વકફ કાયદા વિરુદ્ધ સુપ્રીમ કોર્ટમાં છ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે. આ અંગે વહેલી તકે સુનાવણી કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. વક્ફ કાયદાની બંધારણીય માન્યતાને પડકારતી આ અરજીઓ પર સુનાવણી કરવા માટે કોર્ટે સંમતિ આપી છે.

વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટને વિનંતી કરી હતી કે જમિયત ઉલેમા-એ-હિંદ અને અન્ય સંગઠનો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીઓ મહત્વપૂર્ણ છે અને તેમને કોઈપણ કિંમતે પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. આની સુનાવણી શક્ય તેટલી વહેલી તકે થવી જોઈએ.

આના પર CJI સંજીવ ખન્નાએ કહ્યું કે તમે વકીલોને કહો કે અમને મેઇલ અથવા પત્ર મોકલો. આ અંગે સિબ્બલે કહ્યું કે આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. આના પર, CJI એ કહ્યું કે તેઓ બપોરે પત્ર જોશે.

આ છ અરજીઓમાં ઇસ્લામિક ધાર્મિક નેતાઓના સંગઠન, જમિયત ઉલેમા-એ-હિંદના પ્રમુખ મૌલાના અરશદ મદનીની અરજીનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં તેમણે વક્ફ બિલની બંધારણીયતાને પડકાર ફેંક્યો છે. આ ઉપરાંત સમસ્ત કેરળ જમિયતુલ ઉલેમા, આમ આદમી પાર્ટીના નેતા અમાનતુલ્લાહ ખાનની અરજી, કોંગ્રેસના સાંસદ જાવેદ મોહમ્મદની અરજી, AIMIMના અસદુદ્દીન ઓવૈસી અને એસોસિએશન ફોર પ્રોટેક્શન ઓફ સિવિલ રાઇટ્સની અરજીઓનો સમાવેશ થાય છે.

અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ કાયદો કલમ 26 હેઠળ સુરક્ષિત મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને કાયદાના અમલીકરણથી મુસ્લિમ સમુદાય વકફ મિલકતોથી વંચિત રહેશે. મુસ્લિમો તેમની પસંદગી મુજબ વકફ મિલકતોનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર ગુમાવશે.

જમિયત ઉલેમા-એ-હિંદે કહ્યું કે આ કાયદો મુસ્લિમોની ધાર્મિક સ્વતંત્રતા છીનવી લેવાનું ખતરનાક કાવતરું છે. આપણા રાજ્ય એકમો પણ બંધારણીય માન્યતાને હાઇકોર્ટમાં પડકારશે.

અરજીઓમાં કયા પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે?

સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરાયેલી આ અરજીઓમાં, અરજદારોએ ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના ઉલ્લંઘનની દલીલ કરી છે અને કહ્યું છે કે આ બિલ ધાર્મિક બાબતોના સંચાલનમાં સ્વતંત્રતાને અસર કરે છે, જે બંધારણની કલમ 26 હેઠળ લઘુમતી સમુદાયોને આપવામાં આવી છે. ખાસ કરીને, વકફ બોર્ડમાં બિન-મુસ્લિમ સભ્યોનો સમાવેશ કરવાની અને સરકારને વકફ મિલકતો પર વધુ નિયંત્રણ આપવાની જોગવાઈને મુસ્લિમ સમુદાયના ધાર્મિક અધિકારોમાં દખલ માનવામાં આવી રહી છે.

અરજીઓમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આ બિલ સમાનતાના સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન કરે છે કારણ કે તે ફક્ત મુસ્લિમ સમુદાયની વકફ મિલકતોને જ લક્ષ્ય બનાવે છે, જ્યારે સમાન જોગવાઈઓ અન્ય ધર્મોના ટ્રસ્ટ અથવા ધાર્મિક સંસ્થાઓને લાગુ પડતી નથી.

વકફ મિલકતોના સર્વેક્ષણ અને સંચાલનમાં સરકારી હસ્તક્ષેપ વધારવા માટેની બિલની જોગવાઈઓને મિલકત અધિકારોના ઉલ્લંઘન તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. અરજદારોનું કહેવું છે કે આનાથી વક્ફ બોર્ડની સ્વાયત્તતા નબળી પડે છે અને મિલકતો પર સમુદાયના નિયંત્રણને ખતરો છે.

કેટલીક અરજીઓમાં એવો પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે આ બિલ લઘુમતી સમુદાયની સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક ઓળખને નબળી પાડે છે, જે બંધારણ હેઠળ સુરક્ષિત છે. જિલ્લા કલેક્ટર જેવા સરકારી અધિકારીઓને વકફ મિલકતોનું સર્વેક્ષણ અને વિવાદોનું સમાધાન કરવાની સત્તા આપતું બિલ પણ વિવાદનું કારણ બન્યું છે.

તમને જણાવી દઈએ કે સંસદના બંને ગૃહો દ્વારા બજેટ સત્રમાં પસાર કરાયેલ વકફ (સુધારા) બિલ, 2025 ને શનિવારે રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુની મંજૂરી મળી ગઈ. આ સંદર્ભમાં ગેઝેટ નોટિફિકેશન જારી થતાં, વકફ એક્ટ, ૧૯૯૫નું નામ પણ બદલીને યુનિફાઇડ વકફ મેનેજમેન્ટ, એમ્પાવરમેન્ટ, એફિશિયન્સી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ (UMEED) એક્ટ, ૧૯૯૫ કરવામાં આવ્યું છે.