મુંબઈ ડિજિટલ છેતરપિંડીના કેસોને ઘટાડવા માટે, નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) યુનિફાઈડ પેમેન્ટ ઈન્ટરફેસ એટલે કે UPI પર 'પુલ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ' સમાપ્ત કરવાનું વિચારી રહી છે. આ માટે NPCI અને બેંકો વચ્ચે પ્રારંભિક સ્તરની વાતચીત ચાલી રહી છે. મોટાભાગની ડિજિટલ છેતરપિંડી પુલ ટ્રાન્ઝેક્શન પદ્ધતિ દ્વારા થઈ રહી છે અને NPCI તેને ઘટાડવા માટે આ સુવિધાને સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાની શક્યતા શોધી રહી છે.

   એક રિપોર્ટ અનુસાર, બ્રિજ ટ્રાન્ઝેક્શનને ખતમ કરવાથી ડિજિટલ ફ્રોડના મામલા ઘટી શકે છે. પરંતુ કેટલાક બેન્કર્સને ડર છે કે આનાથી વાસ્તવિક વ્યવહારો પર અસર પડી શકે છે. ઉપરાંત, UPI ચુકવણી કાર્યક્ષમતામાં ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. જોકે NPCIએ આ મામલે કોઈ પ્રતિક્રિયા આપી નથી. NPCI દેશમાં ઓનલાઈન રિટેલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને સેટલમેન્ટ સિસ્ટમનું સંચાલન કરે છે.

  રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ અંગેની ચર્ચા હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે અને તેના અમલીકરણ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. આ ચર્ચા એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે દેશમાં યુપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન લોકપ્રિય થઈ રહ્યું છે. માત્ર ફેબ્રુઆરીમાં જ UPI દ્વારા કુલ 16 બિલિયન ટ્રાન્ઝેક્શન થયા હતા અને રૂ. 21 લાખ કરોડથી વધુની રકમનું વિનિમય થયું હતું.

  ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શનની સંખ્યામાં વધારો થવાની સાથે દેશમાં સાયબર ફ્રોડના કેસ પણ વધી રહ્યા છે. લોકોને છેતરવા માટે છેતરપિંડી કરનારાઓ અવનવી તરકીબોનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. જેના કારણે આર્થિક નુકસાનની સાથે માનસિક તણાવ પણ વધી રહ્યો છે.

  જ્યારે વેપારી તેના ગ્રાહકોને ચુકવણીની વિનંતી મોકલે છે ત્યારે તેને પુલ ટ્રાન્ઝેક્શન કહેવામાં આવે છે. ચૂકવણી કરવાની રકમ આ માધ્યમમાં પહેલેથી જ સામેલ છે. ગ્રાહકે ફક્ત તેની UPI એપ પર તેનો પિન નંબર દાખલ કરવાની જરૂર છે. જ્યારે ગ્રાહક QR કોડ અથવા અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા સીધી ચુકવણી કરે છે ત્યારે તેને પુશ ટ્રાન્ઝેક્શન કહેવામાં આવે છે. આવા વ્યવહારોમાં, ગ્રાહક પોતે તેની UPI એપમાં ચૂકવવાની રકમ દાખલ કરે છે.

  ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2024-25ના પ્રથમ છ મહિનામાં આરબીઆઈ લોકપાલને કુલ 27 હજારથી વધુ ફરિયાદો મળી છે. જેમાં એપ્રિલ-જૂન 2024 દરમિયાન 14,401 ફરિયાદો અને જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર 2024 દરમિયાન 12,744 ફરિયાદો મળી હતી.

 ડિસેમ્બર 2024માં આરબીઆઈ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નાણાકીય સ્થિરતા અહેવાલ અનુસાર, પ્રથમ છ મહિનામાં કુલ ફરિયાદોમાંથી 70 ટકાથી વધુ ફરિયાદો ડિજિટલ માધ્યમથી કરવામાં આવેલી લોન અને ચૂકવણી સાથે સંબંધિત હતી. RBIએ તાજેતરમાં લોકોને આવી બાબતો વિશે શિક્ષિત કરવા માટે જાગૃતિ પહેલના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો છે