નવી દિલ્હી, 24 માર્ચ 2025 : નવી દિલ્હીમાં સીપીઆઈ (કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા)ના રાજ્યસભા સાંસદ પી. સંદોષ કુમારે કેન્દ્ર સરકાર પાસે એક મહત્ત્વના મુદ્દે સ્પષ્ટતા માગી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે, ભારતમાં સૌથી પહેલું સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી પોલિસી કયા રાજ્યએ લાગુ કર્યું તે અંગે કેન્દ્ર સરકારે સંસદમાં બે અલગ-અલગ જવાબ આપ્યા છે. આ મુદ્દે સીપીઆઈ પાર્લામેન્ટરી પાર્ટીએ સોમવારે એક નિવેદન જારી કરીને આ “ગંભીર વિસંગતતા” પર ચિંતા વ્યક્ત કરી અને રાજ્યસભામાં 30 મિનિટની ચર્ચાની માગણી કરી છે.

કેન્દ્રના બે જુદા જવાબો:
સીપીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે 21 જુલાઈ, 2022ના રોજ એક અનસ્ટાર્ડ પ્રશ્ન (નંબર 611)ના જવાબમાં કહ્યું હતું કે ગુજરાત એ 2018માં સૌથી પહેલું સાયન્સ, ટેક્નોલોજી અને ઈનોવેશન પોલિસી લાગુ કરનારું રાજ્ય હતું. જોકે, 13 માર્ચ, 2025ના રોજ બીજા એક અનસ્ટાર્ડ પ્રશ્ન (નંબર 1,725)ના જવાબમાં કેન્દ્રએ સ્વીકાર્યું કે કેરળે 1974માં, તત્કાલીન સીપીઆઈ નેતા અને મુખ્યમંત્રી સી. અચ્યુત મેનનના નેતૃત્વમાં, સૌથી પહેલું સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી પોલિસી રજૂ કર્યું હતું. આ બે જવાબો વચ્ચેનો તફાવત સીપીઆઈએ “ખતરનાક વિરોધાભાસ” ગણાવ્યો છે.

સંસદમાં ખોટી માહિતી ગંભીર મુદ્દો:
સીપીઆઈ પાર્લામેન્ટરી પાર્ટીએ પોતાના નિવેદનમાં કહ્યું, “સંસદમાં ખોટી કે ભ્રામક માહિતી આપવી એ ગંભીર મુદ્દો છે, ખાસ કરીને જ્યારે વાત સાયન્સ પોલિસી જેવા મહત્ત્વના વિષયની હોય. આ નીતિ દેશના શિક્ષણ, સંશોધન અને ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિને આકાર આપવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.” પાર્ટીએ ઉમેર્યું કે આવી ભૂલો લોકોનો વિશ્વાસ ઘટાડે છે અને સરકારની વિશ્વસનીયતા પર સવાલ ઉભા કરે છે.

30 મિનિટની ચર્ચાની માગ:
સાંસદ પી. સંદોષ કુમારે રાજ્યસભામાં આ મુદ્દે 30 મિનિટની ચર્ચાની માગ કરી છે, જેથી કેન્દ્ર સરકાર પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી શકે. તેમણે કહ્યું, “આ ચર્ચા દેશમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન, નવીનતા અને પોલિસી અમલીકરણની સ્થિતિ પર વ્યાપક ચર્ચાનો મોકો આપશે, જે કેરળે 50 વર્ષ પહેલાં એક માપદંડ સ્થાપિત કર્યો હતો.” આ માગને સીપીઆઈના સાંસદ પીપી સુનીર અને સમાજવાદી પાર્ટીના જાવેદ અલી ખાને પણ સમર્થન આપ્યું છે.

કેરળની પહેલનો ઉલ્લેખ:
સીપીઆઈએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કેરળે 1974માં સી. અચ્યુત મેનનના નેતૃત્વમાં સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી પોલિસી રજૂ કરીને ભારતમાં એક નવું ઉદાહરણ સ્થાપ્યું હતું. આ નીતિએ રાજ્યમાં વૈજ્ઞાનિક સંશોધન અને શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું, જેની અસર આજે પણ જોવા મળે છે. જ્યારે ગુજરાતે 2018માં પોતાની પોલિસી લાગુ કરી, તેને પહેલું રાજ્ય ગણાવવું એ ઐતિહાસિક ભૂલ હતી, જે કેન્દ્રએ હવે સુધારી લીધી છે.

 
સીપીઆઈનું વલણ:
સાંસદ સંદોષ કુમારે કહ્યું, “અમે કેન્દ્ર સરકારને ખોટા નિવેદનો સુધારવા અને ભવિષ્યમાં સંસદમાં સાચી માહિતી આપવાની ખાતરી આપવા કહીએ છીએ. સીપીઆઈ વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિ માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને કેન્દ્રે કેરળની પાયોનિયરિંગ ભૂમિકાને ગંભીરતાથી સ્વીકારવી જોઈએ.” પાર્ટીએ આ મુદ્દાને ઉઠાવીને દેશના વૈજ્ઞાનિક વિકાસની દિશામાં ચર્ચા છેડવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

આગળ શું?
આ મામલે રાજ્યસભામાં ચર્ચા થશે કે નહીં, તે હવે કેન્દ્ર સરકાર અને સંસદના નિર્ણય પર આધારિત છે. સીપીઆઈનું કહેવું છે કે આ ચર્ચા માત્ર ભૂલ સુધારવા માટે જ નહીં, પરંતુ ભારતની સાયન્સ પોલિસીના ભવિષ્યને મજબૂત કરવા માટે પણ જરૂરી છે. આ ઘટનાએ સરકારી જવાબદારી અને ડેટાની સચોટતા પર પણ સવાલો ઉભા કર્યા છે.