નવી દિલ્હી :રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ 2000 રૂપિયાની નોટો અંગે એક મોટું અપડેટ જારી કર્યું છે. RBIએ એવું જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી 2000ની 98.21 ટકા નોટ બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં પાછી આવી ગઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે હવે ફક્ત 1.79 ટકા એટલે કે લગભગ 6368 કરોડ રૂપિયાની નોટો જ સામાન્ય લોકો પાસે છે.

    તાજેતરના આંકડા અનુસાર, 31 માર્ચ 2025 સુધીમાં 3.49 લાખ કરોડની નોટો પરત આવી છે જોકે, નોટો પરત કરવાની ગતિ હવે ધીમી પડી ગઈ છે. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બર 2024 સુધી 6,691 કરોડ રૂપિયાની નોટો બાકી હતી, અને આ વર્ષે માર્ચ સુધીમાં તેમાં થોડો ઘટાડો થયો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે લોકોએ બાકીની નોટો જાણી જોઈને રાખી છે અથવા તેમને તે જમા કરાવવાની તક મળી નથી.

   RBI એ 19 મે, 2023ના રોજ ચલણમાંથી 2000 રૂપિયાની નોટો પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. તે સમયે ચલણમાં રહેલી આ નોટોનું કુલ મૂલ્ય 3.56 લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. આ નિર્ણય પાછળનો વિચાર સ્વચ્છ નોટ નીતિ લાગુ કરવાનો અને ઉચ્ચ મૂલ્યની નોટો દ્વારા કાળા નાણાંને અંકુશમાં લેવાનો હતો. લોકોને આ નોટો જમા કરાવવા અથવા બદલવા માટે પહેલા 30 સપ્ટેમ્બર, 2023 સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, જે પછીથી 7 ઓક્ટોબર, 2023 સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હતો. આ પછી પણ, RBIની 19 પ્રાદેશિક કચેરીઓ અને પોસ્ટ ઓફિસો દ્વારા નોટો જમા કરાવવાની સુવિધા ચાલુ રાખવામાં આવી હતી.

  RBI એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે 2000 રૂપિયાની નોટ હજુ પણ કાયદેસર ચલણ રહેશે. લોકો આને દેશભરમાં આવેલી 19 RBI ઓફિસોમાંથી કોઈપણમાં જમા કરાવી શકે છે - દિલ્હી, મુંબઈ, કોલકાતા, ચેન્નાઈ, અમદાવાદ, વગેરેમાં. આ ઉપરાંત, પોસ્ટ ઓફિસ દ્વારા નોટો મોકલીને પણ તમારા બેંક ખાતામાં પૈસા જમા કરાવી શકાય છે. આ પ્રક્રિયા માટે KYC દસ્તાવેજો જરૂરી છે, અને જો રકમ 50,000 રૂપિયાથી વધુ હોય તો પાન કાર્ડ પણ ફરજિયાત છે. નવેમ્બર 2016 માં નોટબંધી પછી, જ્યારે 500 અને 1000 રૂપિયાની નોટો બંધ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે 2000 રૂપિયાની નોટ રજૂ કરવામાં આવી હતી. જોકે, 2018-19માં તેનું છાપકામ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું, કારણ કે નાના મૂલ્યની નોટો પૂરતી માત્રામાં ઉપલબ્ધ થઈ ગઈ હતી. હવે આ નોટને ચલણમાંથી સંપૂર્ણપણે દૂર કરવાની પ્રક્રિયા તેના અંતિમ તબક્કામાં છે. RBI એ લોકોને અપીલ કરી છે કે જો તેમની પાસે હજુ પણ 2000 રૂપિયાની નોટો બાકી હોય, તો તેઓ શક્ય તેટલી વહેલી તકે તેને જમા કરાવે. નકલી ચલણને નિયંત્રિત કરવા અને ડિજિટલ વ્યવહારોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ આ પગલું મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે