નવી દિલ્‍હી,તા.૧૪: આ વર્ષનું બજેટ એક રીતે આﾍર્યજનક બજેટ હતું. આમાં મધ્‍યમ વર્ગને ઘણી રાહત આપવામાં આવી છે. નાણામંત્રીએ વાર્ષિક ૧૨ લાખ રૂપિયા સુધીની કમાણી કરનારાઓ માટે આવકવેરા શૂન્‍ય કરી દીધો છે. આ સાથે, ભારત સરકારે મિલકતના સોદાઓમાં કરચોરી અટકાવવા માટે નાણાકીય અધિનિયમ ૨૦૨૫ માં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. આ ફેરફાર મિલકતના વેચાણ પરના TDS (ટેક્‍સ ડિડક્‍ટેડ એટ સોર્સ) સંબંધિત છે.

ફાઇનાન્‍સ એક્‍ટ ૨૦૨૫ એ મિલકત સંબંધિત સોદાઓમાં પણ મહત્‍વપૂર્ણ ફેરફાર કર્યા છે. ૫૦ લાખ રૂપિયાથી વધુ કિંમતની મિલકત ખરીદવા પર એક ટકા (૧% ટીડીએસ) ટીડીએસ કાપવાની જોગવાઈ પહેલાથી જ છે. આ રકમ ખરીદનાર દ્વારા વેચાણકર્તા પક્ષને ચુકવણી કરતી વખતે કાપવાની રહેશે. આ રકમ આવકવેરા વિભાગમાં જમા કરાવવાની રહેશે. જોકે, પહેલા આમાં છૂટ હતી. સંયુક્‍ત માલિકો અથવા સંયુક્‍ત ખરીદદારોના કિસ્‍સામાં આમાંથી મુક્‍તિ આપવામાં આવે છે.

જો કોઈ મિલકત એક કરતાં વધુ વ્‍યક્‍તિઓ (સંયુક્‍ત માલિકો) ની માલિકીની હોય, અને દરેક માલિકનો હિસ્‍સો રૂ.૫૦ લાખથી ઓછો હોય, તો ખરીદદારોએ TDS કાપવાની જરૂર નહોતી. તેઓ કહેતા હતા કે TDS લાગુ પડતો નથી કારણ કે દરેક વેચનારનો હિસ્‍સો મર્યાદા કરતા ઓછો છે, ભલે મિલકતની કુલ કિંમત રૂ.૫૦ લાખથી વધુ હોય.

નવો નિયમ આ ખામીને દૂર કરે છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ થી, TDS ની ગણતરી મિલકતના સમગ્ર મૂલ્‍ય પર કરવામાં આવશે, દરેક સહપ્રમાલિકના હિસ્‍સા પર નહીં. જો કુલ વેચાણ મૂલ્‍ય રૂ.૫૦ લાખથી વધુ હોય, તો સમગ્ર રકમ પર ૧% TDS કાપવાની જરૂર છે. જો મિલકતમાં એક કરતાં વધુ માલિકો અથવા એક કરતાં વધુ ખરીદદારો હોય તો પણ આ નિયમ લાગુ પડશે. આ નિયમ ખેતીની જમીન સિવાયની બધી મિલકતોના વેચાણ પર લાગુ પડે છે.

આને ઉદાહરણ દ્વારા સમજો

ધારો કે શ્રી A, શ્રી B અને શ્રીમતી B ને રૂ.૭૦ લાખમાં મિલકત વેચે છે, અને બંને રૂ.૩૫ લાખ ચૂકવે છે.

અગાઉ (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ પહેલા): બંનેનો હિસ્‍સો રૂ.૩૫ લાખ હતો, જે રૂ.૫૦ લાખ કરતા ઓછો છે, તેથી કોઈ TDS કાપવામાં આવ્‍યો ન હતો.

