ટ્રમ્પનાં નિર્ણયથી પેટ્રોલ-ડિઝલનાં ભાવ વધવાનો ડર
રાજનીતિ સાથે ટ્રમ્પે વૈશ્વિક ઈકોનોમી પર મનમાની શરૂ કરીઃ વેનેજુએલાથી ક્રૂડ ખરીદનારાઓ પર ટેરિફ લાદવાનું એલાન : ટ્રમ્પની જોહુકમીથી ક્રૂડના ભાવ વધ્યાઃ ભારત-ચીન વેનેજુએલાથી વધુ ક્રૂડ ખરીદે છેઃ ઈંધણ સસ્તુ કરવાના પ્રયાસોને લાગ્યો ધક્કો
નવી દિલ્હી, તા.૨૫: સત્તાની રાજનીતિની સાથે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ મનમાની કરવાનું શરૂ કર્યું છે. તેમના ટેરિફ પ્રોગ્રામ દ્વારા, તેમણે વિશ્વના તે દેશોની અર્થવ્યવસ્થાઓને લક્ષ્ય બનાવવાનું શરૂ કર્યું છે જે ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પર નિર્ભર છે. હવે ટ્રમ્પે જે જાહેરાત કરી છે તે ખૂબ જ ચોંકાવનારી છે. ટ્રમ્પે વિશ્વના દેશોને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે જે દેશો વેનેઝુએલા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદશે તેમના પર ૨૫ ટકા ટેક્સ લાગશે. આ જાહેરાત ભારત અને ચીન જેવા દેશો માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. તેનું એક કારણ છે. બંને દેશો વેનેઝુએલા પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદે છે. હવે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિની જાહેરાત પછી, ખાસ કરીને ભારતના અર્થતંત્ર પર મોટી અસર પડવાની શકયતાઓ છે.
જ્યારથી અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિએ વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલ આયાત પર ટેરિફની જાહેરાત કરી છે. ત્યારથી, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે. આંકડાઓની વાત કરીએ તો, ગલ્ફ દેશોનું ક્રૂડ ઓઇલ પ્રતિ બેરલ $૭૩ ને વટાવી ગયું છે. તે જ સમયે, અમેરિકન ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૭૦ ની નજીક પહોંચી ગયા છે. કેટલાક નિષ્ણાતો એમ પણ કહે છે કે અમેરિકન તેલનો પુરવઠો વધારવા માટે, વેનેઝુએલા જેવા દેશોમાંથી તેલ આયાત પર આવો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ચાલો તમને એ પણ જણાવીએ કે ભારત પર તેની કેવા પ્રકારની અસર પડી શકે છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે જાહેરાત કરી હતી કે ૨ એપ્રિલથી વેનેઝુએલાથી તેલ અને ગેસ ખરીદનારા દેશો પર ૨૫% ટેરિફ લાદવામાં આવશે. આ પગલાનો હેતુ વેનેઝુએલા પર આર્થિક દબાણ લાવવાનો છે, જેને ટ્રમ્પે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનો દુશ્મન ગણાવ્યો છે. ટ્રમ્પના આ પગલાથી વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ઉથલપાથલ થઈ શકે છે. આ નિર્ણય ભારત અને ચીન જેવા દેશો માટે નવા પડકારો ઉભા કરી શકે છે, કારણ કે આ બંને દેશો વેનેઝુએલા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલના સૌથી મોટા ખરીદદાર માનવામાં આવે છે.
વેનેઝુએલાએ જાણી જોઈને અને કપટથી હજારો ગુનેગારોને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ મોકલ્યા છે, જેમાં ટ્રેન ડી અરાગુઆ જેવા હિંસક ગેંગના સભ્યોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેને વિદેશી આતંકવાદી સંગઠન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યું છે, ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર કહ્યું. તેમણે ટેરિફને ગૌણ ટેરિફ ગણાવ્યા અને કહ્યું કે તે વેનેઝુએલાના પગલાં સામે બદલો લેવાનું પગલું છે.
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનું આ પગલું વેનેઝુએલા સાથે વેપાર કરતા દેશો પર દબાણ લાવવાની રણનીતિનો એક ભાગ છે. ભારત વેનેઝુએલાથી તેલ આયાત કરતા મુખ્ય દેશોમાંનો એક છે અને આ નવા ટેરિફથી તેના પર અસર પડી શકે છે. ૨૦૨૪ માં, ભારતે વેનેઝુએલાથી લગભગ ૨૨ મિલિયન બેરલ ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરી હતી, જે દેશની કુલ તેલ આયાતના ૧.૫% જેટલી હતી. ખાસ કરીને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ અને ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન જેવી કંપનીઓ વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ ખરીદે છે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૪માં ભારતે વેનેઝુએલાથી દરરોજ લગભગ ૨૫૪,૦૦૦ બેરલ તેલ આયાત કર્યું હતું, જે તે મહિનામાં વેનેઝુએલાની કુલ તેલ નિકાસનો લગભગ અડધો હિસ્સો હતો. ૨૦૨૩ ના અંતમાં અને ૨૦૨૪ ની શરૂઆતમાં, ભારત સતત બે મહિના સુધી વેનેઝુએલાનો સૌથી મોટો તેલ ખરીદનાર દેશ રહ્યો. ગયા વર્ષે, વેનેઝુએલાએ દરરોજ ૬૬૦,૦૦૦ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલની નિકાસ કરી હતી, જેમાં ભારત, ચીન અને સ્પેન મુખ્ય ખરીદદારો હતા.
