વોશિંગ્ટન : અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે એક મોટી ઘોષણા કરીને વેનેઝુએલાથી તેલ અને ગેસ ખરીદનારા તમામ દેશો પર 25 ટકાના ટેરિફ (કસ્ટમ ડ્યૂટી) લાદવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણય 2 એપ્રિલથી અમલમાં આવશે, જે દિવસને ટ્રમ્પે ‘લિબરેશન ડે’ (મુક્તિ દિવસ) તરીકે ઓળખાવ્યો છે. ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાને અમેરિકા અને તેની સ્વતંત્રતાના મૂલ્યો માટે ‘શત્રુ’ ગણાવ્યું છે અને આ નિર્ણયને તેમની નીતિનો ભાગ ગણાવ્યો છે.

ટ્રમ્પનો દાવો અને નિવેદન:
ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રૂથ સોશિયલ પર લખ્યું, “વેનેઝુએલા અમેરિકા અને આપણે જે સ્વતંત્રતાને મહત્ત્વ આપીએ છીએ તેની વિરુદ્ધ ખૂબ જ દુશ્મનાવટ ધરાવે છે. તેથી, જે કોઈ દેશ વેનેઝુએલાથી તેલ કે ગેસ ખરીદશે, તેને અમેરિકા સાથેના તેમના તમામ વેપાર પર 25 ટકાનો ટેરિફ ચૂકવવો પડશે.” તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે વેનેઝુએલાએ “જાણીજોઈને અને ચાલાકીપૂર્વક” અમેરિકામાં હિંસક અપરાધીઓ અને ટ્રેન ડે અરાગુઆ જેવી ગેંગના સભ્યો મોકલ્યા છે, જોકે આ દાવાને સમર્થન આપતા કોઈ પુરાવા રજૂ કરાયા નથી.

ટેરિફની પૃષ્ઠભૂમિ:
આ ઘોષણા એવા સમયે આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પે અગાઉ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, કાર અને લાકડા જેવી આયાત પર 25 ટકાના ટેરિફની યોજના જાહેર કરી હતી, પરંતુ તેને સ્થગિત કરવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે. આ નવી ટેરિફ નીતિ 2 એપ્રિલથી લાગુ થશે, જે દિવસે ટ્રમ્પ અન્ય દેશો પર પણ પારસ્પરિક ટેરિફની જાહેરાત કરવાના છે. ટ્રમ્પે આ દિવસને અમેરિકા માટે “મુક્તિ દિવસ” તરીકે ગણાવ્યો છે, જે તેમની આર્થિક અને સીમા સુરક્ષા નીતિઓનું પ્રતીક છે.

અમેરિકા-વેનેઝુએલા તેલ વેપાર:
અમેરિકન વાણિજ્ય વિભાગના ડેટા અનુસાર, 2024માં વેનેઝુએલા અમેરિકા માટે તેલના મુખ્ય વિદેશી સપ્લાયર્સમાંથી એક હતું. આ વર્ષે અમેરિકાએ વેનેઝુએલાથી 5.6 અબજ ડોલરનું તેલ અને ગેસ ખરીદ્યું હતું, જે કુલ આયાતના 3 ટકા જેટલું હતું. જોકે, અમેરિકાનું સૌથી મોટું તેલ સપ્લાયર કેનેડા છે, જેણે 106 અબજ ડોલરનું તેલ અને ગેસ આપ્યું, જે કુલ આયાતના 60 ટકા છે. આથી, વેનેઝુએલાના તેલ પરની આ ટેરિફની સીધી અસર અમેરિકન બજાર પર ઓછી હશે, પરંતુ તે વૈશ્વિક તેલ વેપારને અસર કરી શકે છે.

બજારની પ્રતિક્રિયા:
ટ્રમ્પની આ ધમકીઓ છતાં સોમવારે અમેરિકન બજારોમાં તેજી જોવા મળી. શેરબજાર ખૂબ ઊંચું ખૂલ્યું અને રોકાણકારો પર આ નિર્ણયની ખાસ અસર દેખાઈ નહીં. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બજાર આને હાલ “ખાલી ધમકી” તરીકે જોઈ રહ્યું છે, પરંતુ જો આ નીતિ સખતાઈથી અમલમાં આવે તો વેપારમાં અવરોધ અને ફુગાવો વધવાનું જોખમ રહેલું છે.

વેનેઝુએલા પર દબાણ:
ટ્રમ્પનો આ નિર્ણય વેનેઝુએલાના રાષ્ટ્રપતિ નિકોલસ માદુરોની સરકાર પર આર્થિક દબાણ વધારવાની નીતિનો ભાગ માનવામાં આવે છે. ટ્રમ્પે વેનેઝુએલાને ગેંગ અને અપરાધીઓનું કેન્દ્ર ગણાવીને તેની સામે સખત વલણ અપનાવ્યું છે. તેમણે ટ્રેન ડે અરાગુઆ ગેંગને “વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન” તરીકે નામાંકિત કરી છે અને તેના સભ્યોને દેશનિકાલ કરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ હોવાનું જણાવ્યું છે.

વૈશ્વિક અસર:
આ ટેરિફથી ચીન જેવા દેશોને મોટો ફટકો પડી શકે છે, જે વેનેઝુએલાનું તેલ ખરીદે છે અને અમેરિકા સાથે મોટો વેપાર ધરાવે છે. ભારત, સ્પેન, ઈટાલી અને ક્યૂબા જેવા દેશો પણ વેનેઝુએલાના તેલના ખરીદદારોમાં સામેલ છે, જેમને આ નિર્ણયથી અસર થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આનાથી વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં ઉથલપાથલ થઈ શકે છે, ખાસ કરીને જો વેનેઝુએલાનું ઉત્પાદન ઘટે અથવા તેના નિકાસના રસ્તા બદલાય.

ભવિષ્યની શક્યતાઓ:
આ એક વિકાસશીલ ઘટના છે અને આગામી દિવસોમાં વધુ માહિતી સામે આવવાની શક્યતા છે. ટ્રમ્પની આ નીતિ અમેરિકાના આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો, ખાસ કરીને લેટિન અમેરિકા અને ચીન સાથેના વેપારને કેવી રીતે અસર કરશે, તે જોવું રહ્યું. બજારની સ્થિતિ અને વેનેઝુએલાની પ્રતિક્રિયા પણ આ નિર્ણયની સફળતા નક્કી કરશે.