નવી દિલ્હી : દેશભરમાં વરસાદી પાણીનું નિરીક્ષણ કરતા એક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે અલ્હાબાદ, વિશાખાપટ્ટનમ અને મોહનબારી (આસામ)માં વધુ એસિડ વરસાદ થઈ રહ્યો છે, જ્યારે થરમાંથી આવતી ધૂળ જોધપુર, પુણે અને શ્રીનગરમાં વરસાદને વધુ આલ્કલાઇન બનાવી રહી છે. આ અભ્યાસમાં ભારતના દસ શહેરોમાં વરસાદના pH મૂલ્યનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અને ભારતીય ઉષ્ણકટિબંધીય હવામાનશાસ્ત્ર સંસ્થા દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક અભ્યાસમાં મોટાભાગના નિરીક્ષણ સ્થળોએ pH સ્તરમાં ચિંતાજનક ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. આ સૂચવે છે કે શહેરીકરણ અને ઔદ્યોગિકીકરણ વરસાદી પાણી પર નોંધપાત્ર અસર કરે છે. એસિડિક અને આલ્કલાઇન બંને વરસાદ ઝેરી અસરો કરી શકે છે, જે જળચર અને વનસ્પતિ જીવનને અસર કરે છે.
'કોઈ મોટું નુકસાન નથી'

જોકે, વૈજ્ઞાનિકોએ કહ્યું છે કે એસિડ વરસાદ હાલમાં આપણા પ્રદેશ માટે કોઈ મોટો અને તાત્કાલિક ખતરો નથી. વરસાદની એસિડિટી જેટલી ઓછી હશે, તેની pH પણ એટલી જ વધારે હશે. pH એ એક માપ છે જે 0 થી 14 સુધીના સ્કેલને દર્શાવે છે. તેના દ્વારા કોઈ પદાર્થ કેટલો એસિડિક કે આલ્કલાઇન છે તેની માહિતી મેળવવામાં આવે છે. આમાં સાતનો સ્કેલ તટસ્થ છે. ૧૯૮૭ થી ૨૦૨૧ દરમિયાન ગ્લોબલ એટમોસ્ફિયર વોચ સ્ટેશનો પર હાથ ધરાયેલા અભ્યાસોમાં મોટાભાગના સ્થળોએ સમય જતાં pH માં ઘટાડો જોવા મળ્યો. જોકે, ટીમે જણાવ્યું હતું કે થાર રણમાંથી નીકળતી ધૂળ જોધપુર અને શ્રીનગરમાં વરસાદી પાણીની એસિડિક પ્રકૃતિનો સામનો કરી શકે છે, જેનાથી આ શહેરોમાં pH મૂલ્યમાં વધારો થઈ શકે છે.
ધૂળ એસિડ વરસાદ સામે પ્રતિકારનું કારણ બની રહી છે

વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું હતું કે સૂકા મોસમમાં વરસાદ થોડો વધુ એસિડિક હોય છે. જોકે, અભ્યાસ કરાયેલા મોટાભાગના શહેરોમાં, સમય જતાં વરસાદ વધુ એસિડિક બનતો જોવા મળ્યો. વાહનો અને ઔદ્યોગિક પ્રવૃત્તિવાળા શહેરોમાં નાઈટ્રેટ સૌથી પ્રબળ ચાર્જ્ડ કણ હોવાનું જણાયું હતું, જ્યારે જોધપુર, પુણે અને શ્રીનગરમાં કેલ્શિયમ ચાર્જ્ડ કણો મુખ્ય હતા, જે ધૂળ અને માટીના પ્રભાવને દર્શાવે છે.