વૉશિંગ્ટન: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, જાન્યુઆરી 2025માં બીજી વખત રાષ્ટ્રપતિ તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યા બાદ, ટૂંક સમયમાં પોતાની પહેલી વિદેશ યાત્રા પર નીકળવા જઈ રહ્યા છે. રસપ્રદ રીતે, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિઓની પરંપરાગત રીતે યુરોપ, ખાસ કરીને બ્રિટનથી શરૂ થતી વિદેશ યાત્રાઓની પ્રથાને તોડીને, ટ્રમ્પે આ વખતે સાઉદી અરેબિયાને પોતાનું પ્રથમ ગંતવ્ય તરીકે પસંદ કર્યું છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ટ્રમ્પ મે મહિનાના મધ્યમાં સાઉદી અરેબિયાની મુલાકાત લેવાની યોજના ઘડી રહ્યા છે, જે તેમના બીજા કાર્યકાળની પહેલી વિદેશ યાત્રા હશે. આ માહિતી બે અમેરિકી અધિકારીઓ અને રાષ્ટ્રપતિની મુલાકાત સાથે સંકળાયેલા એક સૂત્ર દ્વારા સામે આવી છે. ટ્રમ્પનો આ નિર્ણય તેમની સરકાર અને ગલ્ફ દેશો વચ્ચેના મજબૂત સંબંધો, ખાસ કરીને વેપાર અને રોકાણના ક્ષેત્રમાં, સ્પષ્ટ કરે છે.

અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિઓની પ્રથમ વિદેશ યાત્રા સામાન્ય રીતે યુરોપિયન સાથી દેશો જેવા કે બ્રિટન, કેનેડા કે મેક્સિકો તરફ હોય છે. જોકે, ટ્રમ્પે પોતાના પહેલા કાર્યકાળ (2017)માં પણ સાઉદી અરેબિયાને પ્રથમ ગંતવ્ય તરીકે પસંદ કર્યું હતું અને હવે બીજી વખત પણ આ જ પસંદગી કરીને પરંપરાઓથી અલગ રહેવાનું નક્કી કર્યું છે. આ વખતે તેઓ ન તો યુરોપ, ન તો ભારત, રશિયા કે ચીન, પરંતુ એક ઇસ્લામિક દેશ સાઉદી અરેબિયાના મહેમાન બનશે. 2017માં પણ મે મહિનામાં થયેલી તેમની સાઉદી મુલાકાત દરમિયાન મોટા વેપાર સોદા થયા હતા, અને આ વખતે પણ આવી જ અપેક્ષા છે.

ટ્રમ્પે 6 માર્ચે ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારોને જણાવ્યું હતું, “હું સાઉદી અરેબિયા જઈ રહ્યો છું. સામાન્ય રીતે પહેલી યાત્રા યુકેની હોય છે, પરંતુ ગયા વખતે હું સાઉદી ગયો હતો કારણ કે તેમણે $450 બિલિયનનું રોકાણ કર્યું હતું. આ વખતે મેં કહ્યું કે જો તમે અમેરિકન કંપનીઓમાં એક ટ્રિલિયન ડોલર (ચાર વર્ષમાં)નું રોકાણ કરશો તો હું આવીશ. તેમણે હા પાડી છે, તેથી હું જઈ રહ્યો છું.” આ નિવેદન દર્શાવે છે કે ટ્રમ્પની આ યાત્રા પાછળ આર્થિક સહયોગ અને રોકાણ મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. સાઉદી અરેબિયા અને અમેરિકા વચ્ચેના આર્થિક સંબંધોને મજબૂત કરવા ઉપરાંત, આ મુલાકાત ગલ્ફ દેશો સાથેના સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવાનો પ્રયાસ છે.

આ મુલાકાતની તૈયારીઓ એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ગાઝામાં યુદ્ધવિરામ લાવવા અને હમાસ પાસેથી બંધકોને મુક્ત કરાવવાના પ્રયાસોમાં વ્યસ્ત છે. અમેરિકી અને ઇઝરાયલી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે ઇઝરાયલ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચે સંબંધો સામાન્ય બનાવવાની પ્રક્રિયા હાલ મુલતવી છે. સાઉદી અરેબિયા ઇચ્છે છે કે પેલેસ્ટાઇન માટે રાજ્યની સ્થાપના માટે ચોક્કસ સમયમર્યાદા નક્કી થાય, પરંતુ ઇઝરાયલની વર્તમાન સરકાર આ માટે તૈયાર નથી. આ યાત્રા દરમિયાન મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવાના મુદ્દે પણ ચર્ચા થવાની સંભાવના છે.

અમેરિકી અને સાઉદી અધિકારીઓએ છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાઓથી આ મુલાકાત અંગે ગુપ્ત ચર્ચાઓ કરી છે. યુક્રેન યુદ્ધ અંગે સાઉદી અરેબિયામાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન પણ આ યાત્રાનો મુદ્દો ઉઠ્યો હતો. એક સૂત્ર મુજબ, શરૂઆતમાં આ મુલાકાત 28 એપ્રિલે નક્કી હતી, પરંતુ તેને મુલતવી રાખીને મે મહિનાના મધ્યમાં ગોઠવવામાં આવી છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રના એક અધિકારીએ કહ્યું, “અમે સાઉદી અરેબિયાની મુલાકાત માટે તૈયારી કરી રહ્યા છીએ, પરંતુ હજુ યોજના અંતિમ નથી.” વ્હાઈટ હાઉસના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું, “રાષ્ટ્રપતિની વિદેશ યાત્રાની શક્યતાઓ પર વિચાર ચાલી રહ્યો છે. જ્યારે યોજના નક્કી થશે, ત્યારે જાહેરાત કરાશે.”

2017માં ટ્રમ્પની સાઉદી મુલાકાત દરમિયાન $110 બિલિયનનો તાત્કાલિક હથિયાર સોદો અને 10 વર્ષમાં $350 બિલિયનના કરાર થયા હતા, જે ઈરાનના પ્રભાવને રોકવા માટે હતા. આ વખતે પણ વિદેશી રોકાણ, ગલ્ફ દેશો સાથે સંબંધો અને મધ્ય પૂર્વમાં સ્થિરતા પર ચર્ચા થવાની અપેક્ષા છે. હજુ સ્પષ્ટ નથી કે ટ્રમ્પ અન્ય આરબ નેતાઓ સાથે બેઠક કરશે કે આ ક્ષેત્રના બીજા દેશો જેવા કે કતાર અથવા UAEની મુલાકાત લેશે. ઇઝરાયલી અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ યાત્રામાં ઇઝરાયલનો સમાવેશ થશે કે નહીં તે અંગે હજુ ચર્ચા થઈ નથી.

ટ્રમ્પની આ યાત્રા વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન ખેંચી રહી છે, કારણ કે તે મધ્ય પૂર્વની રાજનીતિ અને અમેરિકાના આર્થિક હિતો પર અસર કરશે. સાઉદી અરેબિયા સાથેના સંબંધો મજબૂત થવાથી ભારત જેવા દેશો માટે પણ ઊર્જા અને વેપારના ક્ષેત્રમાં પરિવર્તન આવી શકે છે. ટ્રમ્પની આ નીતિ યુરોપ અને અન્ય સાથી દેશોને કેવો સંદેશ આપે છે તે પણ ચર્ચાનો વિષય બનશે.