નવી દિલ્હી: રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ વક્ફ (સંશોધન) બિલને મંજૂરી આપી દીધી છે, જેની સાથે જ વક્ફ સંશોધન બિલ (Waqf Bill) હવે કાયદો બની ગયું છે. આ બિલને લોકસભા અને રાજ્યસભામાં ગરમાગરમ ચર્ચા બાદ પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી બાદ આ નવો કાયદો દેશભરમાં લાગુ થશે. જોકે, આ કાયદાને કોંગ્રેસ, ઓલ ઈન્ડિયા મજલિસ-એ-ઈત્તેહાદુલ મુસલમીન (AIMIM) અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) દ્વારા સુપ્રીમ કોર્ટમાં અલગ-અલગ અરજીઓ દાખલ કરીને પડકારવામાં આવ્યો છે.

નવા કાયદાનો હેતુ અને સરકારનો દાવો:
નવા વક્ફ કાયદાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વક્ફ સંપત્તિઓના દુરુપયોગ, પક્ષપાત અને તેના પર થતા અતિક્રમણને રોકવાનો છે. સત્તારૂઢ રાષ્ટ્રીય જનતાંત્રિક ગઠબંધન (NDA) સરકારે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આ કાયદો મુસ્લિમ વિરોધી નથી, પરંતુ તેનો હેતુ વક્ફ સંપત્તિઓનું સંચાલન વધુ પારદર્શી અને ન્યાયી બનાવવાનો છે. સરકારના મતે, આ કાયદો વક્ફ બોર્ડની કામગીરીને સુધારશે અને સમાજના હિતમાં તેનો ઉપયોગ થશે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુના હસ્તાક્ષર સાથે આ બિલ કાયદામાં ફેરવાઈ ગયું છે, અને હવે તેનો અમલ દેશભરમાં શરૂ થશે.

સંસદમાં ગરમાગરમ ચર્ચા બાદ પસાર થયું બિલ:
વક્ફ (સંશોધન) બિલને લોકસભા અને રાજ્યસભામાં લાંબી અને તીખી ચર્ચા બાદ મંજૂરી મળી હતી. લોકસભામાં આ બિલ 288 મતોથી પસાર થયું હતું, જ્યારે 232 સાંસદોએ તેનો વિરોધ કર્યો હતો. રાજ્યસભામાં પણ 128 મતોની તરફેણમાં અને 95 મતો વિરુદ્ધમાં પડ્યા હતા. ચર્ચા દરમિયાન વિપક્ષે આ બિલને બંધારણ વિરોધી અને મુસ્લિમ સમુદાયના અધિકારો પર હુમલો ગણાવ્યું હતું, જ્યારે સરકારે તેને સુધારણાત્મક પગલું ગણાવીને બચાવ કર્યો હતો. આ બિલને સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC)ની ભલામણોને ધ્યાનમાં રાખીને સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાયદાને પડકાર:
નવા કાયદાને કોંગ્રેસ, AIMIM અને AAPએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો છે. કોંગ્રેસે આ કાયદાને બંધારણના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે, જેમાં ખાસ કરીને અનુચ્છેદ 14 (સમાનતાનો અધિકાર), અનુચ્છેદ 25 (ધર્મની સ્વતંત્રતા) અને અનુચ્છેદ 26 (ધાર્મિક બાબતોનું સંચાલન)નો સમાવેશ થાય છે. AIMIMના નેતા અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ દલીલ કરી છે કે આ કાયદો મુસ્લિમ સમુદાયના અધિકારોને નબળા પાડે છે અને વક્ફ સંપત્તિઓ પર સરકારનું અયોગ્ય નિયંત્રણ વધારે છે. AAPએ પણ આ બિલને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા પર હુમલો ગણાવીને તેનો વિરોધ કર્યો છે. આ ત્રણેય પક્ષોએ સુપ્રીમ કોર્ટમાં અલગ-અલગ અરજીઓ દાખલ કરીને કાયદાની બંધારણીય માન્યતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે.

નવા કાયદાની મુખ્ય વિશેષતાઓ:
નવા વક્ફ કાયદામાં વક્ફ બોર્ડમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોનો સમાવેશ, વક્ફ સંપત્તિઓની નોંધણી માટે કેન્દ્રીય પોર્ટલની સ્થાપના અને સરકારી મિલકતોને વક્ફમાંથી બાકાત રાખવા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, મહિલાઓના વારસાગત અધિકારોને સુરક્ષિત કરવા અને વક્ફ સંસ્થાઓનું ઓડિટ રાજ્ય દ્વારા નિયુક્ત ઓડિટરો દ્વારા કરવાની જોગવાઈ પણ કરવામાં આવી છે. સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાંથી વક્ફ સંપત્તિઓનું સંચાલન વધુ કાર્યક્ષમ અને પારદર્શી બનશે.

રાજકીય વિવાદ અને આગળની લડાઈ:
આ કાયદાને લઈને રાજકીય વાતાવરણ ગરમાયું છે. વિપક્ષે સરકાર પર આરોપ લગાવ્યો છે કે આ બિલ ધાર્મિક સ્વાયત્તતા પર હુમલો છે અને તેનો હેતુ મુસ્લિમ સમુદાયને નબળો પાડવાનો છે. બીજી તરફ, NDA સરકારે આ કાયદાને સામાજિક ન્યાય અને પારદર્શિતાની દિશામાં મહત્વનું પગલું ગણાવ્યું છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આ કાયદાની કાયદેસરતા પર ચર્ચા થશે, જેના પરિણામ પર દેશભરની નજર રહેશે.

આ નવા કાયદાના અમલ સાથે દેશમાં વક્ફ સંપત્તિઓના સંચાલનમાં મોટા ફેરફારોની અપેક્ષા છે, પરંતુ તેની સામેનો કાનૂની પડકાર આગળનો માર્ગ નક્કી કરશે.