નવી દિલ્હી: જો તમે લંચ પછી ચ્યુઇંગ ગમ ચાવીને મોઢાને તાજગી આપવાનું પસંદ કરો છો, તો તાજેતરનું એક સંશોધન તમને ચોંકાવી શકે છે. યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, લોસ એન્જલસ (UCLA)ના સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે એક ચ્યુઇંગ ગમ ચાવવાથી તમારી લાળમાં હજારો માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના કણો મુક્ત થઈ શકે છે. આ પાયલોટ અભ્યાસ, જે હજુ પીઅર રિવ્યૂની રાહ જોઈ રહ્યો છે, આ સપ્તાહે અમેરિકન કેમિકલ સોસાયટીની બેઠકમાં રજૂ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ખુલાસાએ રોજિંદા જીવનમાં પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણની ઊંડી ઘૂસણખોરી અંગે ચિંતા વધારી છે, ખાસ કરીને જ્યારે આપણે જે ખાઈએ છીએ તેમાં પણ તેનો સમાવેશ થઈ રહ્યો હોય.

ચ્યુઇંગ ગમમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિકનું આશ્ચર્યજનક સ્તર:
UCLAના સિવિલ અને એન્વાયર્નમેન્ટલ એન્જિનિયરિંગના એસોસિયેટ પ્રોફેસર અને સંશોધનના મુખ્ય લેખક સંજય મોહંતીએ જણાવ્યું, "અમારો હેતુ કોઈને ડરાવવાનો નથી. વૈજ્ઞાનિકો હજુ સુધી એ નથી જાણતા કે માઇક્રોપ્લાસ્ટિક આપણા માટે હાનિકારક છે કે નહીં, કારણ કે તેના પર કોઈ માનવ પરીક્ષણ થયું નથી. પરંતુ એ નક્કી છે કે આપણે રોજિંદા જીવનમાં પ્લાસ્ટિકના સંપર્કમાં આવીએ છીએ, અને અમે તેની તપાસ કરવા માગતા હતા." સંશોધનમાં એક વ્યક્તિના લાળના નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું, જેણે દસ અલગ-અલગ બ્રાન્ડના ગમ (પાંચ સિન્થેટિક અને પાંચ નેચરલ) ચાર-ચાર મિનિટ સુધી ચાવ્યા. પરિણામો ચોંકાવનારા હતા: દરેક ગમમાંથી સરેરાશ ગ્રામ દીઠ 600 માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના કણો મુક્ત થયા.

એક ચ્યુઇંગ ગમનું વજન સામાન્ય રીતે 1થી 6 ગ્રામ હોય છે, એટલે કે એક વ્યક્તિ જો વર્ષમાં 180 ગમ ચાવે તો તે લગભગ 30,000 માઇક્રોપ્લાસ્ટિક કણો ગળી શકે છે. આમાં સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ હતી કે સિન્થેટિક ગમ (જેમ કે રિગ્લી જેવી જાણીતી બ્રાન્ડ્સ) અને નેચરલ ગમ બંનેમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિકનું પ્રમાણ લગભગ સમાન જોવા મળ્યું. સહ-લેખક લિસા લોવે કહ્યું, "અમને આશ્ચર્ય થયું કે બંને પ્રકારના ગમ ચાવવાથી સમાન માત્રામાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિક મુક્ત થયું."

ગમની રચના અને માઇક્રોપ્લાસ્ટિકનો સ્ત્રોત:
આધુનિક ચ્યુઇંગ ગમની રચના ચિંતાનું મુખ્ય કારણ છે. મોટાભાગના માસ-પ્રોડ્યુસ્ડ ગમ, જેમાં જાણીતી બ્રાન્ડ્સનો સમાવેશ થાય છે, તે સિન્થેટિક રબર અને પેટ્રોલિયમ-આધારિત પોલિમર્સથી બનાવવામાં આવે છે. આ સામગ્રીઓનો ઉપયોગ કારના ટાયર જેવા ઉત્પાદનોમાં પણ થાય છે. જોકે ગમને નાની અને નિર્દોષ મીઠાઈ તરીકે બજારમાં રજૂ કરવામાં આવે છે, તેમાં રહેલા આ પદાર્થો માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના સ્ત્રોત તરીકે કામ કરે છે. આ મુદ્દે અગાઉ બહુ ધ્યાન આપવામાં આવ્યું ન હતું, પરંતુ UCLAનો આ અભ્યાસ તેની તપાસ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

