જમીન છે. તેણે TMCને પોતાની જમીન પર ગેરકાયદે બાંધેલી મસ્જિદ તોડવાનો આદેશ આપવા કોર્ટમાં અરજી કરી હતી. TMCના જણાવ્યા મુજબ, 1 જાન્યુઆરી, 2025ના નિરીક્ષણમાં આ બાંધકામ 3,600 ચોરસ ફૂટનું ગ્રાઉન્ડ-પ્લસ-વન માળનું હતું, જેમાં પ્રાર્થના હોલનો સમાવેશ થતો હતો.

TMCની દલીલ:
મસ્જિદના રહેવાસીઓએ દાવો કર્યો હતો કે આ બાંધકામ ગ્રામ પંચાયતના સમયમાં થયું હતું, પરંતુ TMCના રેકોર્ડમાં તેની મંજૂરીનો કોઈ પુરાવો ન મળ્યો. 27 જાન્યુઆરીએ શો-કોઝ નોટિસ અને સુનાવણી બાદ TMCએ તેને ગેરકાયદે જાહેર કરીને તોડવાનો આદેશ આપ્યો હતો. જોકે, સિનિયર એડવોકેટ રામ આપ્ટેએ કોર્ટને જણાવ્યું કે 19 ફેબ્રુઆરીએ સ્થળ પર ભેગી થયેલી ભીડના વિરોધને કારણે તોડકામમાં વિલંબ થયો. TMCએ 65 મજૂરો અને 10 અધિકારીઓ મોકલ્યા હતા અને પોલીસે કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવા માટે વધારાનું બળ મોકલ્યું હતું, પરંતુ તોડકામ પૂર્ણ ન થયું.

કોર્ટની નારાજગી:
કોર્ટે TMCની આ સમજૂતી નકારી કાઢી અને કાયદાના અમલમાં નિષ્ફળતા બદલ ટીકા કરી. બેંચે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે જ્યારે આટલું મોટું બાંધકામ થઈ રહ્યું હતું ત્યારે TMCના અધિકારીઓએ તેને રોકવા શું પગલાં લીધાં, ખાસ કરીને જ્યારે અરજદારે વારંવાર ફરિયાદો કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું, “અરજદારના વારંવારના પત્રો છતાં TMCએ આ ગેરકાયદે બાંધકામ રોકવા શું કર્યું?”

સમય માંગણી નામંજૂર:
TMCએ તોડકામ પૂર્ણ કરવા ચાર અઠવાડિયાનો વધુ સમય માંગ્યો હતો, પરંતુ કોર્ટે તેને નકારી કાઢીને કહ્યું, “ફોટોગ્રાફ્સ મુજબ બાંધકામ મોટા ભાગે તૂટી ગયું છે, તેમ છતાં ચાર અઠવાડિયાની માંગ અસ્વીકાર્ય છે.” સુનાવણી દરમિયાન TMCએ સ્વીકાર્યું કે બાકીનું કામ બે અઠવાડિયામાં પૂરું થઈ શકે છે, જેને કોર્ટે માન્ય રાખ્યું.

આદેશ:
કોર્ટે TMCને રમઝાન મહિના પછી તરત જ બાકીનું તોડકામ શરૂ કરવા અને 14 એપ્રિલ, 2025 સુધીમાં પૂર્ણ કરવા આદેશ આપ્યો. બેંચે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈએ, જેમાં પ્રતિવાદીઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, તૂટેલા ભાગનું પુનઃનિર્માણ ન કરવું જોઈએ. કોર્ટે TMCના અધિકારીઓને આદેશના સંપૂર્ણ અમલ માટે જવાબદાર ગણાવ્યા.

અરજદાર તરફથી એડવોકેટ કુણાલ દ્વારકાદાસ અને નિલેશ તાતેડે મહિમતુરા એન્ડ કો. દ્વારા હાજર રહ્યા. TMC તરફથી સિનિયર એડવોકેટ રામ આપ્ટે અને મંદાર લિમયેએ દલીલ કરી. ગાઝી સલાઉદ્દીન રહેમતુલ્લા હૂલે ટ્રસ્ટ તરફથી એડવોકેટ એસ.એસ. પટવર્ધન અને મૃણાલ શેલારે રજૂઆત કરી. અન્ય પ્રતિવાદીઓ બશીર અહેમદ મોહમ્મદ, હુસેન પટેલ અને ઝફર સુલેમાન શેખ તરફથી એડવોકેટ સિદ્ધાર્થ એ. મહેતા, હર્ષદા શ્રીખંડે, વૈભવ અને ભાર્ગવી મુંઢેએ દલીલો રજૂ કરી.

બોમ્બે હાઈકોર્ટના આ આદેશથી કાયદાના અમલની મહત્તા પર ભાર મૂકાયો છે અને TMCને ગેરકાયદે બાંધકામ સામે તાત્કાલિક પગલાં લેવા ફરજ પડી છે. આ નિર્ણય ગેરકાયદે બાંધકામો સામે કડક વલણ અને નાગરિકોમાં કાયદાનું પાલન કરાવવાની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરે છે.