હવે (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ થી): કુલ મૂલ્‍ય રૂ.૫૦ લાખથી વધુ હોવાથી રૂ.૭૦ લાખ પર ૧% TDS કાપવામાં આવશે, પછી ભલે ચુકવણી બે ખરીદદારો દ્વારા કરવામાં આવી હોય કે સંયુક્‍ત માલિકો દ્વારા.

કેટલીક વધુ મહત્‍વપૂર્ણ બાબતો

ખરીદનારને વેચનારનો PAN (કાયમી એકાઉન્‍ટ નંબર) મેળવવાની જરૂર પડશે. જો વેચનાર પાસે ભ્‍ખ્‍ફ ન હોય તો આ કિસ્‍સામાં TDS ૧% ને બદલે ૨૦% થશે, અને વેચનારને તેના માટે ક્રેડિટ મળશે નહીં.

ફોર્મ 26QB નો ઉપયોગ કરીને વ્‍ઝલ્‍ સરકારમાં જમા કરાવવાની જરૂર છે. જે મહિનામાં TDS કાપવામાં આવે છે તેના ૩૦ દિવસની અંદર આ કરવાનું રહેશે.

ખરીદનારને ફોર્મ ૧૬બી (ટીડીએસ પ્રમાણપત્ર) પણ જારી કરવાની જરૂર પડશે. ફોર્મ 26QB ફાઇલ કર્યાના ૧૫ દિવસની અંદર વેચનારને આ આપવું પડશે.

જો વેચનાર બિન-નિવાસી હોય

આવા કિસ્‍સામાં TDS ૧% રહેશે નહીં. આ કાં તો ઇન્‍ડેક્‍સેશન વિના ૧૨.૫% હશે, અથવા ઇન્‍ડેક્‍સેશન સાથે ૨૦% (વત્તા સરચાર્જ અને ૪% આરોગ્‍ય અને શિક્ષણ સેસ) હશે. આ આવકવેરા કાયદાની કલમ ૧૯૫ હેઠળ આવે છે. વેચનાર અથવા ખરીદનાર ઓછો TDS કાપવા માટે પ્રમાણપત્ર માટે અરજી કરી શકે છે. મંજૂરીના આધારે, તેઓ કલમ ૧૯૭ હેઠળ ઘટાડાવાળા અથવા શૂન્‍ય TDS માટે પણ અરજી કરી શકે છે. ખરીદનારને TDS કાપવા માટે TAN નંબરની જરૂર પડશે.

આ પરિવર્તન કેમ થયું?

આ ફેરફાર કરવેરામાં પારદર્શિતા લાવવા, કરચોરી ઘટાડવા અને ઉચ્‍ચ મૂલ્‍યના મિલકતના સોદાઓમાં શિસ્‍ત લાવવા માટે કરવામાં આવ્‍યો છે. હવે ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓ બંનેએ વધુ સાવચેત રહેવું જોઈએ અને TDS નિયમોનું યોગ્‍ય રીતે પાલન કરવું જોઈએ. સરકાર ઇચ્‍છે છે કે દરેક વ્‍યક્‍તિ પ્રામાણિકપણે કર ચૂકવે. તેથી, આ નવા નિયમો બનાવવામાં આવ્‍યા છે. કર ભરો, દેશ બનાવો! ઉપરાંત, મિલકત ખરીદતી વખતે કે વેચતી વખતે TDS નું ધ્‍યાન રાખવું હવે ખૂબ જ મહત્‍વપૂર્ણ છે. જો તમે આ નિયમોનું પાલન નહીં કરો તો તમે મુશ્‍કેલીમાં મુકાઈ શકો છો. તેથી, હંમેશા સાવચેત રહો અને સાચી માહિતી રાખો. જો તમને કોઈ શંકા હોય, તો કર નિષ્‍ણાતની સલાહ લો. તેઓ તમને સાચો રસ્‍તો બતાવી શકે છે.(૪૦.૧૦)