શું આ ચિંતાનું કારણ છે?  
ચ્યુઇંગ ગમમાંથી મુક્ત થતા માઇક્રોપ્લાસ્ટિકની સંખ્યા ચોંકાવનારી લાગે છે, પરંતુ તેને સંદર્ભમાં જોતા તે ખૂબ મોટી નથી. ઉદાહરણ તરીકે, એક લીટર બોટલ્ડ વોટરમાં અંદાજે 2,40,000 માઇક્રોપ્લાસ્ટિક કણો હોય છે. ઓસ્ટ્રેલિયાની RMIT યુનિવર્સિટીના રસાયણશાસ્ત્રના પ્રોફેસર ઓલિવર જોન્સ, જેઓ આ સંશોધનમાં સામેલ ન હતા, એએફપીને જણાવ્યું, "મને નથી લાગતું કે તમારે હજુ ચ્યુઇંગ ગમ ચાવવાનું બંધ કરવું જોઈએ. મોટાભાગના કણો જો ગળાઈ જાય તો તે શરીરમાંથી કોઈ અસર વિના બહાર નીકળી જશે."

જોકે, માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના સ્વાસ્થ્ય પરના જોખમો અંગે ચિંતા વધી રહી છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે નાના કણો રક્તપ્રવાહમાં પ્રવેશી શકે તેવી સ્થિતિમાં હોય. તાજેતરના અભ્યાસોએ માઇક્રોપ્લાસ્ટિકના સંપર્કને હૃદયરોગ, સ્ટ્રોક અને મગજમાં લોહીના ગઠ્ઠા જેવા જોખમો સાથે જોડ્યો છે. જોકે, આ અંગે હજુ નક્કર પુરાવા નથી, અને વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આ મુદ્દે વધુ સંશોધનની જરૂર છે.

સલામતી માટે સરળ ઉપાય:
જેઓ સાવચેતી રાખવા માગે છે, તેમના માટે સંશોધકોએ એક સરળ ઉપાય સૂચવ્યો છે: ગમને લાંબો સમય ચાવો. તેમના અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું કે માઇક્રોપ્લાસ્ટિકનું મોટાભાગનું ઉત્સર્જન ચાવવાની પહેલી બે મિનિટમાં થાય છે. તેથી, એક જ ગમને લાંબો સમય ચાવવાથી તમારું સંપર્ક ઘટી શકે છે. આ ઉપરાંત, સંશોધકોએ એ પણ કહ્યું કે ગમને રસ્તા પર ફેંકવાને બદલે લાંબો ઉપયોગ કરવો વધુ સારું છે, જે પર્યાવરણ માટે પણ ફાયદાકારક રહેશે.

રોજિંદા જીવનમાં પ્લાસ્ટિકની હાજરી:
આ સંશોધન એ વાત પર પ્રકાશ ફેંકે છે કે પ્લાસ્ટિક પ્રદૂષણ આપણા જીવનના દરેક પાસામાં કેવી રીતે ઘૂસી ગયું છે, ખાસ કરીને ખાદ્ય પદાર્થોમાં. ચ્યુઇંગ ગમ જેવી સામાન્ય વસ્તુમાં માઇક્રોપ્લાસ્ટિકની હાજરી એ ચેતવણી છે કે આપણે અજાણતાં જ કેટલું પ્લાસ્ટિક શરીરમાં લઈ રહ્યા છીએ. જોકે, હાલમાં તેની સ્વાસ્થ્ય પરની અસર અસ્પષ્ટ છે, પરંતુ સંશોધકો અને નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા સંશોધનો આગળ જતાં વધુ જાગૃતિ અને સાવચેતી લાવશે.

તો શું તમે આજથી તમારી ચ્યુઇંગ ગમની આદત પર ફરીથી વિચાર કરશો? નિષ્ણાતો કહે છે કે હજુ ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ થોડી સાવચેતી અને જાગૃતિ ચોક્કસથી તમને સુરક્ષિત રાખી શકે છે. (ફર્સ્ટપોસ્ટ માંથી સાભાર)