ગુજરાતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં સ્થિત ભારતીય વાયુસેનાનું વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એરફોર્સ સ્ટેશન નલિયા હવે તેજસ Mk1A જેવા અત્યાધુનિક સ્વદેશી ફાઇટર એરક્રાફ્ટને તૈનાત કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ પગલું વાયુસેનાના આધુનિકીકરણ તરફ એક મોટું પરિવર્તન માનવામાં આવી રહ્યું છે, જ્યાં અત્યાર સુધી મિગ-2 વિમાનો તૈનાત હતા. પાકિસ્તાન સરહદની નજીક અને સંવેદનશીલ 'સર ક્રીક' વિસ્તારથી માત્ર 100 કિમી દૂર સ્થિત આ એરબેઝ ભારતના પશ્ચિમી હવાઈ સંરક્ષણ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

આ પગલાથી ભારતની પશ્ચિમી સરહદ પર હવાઈ દેખરેખ, બદલો લેવા અને આક્રમક વ્યૂહરચનાને નવી ધાર મળશે. હવે જ્યારે આપણે 'સરક્રીક' વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ, તો તમને જણાવી દઈએ કે ભારત અને પાકિસ્તાનની સરહદ પર 96 કિલોમીટર લાંબો 'ભરતીનો મુખ' છે, એટલે કે એક દરિયાકાંઠો વિસ્તાર જ્યાં નદીનું તાજું પાણી સમુદ્રના ખારા પાણીને મળે છે, અને ભરતીના કારણે ત્યાં પાણીનું સ્તર બદલાતું રહે છે. તે ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લા અને પાકિસ્તાનના સિંધ સાથે સરહદે આવેલું છે. અહીં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સરહદ પર વિવાદ છે. આ વિવાદ કચ્છના રણમાં 96 કિમી લાંબા નદીમુખ પર છે જે ભારતના ગુજરાતને પાકિસ્તાનના સિંધ પ્રાંતથી અલગ કરે છે. ભારત-પાકિસ્તાન સરહદની નજીક હોવાને કારણે, આ એરબેઝ ભારતની પશ્ચિમી હવાઈ સંરક્ષણ શૃંખલામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

આ ક્ષેત્રના વ્યૂહાત્મક મહત્વને ધ્યાનમાં રાખીને, નલિયાનો સીધો મુકાબલો પાકિસ્તાનના મસરૂર એરબેઝ સાથે થાય છે, જે કરાચી નજીક સ્થિત પાકિસ્તાન નૌકાદળ અને વાયુસેનાનો એક મુખ્ય લશ્કરી મથક છે. પાકિસ્તાન વાયુસેના મસરૂર એર બેઝથી પોતાના યુદ્ધ મિશન હાથ ધરી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, ભારતીય વાયુસેનાના તેજસ Mk1A ની તૈનાતી નલિયાને મસરુર એરબેઝ સામે એક શક્તિશાળી અને વ્યૂહાત્મક પ્રતિરોધક બનાવશે. જોકે, નલિયા એરબેઝ પહેલાથી જ તેજસ Mk1 ના ફાઇનલ ઓપરેશનલ ક્લિયરન્સ (FOC) વર્ઝનનું આયોજન કરી ચૂક્યું છે. વર્ષ 2024 માં, વાયુસેનાએ નલિયામાં તેની 18 સ્ક્વોડ્રન 'ફ્લાઇંગ બુલેટ્સ' તૈનાત કરીને આ સ્વદેશી ફાઇટર એરક્રાફ્ટ માટે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવાનું શરૂ કર્યું. હવે નલિયા ખાતે તેજસ Mk1A ની જમાવટ મિગ-21 ના યુગનો અંત લાવવા અને આધુનિક ટેકનોલોજીના યુગમાં પ્રવેશવાની તૈયારી કરી રહી છે.

IAF 2025 ના અંત સુધીમાં MiG-21s ને સંપૂર્ણપણે નિવૃત્ત કરવાની યોજના ધરાવે છે, જે 1970 ના દાયકાથી ભારતની વાયુ શક્તિનો આધાર છે. Tejas Mk1A તેના અગાઉના સંસ્કરણો કરતાં વધુ સારી એવિઓનિક્સ, ઉચ્ચ ગતિશીલતા, આધુનિક શસ્ત્ર પ્રણાલીઓ અને પાઇલટ સુરક્ષાથી સજ્જ છે. આ માટે, છેલ્લા એક વર્ષમાં નલિયા એરબેઝ પર અનેક ફ્લાઈંગ ટ્રાયલ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં બોમ્બ વિરોધી હેંગર, આધુનિક રડાર સિસ્ટમ અને ખાસ જાળવણી સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે.

સરહદની ખૂબ નજીક સ્થિત હોવાથી, નલિયા એરબેઝની ઝડપી પ્રતિક્રિયા ક્ષમતા અને હવાઈ સંરક્ષણ કામગીરીનું મહત્વ વધુ વધી જાય છે. તેજસ Mk1A ની તૈનાતી પછી, આ બેઝ દુશ્મન તરફથી કોઈપણ સંભવિત ખતરાનો ઝડપથી અને અસરકારક રીતે જવાબ આપી શકશે. આ જમાવટ માત્ર એક ટેકનોલોજીકલ પરિવર્તન નથી, પરંતુ આત્મનિર્ભર ભારતની સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષમતાને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા તરફનું એક પગલું પણ છે.