૨૦૨૪માં ભારતનો અમેરિકા સાથેનો વેપાર ૧૧૮ અબજ ડોલરનો હતો. આ ટેરિફ લાદવાથી ભારતને અમેરિકામાં થતી નિકાસ પર વધારાના કર ચૂકવવાની ફરજ પડી શકે છે, જેનાથી તેલની કિંમત વધી શકે છે અને ઊર્જા ક્ષેત્રમાં પુરવઠા શળંખલાઓ પર અસર પડી શકે છે. ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે વિવિધસ્ત્રોતો પર આધાર રાખે છે, અને આ પગલું તેની વ્યૂહરચના જટિલ બનાવી શકે છે.
ભારતની સૌથી મોટી ખાનગી રિફાઇનર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે ૨૦૨૩ માં વેનેઝુએલાના તેલની આયાત કરવા માટે યુએસ મંજૂરી મેળવી હતી, જેના કારણે પ્રતિબંધો અસ્થાયી રૂપે હટાવ્યા પછી તે નવી દિલ્હીના વેનેઝુએલાના તેલ આયાતનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ બન્યો હતો. ૨૦૧૯ માં વેનેઝુએલા પર યુએસ તેલ પ્રતિબંધો લાદવામાં આવ્યા તે પહેલાં, રિલાયન્સ ચીનના ઘ્ફભ્ઘ્ પછી વેનેઝુએલાના ક્રૂડ ઓઇલમાં બીજા ક્રમની સૌથી મોટી ખાનગી ખેલાડી હતી. ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશને વેનેઝુએલાથી ક્રૂડ ઓઇલ પરના પ્રતિબંધો હટાવવા માટે યુએસ ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ પાસેથી પણ છૂટ માંગી હતી, એમ રોઇટર્સે એક ઉદ્યોગ સૂત્રને ટાંકીને અહેવાલ આપ્યો હતો.
ટ્રમ્પના નિર્ણય બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. માહિતી અનુસાર, ગલ્ફ દેશોમાંથી ક્રૂડ ઓઇલ એક ટકાથી વધુ વધીને $૭૩.૦૩ પ્રતિ બેરલ થયું છે. ૧૮ માર્ચ પછી, ગલ્ફ દેશોના તેલમાં ૪ ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે. બીજી તરફ, જો આપણે અમેરિકન ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વિશે વાત કરીએ તો, તે પ્રતિ બેરલ $૭૦ ની નજીક પહોંચી ગયા છે. જ્યારે ૧૮ માર્ચે યુએસ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ૬૭ ડોલર પ્રતિ બેરલથી નીચે જોવા મળ્યા હતા. ૩.૨૮ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. આવનારા દિવસોમાં આમાં વધુ વધારો જોવા મળી શકે છે.
એક તરફ, ટ્રમ્પ ઇંધણ સસ્તું બનાવવા માટે ડ્રિલ બેબી ડ્રિલ જેવા કાર્યક્રમો શરૂ કરવાની વાત કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, વેનેઝુએલાથી તેલ આયાત કરતા દેશો પર ટેરિફ લાદીને અથવા બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, વેનેઝુએલાના તેલને આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રવેશવા ન દેવાના પગલાં લઈને, તેઓ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આ પગલાથી માત્ર અમેરિકામાં જ નહીં પરંતુ વિશ્વના તમામ દેશોમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધશે અને ફુગાવામાં વધારો થશે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે ટ્રમ્પના આ નિર્ણયની ફુગાવા પર કેટલી અસર પડશે.
નવી દિલ્હીઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૯૪.૭૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૭.૬૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. કોલકાતાઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૧૦૫.૦૧ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૯૧.૮૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. મુંબઈઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૧૦૩.૫૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૯૦.૦૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. ચેન્નાઈઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૧૦૦.૮૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૯૨.૩૯ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. બેંગલુરુઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૧૦૨.૯૨ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૮.૯૯ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. ચંદીગઢઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૯૪.૩૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૨.૪૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. ગુરુગ્રામઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૯૫.૨૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૮.૧૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. લખનૌઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૯૪.૬૯ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૭.૮૧ રૂપિયા પ્રતિ લિટર. નોઈડાઃ પેટ્રોલનો ભાવઃ ૯૪.૮૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર, ડીઝલનો ભાવઃ ૮૮.૦૧ રૂપિયા પ્રતિ લિટર.
આ પહેલી વાર નથી જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વેનેઝુએલા પર કડક વલણ અપનાવ્યું હોય. પોતાના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન પણ તેમણે વેનેઝુએલા પર કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. જોકે, જો બિડેન વહીવટીતંત્રે કેટલાક પ્રતિબંધો હળવા કર્યા હતા અને ત્યાં નિષ્પક્ષ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીઓ યોજવા માટે પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું. પરંતુ જ્યારે ચૂંટણી સુધારાઓ આશા મુજબ ન થયા, ત્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે વેનેઝુએલાના ઉર્જા ક્ષેત્ર માટે વ્યાપક લાઇસન્સિંગ નાબૂદ કર્યું, થોડી કંપનીઓને જ મર્યાદિત પરમિટ આપી. (રર.૩)
(10:35 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
