બેંગલુરુ: કર્ણાટક સરકારે શુક્રવારે સ્વીકારેલા સામાજિક-આર્થિક અને શૈક્ષણિક સર્વે (જાતિ ગણતરી) અહેવાલમાં અન્ય પછાત વર્ગો (OBC) માટે આરક્ષણ હાલના 32 ટકાથી વધારીને 51 ટકા કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. આનાથી રાજ્યમાં કુલ આરક્ષણ 85 ટકા સુધી પહોંચી જશે, જેમાં આર્થિક રીતે નબળા વર્ગો (EWS) માટે 10 ટકા અને અનુસૂચિત જાતિ (SC) તથા અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) માટે 24 ટકાનો સમાવેશ થાય છે. આ સર્વે 2015માં કર્ણાટક બેકવર્ડ ક્લાસિસ કમિશનના તત્કાલીન અધ્યક્ષ એચ. કાંઠરાજના કાર્યકાળ દરમિયાન હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો, અને તેના આધારે કર્ણાટક સ્ટેટ કમિશન ફોર બેકવર્ડ ક્લાસિસના ભૂતપૂર્વ અધ્યક્ષ કે. જયપ્રકાશ હેગડેએ 2024માં અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. સર્વેમાં 2015ની અંદાજિત 6.35 કરોડની વસ્તીમાંથી 5.98 કરોડ લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.

અહેવાલ મુજબ, રાજ્યની લગભગ 70 ટકા વસ્તી બેકવર્ડ ક્લાસિસની છે. આ ઉપરાંત, આરક્ષણ માટે નવી શ્રેણીઓ બનાવવાની અને હાલની શ્રેણીઓ વચ્ચે જાતિઓની અદલાબદલીની દરખાસ્ત પણ કરવામાં આવી છે. નવી વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં ‘ક્રીમી લેયર’નો ખ્યાલ અપનાવવામાં આવ્યો છે, જે અગાઉ મુક્તિ મેળવનાર શ્રેણી 1 પર પણ લાગુ થશે. હાલની પાંચ શ્રેણીઓને બદલે હવે છ શ્રેણીઓની ભલામણ કરવામાં આવી છે, જેમાં શ્રેણી 1ને 1-A અને 1-Bમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને નોમેડિક (ખાનાબદોશ) જાતિઓ માટે 1-A નામની અલગ શ્રેણી બનાવવામાં આવી છે, જેમાં 6 ટકા આરક્ષણની જોગવાઈ છે. આ શ્રેણીમાં 34.96 લાખ લોકો એટલે કે રાજ્યની વસ્તીના 8.40 ટકાનો સમાવેશ થાય છે. શ્રેણી 1-Aમાં અનાથ બાળકોને પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે, જેઓ પોતાની જાતિ નથી જાણતા. હાલમાં શ્રેણી 1ને 4 ટકા આરક્ષણ મળે છે.

સર્વેમાં નોમેડિક જાતિઓને અલગ શ્રેણી આપવાનું કારણ સમજાવતાં સૂત્રોએ જણાવ્યું, “આ જાતિઓ અન્ય કોઈ જાતિઓ સાથે સ્પર્ધા કરી શકે તેમ નથી, તેથી તેમના માટે 1-A શ્રેણી બનાવવાની જરૂર લાગી.” આ ઉપરાંત, શ્રેણી 2-Aમાંથી કેટલીક અત્યંત પછાત જાતિઓને 1-Aમાં ખસેડવામાં આવી છે. બીજી તરફ, કુરુબા જાતિને શ્રેણી 2-Aમાંથી 1-Bમાં ખસેડવામાં આવી છે, જેમાં 73.92 લાખ લોકો એટલે કે 17.74 ટકા વસ્તીનો સમાવેશ થાય છે અને આ શ્રેણીને 12 ટકા આરક્ષણની ભલામણ કરવામાં આવી છે. મુસ્લિમો માટે શ્રેણી 2-Bમાં આરક્ષણ હાલના 4 ટકાથી વધારીને 8 ટકા કરવામાં આવ્યું છે.

અન્ય શ્રેણીઓની વાત કરીએ તો, શ્રેણી 2-Aમાં 77.75 લાખ લોકો એટલે કે 18.70 ટકા વસ્તીનો સમાવેશ થાય છે, જેને 10 ટકા આરક્ષણની ભલામણ કરવામાં આવી છે, જે હાલના 15 ટકાથી ઓછું છે. શ્રેણી 3-Aમાં વોક્કાલિગા અને અન્ય જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં 72.99 લાખ લોકો એટલે કે 17.53 ટકા વસ્તી છે અને તેને 7 ટકા આરક્ષણની દરખાસ્ત છે, જે હાલના 4 ટકાથી વધુ છે. શ્રેણી 3-Bમાં પંચમસાલી લિંગાયત સહિત અન્ય લિંગાયત ઉપજાતિઓ અને અન્ય સમુદાયોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં 81.37 લાખ લોકો એટલે કે 19.55 ટકા વસ્તી છે અને તેને 8 ટકા આરક્ષણની ભલામણ કરવામાં આવી છે, જે હાલના 5 ટકાથી વધુ છે. જોકે, પંચમસાલી સમુદાયની દાયકાઓ જૂની માંગણી કે તેમને 2-A શ્રેણીમાં સામેલ કરવામાં આવે તે પૂરી થઈ નથી.

આ સર્વેમાં શિક્ષણ, રોજગાર અને અન્ય પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને દરેક શ્રેણી માટે આરક્ષણની ટકાવારી નક્કી કરવામાં આવી છે. આ અહેવાલ 17 એપ્રિલે રાજ્યની કેબિનેટ બેઠકમાં ચર્ચા માટે મૂકવામાં આવશે, જેના આધારે સરકાર અંતિમ નિર્ણય લેશે.