તા. ૧૨ સપ્ટેમ્બર ર૦ર૪ વિક્રમ સંવત ર૦૮૦ ભાદરવા સુદ -૯, ગુરૂવાર
૫૫નું પેટ્રોલ ૯૫ રૂપિયા પ્રતિ લિટર કેમ મળે છે? ખિસ્સાને કયાં નુકસાન?
એક મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટયા છે, તો પછી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ૯૫ રૂપિયા અને ૮૮ રૂપિયા પ્રતિ લિટર કેમ રહ્યા?
નવી દિલ્હી,તા.૮: પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર બોજ કેમ બની રહ્યા છે? સરકારે તાજેતરમાં સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) માં વધારો કર્યો છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં પ્રતિ લિટર ૨ રૂપિયાનો વધારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જોકે આનાથી ગ્રાહકો પર સીધી અસર નહીં પડે, પરંતુ તેનાથી સરકારને ૫,૦૦૦ થી ૭,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાની વધારાની આવક થશે, જે LPG પર થતા નુકસાનની ભરપાઈ કરશે.
કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલું તેલ કંપનીઓ દ્વારા LPG પર થઈ રહેલી અંડર-રિકવરી આવરી લેવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ માર્ચના અંતમાં પ્રતિ બેરલ ઼૭૭ થી ઘટીને $૬૩-૬૪ પ્રતિ બેરલ થઈ ગયા છે.
પરંતુ મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આટલા ઘટી ગયા છે, તો પછી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ૯૫ રૂપિયા અને ૮૮ રૂપિયા પ્રતિ લિટર કેમ રહ્યા? ચાલો જાણીએ કે આ પાછળના કારણો શું છે.
દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ ૯૪.૭૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે, જેનો વાસ્તવિક મૂળ ભાવ ફક્ત ૫૫.૦૯ રૂપિયા છે. બાકીના લગભગ ૪૦ રૂપિયા ટેક્સ અને અન્ય ચાર્જીસમાં જાય છે.
બેઝ પ્રાઇસઃ રૂ.૫૫.૦૯બેઝિક એક્સાઇઝ ડ્યુટીઃ રૂ.૧.૪રોડ અને ઇન્ફ્રા સેસઃ રૂ.૫એગ્રી ઇન્ફ્રા સેસઃ રૂ.૨.૫સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીઃ રૂ.૫કમિશનઃ રૂ.૪.૩૯વેટઃ રૂ.૧૫.૪કુલ કિંમતઃ રૂ.૯૪.૭૭
તેવી જ રીતે, ડીઝલનો ભાવ ૮૭.૬૭ રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે, જેની મૂળ કિંમત માત્ર ૫૬.૦૩ રૂપિયા છે. એટલે કે બાકીના ૩૧.૬૪ રૂપિયા કર અને ડ્યુટીમાં જાય છે.
બેઝ પ્રાઇસઃ રૂ.૫૬.૦૩બેઝિક એક્સાઇઝ ડ્યુટીઃ રૂ.૧.૮રોડ અને ઇન્ફ્રા સેસઃ રૂ.૪એગ્રી ઇન્ફ્રા સેસઃ રૂ.૨સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટીઃ રૂ.૮ કમિશનઃ રૂ.૩.૮૨વેટઃ રૂ.૧૨.૦૫કુલ કિંમતઃ રૂ.૮૭.૬૭
આ સમગ્ર વ્યવસ્થાનો સૌથી મોટો ભાગ કર છે, જે કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા વસૂલવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે SAED ના બધા પૈસા કેન્દ્ર સરકાર પાસે જાય છે અને તે રાજ્યો સાથે વહેંચવામાં આવતા નથી, જ્યારે મૂળભૂત એક્સાઇઝ ડ્યુટી વહેંચવામાં આવે છે.
પાછલા વર્ષોમાં, કેન્દ્ર સરકારે એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં અનેક વખત વધારો કરીને કિંમતોનો લાભ લીધો છે. નવેમ્બર ૨૦૧૪ અને જાન્યુઆરી ૨૦૧૬ વચ્ચે, કેન્દ્ર સરકારે નવ વખત ડ્યુટી વધારી, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થયું હોવા છતાં પણ મોટી આવક થઈ.
હવે ભલે સરકાર કહે કે ગ્રાહક પર કોઈ બોજ નહીં પડે, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવનો મોટો ભાગ ટેક્સના રૂપમાં સરકારના ખિસ્સામાં જાય છે. દરેક લિટર ઇંધણના લગભગ ૪૦% ભાગ સામાન્ય માણસના ખિસ્સામાંથી ફક્ત ટેક્સના રૂપમાં કાપવામાં આવે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો કરમાં થોડી રાહત આપવામાં આવે તો ઇંધણના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી ફુગાવા પર પણ નિયંત્રણ આવશે. પરંતુ સરકારનો દલીલ છે કે આ આવક માળખાગત સુવિધાઓ અને સબસિડી જેવા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રો પર ખર્ચવામાં આવે છે.(૪૦.૭)
(10:17 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
