ભારત-યુએસ વેપાર કરારની પહેલી મોટી પહેલ $500 બિલિયનના લક્ષ્ય તરફ એક નક્કર પગલું છે. 90 દિવસની ટેરિફ રાહત વચ્ચે ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધોમાં એક મોટો ફેરફાર થયો છે.

ભારત અને અમેરિકાએ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરારના પ્રથમ તબક્કા માટે 'સંદર્ભની શરતો'ને અંતિમ સ્વરૂપ આપી દીધું છે. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર સહયોગ વધારવાની દિશામાં આ એક ઐતિહાસિક પગલું છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે મિશન 500 પર કામ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. આ વેપાર કરારનો ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપારને $500 બિલિયન સુધી વધારવાનો છે. આ લક્ષ્ય વર્તમાન વેપાર સ્તર કરતા બમણું છે.

પ્રથમ તબક્કા માટેના કરારને 2025 ના અંત સુધીમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવાની યોજના છે. તે ઘણા મુખ્ય ક્ષેત્રોને આવરી લેશે, જેમ કે:

ઊર્જા

જટિલ ખનિજો

ટેકનોલોજી

ઉત્પાદન

PLI યોજના હેઠળ કેટલાક અમેરિકન ઉત્પાદનો પર શૂન્ય આયાત શુલ્કની શક્યતા છે.

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે 500 અબજ ડોલરના દ્વિપક્ષીય વેપાર લક્ષ્ય તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. બંને દેશોએ દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (BTA) પર વાટાઘાટોના પ્રથમ તબક્કા માટે સંદર્ભની શરતો એટલે કે પ્રારંભિક માળખું નક્કી કરી લીધું છે.

હવે આ અઠવાડિયે વર્ચ્યુઅલી વાતચીત શરૂ થવા જઈ રહી છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયના અધિક સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે 15 એપ્રિલના રોજ જણાવ્યું હતું કે યુએસ ટીમની ભારત મુલાકાત દરમિયાન BTA ની રૂપરેખાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. આ અઠવાડિયે પ્રકરણો પર ચર્ચાઓ વર્ચ્યુઅલ મોડમાં શરૂ થશે અને મે મહિનાના અંત સુધીમાં ભૌતિક બેઠકો શરૂ થઈ શકે છે.

તે જ સમયે, વાણિજ્ય સચિવ સુનીલ બર્થવાલે કહ્યું કે અમે 'પાનખર 2025' સુધીમાં સોદો પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે, પરંતુ જો તે પહેલાં સોદો થાય છે, તો તે ભારત અને અમેરિકા બંને માટે ફાયદાકારક રહેશે. 'મિશન 500': ભારત-અમેરિકા વેપારને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાની પહેલ. આ BTAનો ઉદ્દેશ્ય 2030 સુધીમાં વર્તમાન વેપારને બમણાથી વધુ વધારીને $500 બિલિયન કરવાનો છે.

કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલ કહે છે કે ભારત અને અમેરિકા એકબીજાના પૂરક છે. અમે BTA અંગે અમેરિકા સાથે પહેલાથી જ વાતચીત કરી રહ્યા છીએ. આ વેપાર વિસ્તરણ અને વૈશ્વિક હિત માટે ઉપયોગી થશે. ભારત અને યુએસએ વચ્ચે BTA તરફ સકારાત્મક અને ઝડપી પ્રગતિ થઈ રહી છે. જો વાટાઘાટો નિર્ધારિત સમય પહેલાં પૂર્ણ થાય છે, તો તે માત્ર રોકાણકારો અને નિકાસકારો માટે રાહતરૂપ નહીં બને પણ ભારતને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા પણ આપશે.

તાજેતરની ઘટનાઓની અસર: એપ્રિલની શરૂઆતમાં, અમેરિકાએ ભારત પર 26% પારસ્પરિક ટેરિફ લાદ્યો. પરંતુ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે હવે 90 દિવસના ટેરિફ મોરેટોરિયમની જાહેરાત કરી છે, જેનાથી ભારત જેવા દેશોને રાહત મળી છે.

ભારતે પણ વ્યવસાયને સરળ બનાવવા માટે ઝડપી પગલાં લીધાં છે. ૮,૫૦૦ થી વધુ ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો પર આયાત ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવી છે. આમાં હાર્લી-ડેવિડસન બાઇક અને બોર્બોન વ્હિસ્કી જેવા અમેરિકન ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે.

ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિએ વાટાઘાટોની ગતિ વધારી - 2 એપ્રિલના રોજ, "મુક્તિ દિવસ" તરીકે, ટ્રમ્પે તમામ આયાત પર 10% બેઝ ટેરિફની જાહેરાત કરી. ચીન પરનો ટેરિફ ૧૪૫% સુધી પહોંચ્યો. બદલામાં, ચીને પણ ૧૨૫% ટેરિફ અને નિકાસ પ્રતિબંધો લાદ્યા. ભારતે આને તકમાં ફેરવી, ટેરિફ ઘટાડીને અને વાટાઘાટો વધારીને અમેરિકા સાથે વેપાર સંબંધો મજબૂત કરવાનો સંદેશ આપ્યો.

એકંદરે, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર કરારનો પ્રથમ તબક્કો દર્શાવે છે કે બંને દેશો ટેરિફ તણાવ છતાં સહકારને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે. આ પગલું ભારત માટે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં પોતાને સ્થાપિત કરવાની અને અમેરિકા માટે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાની વ્યૂહાત્મક તક છે.