નવી દિલ્હી : વકીલે દલીલ કરી કે સોશિયલ મીડિયાની આવી અમર્યાદિત ઍક્સેસ ભારતના બંધારણની કલમ ૨૧ (જીવનનો અધિકાર, જેમાં આરોગ્ય અને ગૌરવનો અધિકાર શામેલ છે) હેઠળ બાળકોના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન કરશે.

એડવોકેટ મોહિની પ્રિયા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયાની અમર્યાદિત ઍક્સેસથી બાળકોમાં હતાશા, ચિંતા, સ્વ-નુકસાન અને આત્મહત્યાની વૃત્તિઓ સહિત માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓમાં વધારો થયો છે.

"સોશિયલ મીડિયા મેટર્સ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે યુવા વપરાશકર્તાઓનો નોંધપાત્ર હિસ્સો સોશિયલ મીડિયા પર દરરોજ પાંચ કલાકથી વધુ સમય વિતાવે છે, અનંત સ્ક્રોલિંગમાં વ્યસ્ત રહે છે અને ખાસ કરીને વ્યસન જેવા વર્તનને પ્રેરિત કરવા માટે રચાયેલ અલ્ગોરિધમ-આધારિત સામગ્રીનો ઉપયોગ કરે છે. અર્થપૂર્ણ નિયમનકારી દેખરેખના અભાવે સોશિયલ મીડિયાને એક બિન-નિરીક્ષણ કરાયેલ મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધભૂમિમાં રૂપાંતરિત કર્યું છે, જ્યાં સગીરોને શિકારી અલ્ગોરિધમ્સ, અવાસ્તવિક સરખામણીઓ અને ખૂબ જ હાનિકારક સામગ્રીનો ભોગ બનવું પડે છે," અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે.

તેથી, અરજદારે કોર્ટને વિનંતી કરી કે તેઓ સરકારને 13 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઍક્સેસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવાનો નિર્દેશ આપે.

અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અકાળ ડિજિટલ એક્સપોઝર સાથે સંકળાયેલા નોંધપાત્ર મનોવૈજ્ઞાનિક, જ્ઞાનાત્મક અને સામાજિક જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને આ જરૂરી છે.

અરજદાર દ્વારા કરવામાં આવેલી અન્ય અરજીઓમાં સામેલ છે:

- 13-18 વર્ષની વયના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા ઍક્સેસની વાત આવે ત્યારે માતાપિતાના નિયંત્રણોને ફરજિયાત બનાવવા જોઈએ;

- સોશિયલ મીડિયા ઍક્સેસની વાત આવે ત્યારે રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ ટૂલ્સ, કડક વય ચકાસણી અને સામગ્રી પ્રતિબંધો મૂકવા જોઈએ;

- સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર બાળકોની ઍક્સેસને નિયંત્રિત કરવા માટે બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ જેવી મજબૂત વય ચકાસણી પ્રણાલીઓ અમલમાં મૂકવી જોઈએ.

- આવા બાળ સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ રહેલા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ માટે કડક દંડ લાદવો જોઈએ.

- સરકારે માતાપિતા, શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને વધુ પડતા સોશિયલ મીડિયા વપરાશની હાનિકારક અસરો વિશે શિક્ષિત કરવા માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી ડિજિટલ સાક્ષરતા અભિયાન શરૂ કરવું જોઈએ.