નવી દિલ્હી, 12 એપ્રિલ 2025: ભારતમાં યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (યુપીઆઈ) સેવાઓમાં શનિવારે, 12 એપ્રિલ 2025ના રોજ મોટી ખામી સર્જાઈ, જેના કારણે પેટીએમ, ફોનપે અને ગૂગલ પે જેવી લોકપ્રિય ડિજિટલ પેમેન્ટ એપ્લિકેશન્સે કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું. આ ખામીને કારણે લાખો યુઝર્સ ફંડ ટ્રાન્સફર કે ચૂકવણી કરી શક્યા નથી, જેનાથી રોજિંદા વ્યવહારોમાં ભારે અસર પડી છે. સમગ્ર દેશમાં સવારથી શરૂ થયેલી આ સમસ્યાએ ડિજિટલ ચૂકવણીઓ પર આધાર રાખનારા લોકોમાં હતાશા ફેલાવી છે, અને સોશિયલ મીડિયા પર યુઝર્સે પોતાનો રોષ વ્યક્ત કર્યો છે.

આ ઘટનાને કારણે ઓનલાઈન સેવા નિષ્ફળતાઓનું નિરીક્ષણ કરતી વેબસાઈટ ડાઉનડિટેક્ટર પર ફરિયાદોનો ઢગલો થઈ ગયો. બપોર સુધીમાં 1,200થી વધુ ફરિયાદો નોંધાઈ હતી, જેમાં 66% યુઝર્સે ચૂકવણી કરવામાં સમસ્યા અને 34% યુઝર્સે ફંડ ટ્રાન્સફરમાં મુશ્કેલીની જાણ કરી હતી. આ સમસ્યા વિવિધ બેંકો અને એપ્લિકેશન્સના યુઝર્સને અસર કરતી હોવાથી યુપીઆઈ નેટવર્કમાં મોટી તકનીકી ખામી હોવાનું સ્પષ્ટ થાય છે.

આ સમસ્યા સવારથી શરૂ થઈ હતી અને દિવસભર ઘણા યુઝર્સ ડિજિટલ વ્યવહારો પૂર્ણ કરી શક્યા ન હતા. ડાઉનડિટેક્ટરના ડેટા અનુસાર, સવારે 11:41 વાગ્યે ફરિયાદોની સંખ્યા ટોચ પર હતી, જ્યારે 220થી વધુ રિપોર્ટ્સ નોંધાયા હતા. પેટીએમ અને ગૂગલ પેનો ઉપયોગ કરનારા યુઝર્સને ખાસ કરીને ચૂકવણી કરવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો, જેના કારણે રોજિંદા ખરીદીઓથી લઈને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન સુધીની પ્રક્રિયાઓ અટકી ગઈ.

એક યુઝરે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું, "યુપીઆઈ ફરી ઠપ થઈ ગયું છે, બધી ચૂકવણીઓ નિષ્ફળ જાય છે. જો આ આયોજિત બંધ હોય તો તેની સૂચના આપવી જોઈએ." અન્ય ઘણા યુઝર્સે પણ આવી જ ફરિયાદો કરી, જેમાં યુપીઆઈ સેવાઓની વિશ્વસનીયતા પર સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા.

આ સમસ્યાએ ડિજિટલ ચૂકવણીઓ પર નિર્ભર રહેતા વેપારીઓ અને ગ્રાહકોને પણ અસર કરી છે. ખાસ કરીને નાના વેપારીઓ, જેઓ રોકડની જગ્યાએ યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર આધાર રાખે છે, તેમને નોંધપાત્ર મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડ્યો. ઘણા યુઝર્સે વૈકલ્પિક ચૂકવણી પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ યુપીઆઈની વ્યાપક લોકપ્રિયતાને કારણે આ સમસ્યાએ મોટો પડકાર ઊભો કર્યો.

NPCI અને RBIનું મૌન:
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI), જે યુપીઆઈ નેટવર્કનું સંચાલન કરે છે, તેણે હજુ સુધી આ ખામીનું કારણ જાહેર કર્યું નથી. આ ગત એક વર્ષમાં યુપીઆઈ સેવાઓમાં આવેલી છઠ્ઠી મોટી સમસ્યા છે, જેના કારણે ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમની વિશ્વસનીયતા પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા NPCIને વ્યક્તિ-થી-વેપારી ચૂકવણીઓની મર્યાદામાં ફેરફાર કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી, પરંતુ આ ઘટના તેનાથી અલગ તકનીકી સમસ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.

યુઝર્સ હાલમાં NPCI અથવા સંબંધિત એપ્લિકેશન્સ તરફથી સમસ્યાના નિરાકરણ અંગેના સત્તાવાર અપડેટની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ ઘટનાએ ડિજિટલ ચૂકવણીઓની વધતી માંગને પહોંચી વળવા માટે યુપીઆઈ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવાની જરૂરિયાતને ફરી એકવાર ઉજાગર કરી છે. જ્યાં સુધી સેવાઓ પુનઃસ્થાપિત નહીં થાય, ત્યાં સુધી યુઝર્સને રોકડ અથવા અન્ય વૈકલ્પિક ચૂકવણી પદ્ધતિઓ પર આધાર રાખવો પડશે, જે આધુનિક ડિજિટલ અર્થતંત્રમાં નોંધપાત્ર પડકાર રજૂ કરે છે.