વોશિંગ્ટન : અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 2 એપ્રિલથી જાહેર કરેલા ટેરિફ પ્લાનને બે તબક્કામાં લાગુ કરવાની તૈયારી દર્શાવી છે. એક તાજેતરના દસ્તાવેજ અનુસાર, પ્રથમ તબક્કામાં ચોક્કસ દેશો અને સેક્ટરો પર શુલ્ક લાદવામાં આવશે, જ્યારે બીજા તબક્કામાં ટેરિફનો દાયરો વધુ વિસ્તૃત થઈ શકે છે. ટ્રમ્પે આ પગલાંને અમેરિકાની ‘આર્થિક સ્વતંત્રતા’નો એક ભાગ ગણાવ્યો છે અને 2 એપ્રિલને ‘લિબરેશન ડે’ તરીકે ઓળખાવ્યો છે, જે દિવસે અમેરિકા ‘ન્યાયી વેપાર’ તરફ આગળ વધશે.

ભારત પર શું થશે અસર?
પ્રસ્તાવિત ટેરિફ નીતિના પ્રથમ તબક્કામાં ઓટોમોબાઈલ, એલ્યુમિનિયમ અને ફાર્માસ્યુટિકલ જેવા ક્ષેત્રો પર શુલ્ક લાગવાની શક્યતા છે. આ સેક્ટર્સમાં ભારત સહિત ઘણા એશિયાઈ દેશોની કંપનીઓની મોટી ભૂમિકા છે. ભારત, જે અમેરિકાને મોટા પાયે સસ્તી જેનરિક દવાઓની નિકાસ કરે છે, તેને આ ટેરિફને કારણે મોટી ચૂનોતીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. આ ઉપરાંત, ઓટો અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રો પર પણ તેની સીધી અસર પડવાની આશંકા છે.

અમેરિકાનું તર્ક છે કે આ ઉત્પાદનો પર શુલ્ક લગાવવાથી તેને ‘અખૂટ આવક’ પ્રાપ્ત થશે, જેનાથી ટેક્સ દર ઓછા રાખવામાં મદદ મળશે. ટ્રમ્પે મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં કહ્યું, “આપણે દરેક દેશથી ઠગાયા છીએ. હવે સમય આવી ગયો છે કે અમેરિકા પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરે.” તેમણે એમ પણ સંકેત આપ્યો કે “ઘણા દેશો”ને આમાંથી છૂટ આપવામાં આવી શકે છે.

બે તબક્કાની ટેરિફ યોજના:
ટ્રમ્પ પ્રશાસનનો આ નવો અભિગમ દેશ-વિશેષ અને સેક્ટર-વિશેષ રહેશે તે સ્પષ્ટ થઈ રહ્યું છે. પ્રથમ તબક્કામાં ચોક્કસ ઉત્પાદનો અને દેશોને ટાર્ગેટ કરવામાં આવશે, જ્યારે બીજા તબક્કામાં ટેરિફનો વ્યાપ વધારવાની શક્યતા છે. અમેરિકા પોતાના વેપાર ખાધને ઘટાડવા માગે છે અને આ ટેરિફ પ્લાન તે દિશામાં મહત્વનું પગલું ગણાઈ રહ્યું છે. જોકે, હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ નથી કે પ્રથમ તબક્કામાં કયા દેશોને નિશાન બનાવવામાં આવશે, પરંતુ ભારત અને ચીન જેવા એશિયાઈ દેશો આ નિર્ણય પર નજર રાખી રહ્યા છે.

ભારત માટે ચૂનોતી અને તક:
જો 2 એપ્રિલથી આ બે તબક્કાનો ટેરિફ પ્લાન લાગુ થશે, તો તે માત્ર અમેરિકાના વ્યાપાર દૃષ્ટિકોણને જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વેપાર સંબંધોને પણ અસર કરશે. ભારત માટે આ એક ચૂનોતી હોઈ શકે છે, કારણ કે તેની નિકાસ પર અસર થઈ શકે છે. જોકે, આ એક તક પણ હોઈ શકે છે, જો ભારત આનો જવાબ વૈવિધ્યકરણ અને સ્થાનિક ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપીને આપે. આગળની પ્રતિક્રિયા અને નીતિ પર સૌની નજર રહેશે.