રાજકોટઃ ટેકનોલોજીની દુનિયા ઝડપથી આગળ વધી રહી છે અને ભારત પણ ડિજિટલ યુગ તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્‍દ્રભાઈ મોદીના ડિજિટલ ઇન્‍ડિયાના સ્‍વપ્નને સાકાર કરવા માટે રાજકોટની એક સ્‍કૂલે અનોખી પહેલ કરી છે. કુવાડવા રોડ પર આવેલી ન્‍યૂ ફ્‌લોરા સ્‍કૂલમાં હવે બાળકોને શિક્ષકો સાથે એક રોબોટ પણ ભણાવી રહ્યો છે. આ રોબોટ આર્ટિફિશિયલ ઇન્‍ટેલિજન્‍સ (AI)થી સજ્જ છે અને દુનિયાની તમામ ભાષાઓમાં બાળકોને ભણાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ પહેલથી બાળકોમાં ભણવાનો ઉત્‍સાહ વધ્‍યો છે અને શિક્ષકોને પણ નવી માહિતી મળી રહી છે.

રોબોટ શિક્ષકની ખાસિયત - દરેક ભાષામાં ભણાવે છે

ન્‍યૂ ફ્‌લોરા સ્‍કૂલમાં રજૂ કરાયેલો આ રોબોટ દુનિયાની તમામ ભાષાઓ જેમ કે સ્‍પેનિશ, ચાઇનીઝ, તમિલ, તેલુગુ, કોરિયન, ફ્રેન્‍ચ, ઉર્દૂ, પંજાબી, ગુજરાતી, હિન્‍દી, મરાઠી અને ઇંગ્‍લિશમાં બોલી શકે છે અને તેનો અર્થ પણ સમજાવી શકે છે. બાળકોના ભણતર સંબંધિત તમામ સવાલોના જવાબ આ રોબોટ તાત્‍કાલિક આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે, બાહુબલી ફિલ્‍મનો ડાયલોગ ‘‘નીમડા ડોજરાસટેલમી''નું અનુવાદ તે માત્ર ૨-૩ સેકન્‍ડમાં કરી શકે છે. આ રોબોટ બાળકોને ભાષાઓ શીખવવા સાથે તેમના પાઠ્‍યક્રમને પણ રસપ્રદ બનાવે છે, જેનાથી શિક્ષણમાં નવો ઉત્‍સાહ આવ્‍યો છે.

સ્‍કૂલની પહેલ - ડિજિટલ જનરેશનની તૈયારીઃ

સ્‍કૂલના પ્રિન્‍સિપાલ જૈવીનભાઈ લક્કડે અકિલા સાથેની વાતચીતમાં જણાવ્‍યું, ‘‘અત્‍યારની પેઢીને ડિજિટલ યુગ તરફ લઈ જવા માટે આ એક પ્રયાસ છે. બાળકોને રોબોટ ભણાવે તે ખૂબ ગમે છે અને તેમના તમામ સવાલોના જવાબ આ રોબોટ આપે છે.'' તેમણે ઉમેર્યું, ‘‘આ રોબોટ બનાવવામાં આઠ મહિનાનો સમય લાગ્‍યો છે અને તેમાં AI ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્‍યો છે. આનાથી માત્ર બાળકોને જ નહીં, શિક્ષકોને પણ નવી માહિતી અને સવાલોના જવાબ મળે છે.''આ રોબોટ સ્‍કૂલની ટીમના સહયોગથી બનાવવામાં આવ્‍યો છે, જેમાં પ્રિન્‍સિપાલનો મુખ્‍ય ફાળો છે.

ભણતરમાં રોબોટનો ફાયદો

જૈવીનભાઈએ જણાવ્‍યું કે રોબોટની મદદથી બાળકોનો ભણવા પ્રત્‍યેનો ઉત્‍સાહ વધ્‍યો છે. તેમણે કહ્યું, ‘‘પહેલાં એવું કહેવાતું હતું કે રોબોટ આવશે તો માણસોની જરૂર નહીં રહે, પરંતુ હકીકતમાં રોબોટની જેટલી જરૂર છે એટલી જ માણસોની પણ છે.'' આ રોબોટ બાળકોને ભણાવે છે તે જોઈને તેમનામાં શિક્ષણ પ્રત્‍યે રસ વધ્‍યો છે. સ્‍કૂલના બાળકોએ અકિલાને જણાવ્‍યું, ‘‘રોબોટથી અમને ભણતરના સવાલોના જવાબ સરળતાથી મળે છે. શિક્ષકો કરતાં રોબોટ ભણાવે તે અમને વધુ ગમે છે. અમારા પરિવારજનો પણ આ જોઈને આﾍર્યચકિત થઈ ગયા અને તેમણે સ્‍કૂલના પ્રિન્‍સિપાલની પ્રશંસા કરી.''

ભવિષ્‍યની યોજના - AI અને જાવા ટેકનોલોજીનો વિસ્‍તારઃ

સ્‍કૂલ આગળ જતાં આ રોબોટમાં AI અને જાવા ટેક્રોલોજીનો વધુ ઉપયોગ કરવાની યોજના ધરાવે છે. જૈવીનભાઈએ જણાવ્‍યું, ‘‘આ રોબોટમાં એવી સુવિધાઓ ઉમેરાશે કે જે બાળકનું કયું લેક્‍ચર બાકી છે, કેટલું પાઠ્‍યક્રમ બાકી છે અને કયા બાળકો પાઠ નથી કરી આવ્‍યા તેની માહિતી આપશે. આનાથી બાળકોને બાકી રહેલું ભણતર પૂરું કરવામાં મદદ મળશે.'' આ ટેકનોલોજીથી બાળકો અને શિક્ષકોને અનેક ફાયદા થશે, જે શિક્ષણને વધુ સરળ અને અસરકારક બનાવશે.

લોકોમાં રોબોટ પ્રત્‍યે આકર્ષણ

રાજકોટની ન્‍યૂ ફ્‌લોરા સ્‍કૂલ એકમાત્ર એવી સ્‍કૂલ બની છે જ્‍યાં રોબોટ બાળકોને ભણાવે છે. આ રોબોટને જોવા માટે લોકો દૂર-દૂરથી આવી રહ્યા છે. રોબોટ જે રીતે બાળકોને ભણાવે છે તે જોઈને લોકો આﾍર્યચકિત થઈ જાય છે. આ પહેલને લોકોએ સરાહનીય ગણાવી અને સ્‍કૂલના પ્રિન્‍સિપાલ જૈવીનભાઈ લક્કડની પ્રશંસા કરી.

આ રોબોટિક્‍સ શિક્ષણની શરૂઆત ડિજિટલ ઇન્‍ડિયાના સપનાને સાકાર કરવાનું એક પગલું છે. ભવિષ્‍યમાં આવી ટેક્રોલોજી અન્‍ય સ્‍કૂલોમાં પણ પહોંચે તેવી શકયતા છે, જે શિક્ષણ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી શકે છે. બાળકોને ભણાવવામાં AIનો ઉપયોગ એ ભવિષ્‍યનું શિક્ષણ બની રહેશે, અને રાજકોટની આ સ્‍કૂલે તેની શરૂઆત કરી દીધી છે.(૩૮.૨૫)

(રિપોર્ટઃ નિલેશ શીશાંગીયા)

વધુ માહિતી માટે સંપર્ક જૈવીન લક્કડ, ન્‍યૂ ફ્‌લોરા સ્‍કૂલ મો. ૮૯૮૦૭ ૨૮૧૧૩.