વોશિંગ્ટન ડીસી, 26 માર્ચ, 2025 : અમેરિકી ગુપ્તચર અહેવાલમાં ભારત અને ચીનને ગેરકાયદેસર ફેન્ટાનિલ દવાના ઉત્પાદન માટે પૂર્વગામી રસાયણોના પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ પુરવઠામાં 'રાજ્ય-અભિનેતા' તરીકે દર્શાવાયા છે. આ નિવેદન ટ્રમ્પ પ્રશાસનના ભારત સાથે ચાલી રહેલા વેપાર યુદ્ધની વચ્ચે આવ્યું છે. અમેરિકાના ડિરેક્ટર ઓફ નેશનલ ઇન્ટેલિજન્સ (DNI) તુલસી ગબ્બાર્ડની ઓફિસ દ્વારા પ્રકાશિત અહેવાલમાં આ દાવો કરવામાં આવ્યો છે.

અહેવાલની મુખ્ય વિગતો:
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, "આંતરરાષ્ટ્રીય ગુનાખોરી સંગઠનો (TCOs) ઘણીવાર ચીન અને ભારત જેવા રાજ્ય-અભિનેતાઓ દ્વારા પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રીતે સક્ષમ બને છે, જે દવા તસ્કરો માટે પૂર્વગામી રસાયણો અને સાધનોના સ્ત્રોત તરીકે કામ કરે છે."

આ ઉપરાંત, અહેવાલમાં ઉલ્લેખ છે કે, "ચીન ગેરકાયદેસર ફેન્ટાનિલ પૂર્વગામી રસાયણો અને પિલ પ્રેસિંગ સાધનોનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત દેશ રહે છે, જેના પછી ભારતનો નંબર આવે છે."

ફેન્ટાનિલ અને અન્ય સિન્થેટિક ઓપિયોઇડ્સ અમેરિકામાં તસ્કરી થતી સૌથી જીવલેણ દવાઓમાંની એક છે. ઓક્ટોબર 2024માં પૂરા થતા 12 મહિનાના ગાળામાં આ દવાઓએ 52,000થી વધુ અમેરિકનોના જીવ લીધા છે.

ભારત પર પ્રથમ વખત આરોપ:
આ પહેલી વખત છે જ્યારે અમેરિકાએ ભારતને ચીનની સાથે સમાન સ્તરે મૂકીને ફેન્ટાનિલ જેવી ઓપિયોઇડ દવાઓના ઉત્પાદન માટે પૂર્વગામી રસાયણોના પુરવઠા સાથે જોડ્યું છે. ગયા વર્ષના અહેવાલમાં ભારતને માત્ર એક એવા દેશ તરીકે ઉલ્લેખવામાં આવ્યું હતું જ્યાંથી મેક્સિકન સમૂહો ઓછા પ્રમાણમાં રસાયણો મેળવતા હતા, જ્યારે ચીનને પ્રાથમિક સપ્લાયર તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું.

21 માર્ચે વોશિંગ્ટન ડીસીની ફેડરલ કોર્ટમાં ભારતની એક રાસાયણિક ઉત્પાદન કંપની અને તેના ત્રણ ઉચ્ચ-સ્તરીય કર્મચારીઓ પર ગેરકાયદેસર ફેન્ટાનિલ બનાવવા માટે પૂર્વગામી રસાયણોની ગેરકાયદે આયાત સંબંધિત કેસમાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યા હતા. આ ઉપરાંત, ફેડરલ એજન્ટોએ હૈદરાબાદ સ્થિત વસુધા ફાર્મા કેમ લિમિટેડ (VPC)ના બે ઉચ્ચ અધિકારીઓની ન્યૂયોર્ક શહેરમાં ધરપકડ કરી હતી, એમ ભારતીય સમાચાર એજન્સીએ જણાવ્યું.

ટ્રમ્પનું વેપાર યુદ્ધ અને ફેન્ટાનિલ પર કાર્યવાહી
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસને ફેન્ટાનિલની ગેરકાયદેસર આયાત પર નિયંત્રણ માટે કડક પગલાં શરૂ કર્યા છે અને કેટલાક દેશો સાથે તેને ટેરિફ ગોઠવણીઓ સાથે જોડ્યું છે. આ મહિનાની શરૂઆતમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું હતું કે, તેમનું પ્રશાસન "અમેરિકામાં ફેન્ટાનિલની રોગચાળાને એકવાર અને હંમેશ માટે ખતમ કરે ત્યાં સુધી આરામ નહીં કરે."

ટ્રમ્પે 2 એપ્રિલથી અમલમાં આવનારા "લિબરેશન ડે" ટેરિફના ભાગરૂપે કેટલાક દેશો પર પ્રતિકાત્મક ટેરિફ લાદવાની ચેતવણી પણ આપી છે. જોકે, ભારત હાલમાં અમેરિકા સાથે મુક્ત વેપાર સમજૂતીને ઝડપી બનાવવા માટે વાતચીત કરી રહ્યું છે, જેથી ટ્રમ્પના ટેરિફમાંથી થોડી રાહત મળી શકે.

આ અહેવાલ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઓપિયોઇડ સામે લડવાને પોતાની રાજકીય પ્રાથમિકતા બનાવી રહ્યું છે અને તેની વિદેશ નીતિના નિર્ણયોને આકાર આપી રહ્યું છે. ભારત પર લાગેલા આ આરોપો બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો પર અસર કરી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે ભારત ટેરિફમાંથી બચવા માટે મુક્ત વેપાર સમજૂતીની વાતચીત કરી રહ્યું છે. ફેન્ટાનિલની તસ્કરી સામેની આ લડાઈ ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના આર્થિક અને રાજકીય સંબંધોનું આગામી દિવસોમાં મહત્વનું પરિબળ બની શકે છે.