નવી દિલ્હી: લોટ આપણા રસોડાનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. ભલે પકોડા બનાવવા હોય, ઢોકળા તૈયાર કરવા હોય કે ફેસપેક લગાવવો હોય - લોટ દરેક જગ્યાએ કામ આવે છે, પરંતુ આજકાલ ભેળસેળ કરનારાઓની નજર આ જરૂરી વસ્તુ પર પણ છે. હા, બજારમાં મળતો લોટ અસલી છે કે નકલી, તે ઓળખવું ખૂબ જ જરૂરી બની ગયું છે. કારણ કે ભેળસેળવાળો લોટ માત્ર સ્વાદ જ નથી બગાડતો, પરંતુ સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

તો ચાલો જાણીએ ૩ સરળ રીતો જેનાથી તમે ઘરે બેઠા જ ચકાસી શકો છો કે તમારો લોટ અસલી છે કે ભેળસેળવાળો. સાથે જ જાણો કે શુદ્ધ અને તાજો બેસન ઘરે કેવી રીતે તૈયાર કરી શકાય છે.
ભેળસેળવાળો લોટ કેવી રીતે ઓળખવો?

૧) સૂંઘીને લગાવો ખબર:
શુદ્ધ લોટમાં ચણાની એક હળવી અને તાજી સુગંધ આવે છે. જો તમારા લોટમાંથી કોઈ પ્રકારની ગંધ ન આવી રહી હોય, અથવા વિચિત્ર ગંધ આવી રહી હોય, તો સાવધાન થઈ જાઓ. ભેળસેળવાળા લોટમાં ઘણીવાર સડેલો લોટ અથવા અન્ય સસ્તા પદાર્થો ભેળવવામાં આવે છે, જેનાથી તેની સુગંધ બદલાઈ જાય છે.

૨) પાણીમાં ભેળવીને જુઓ:
એક ગ્લાસ પાણી લો અને તેમાં એક ચમચી લોટ નાખો. હવે તેને થોડીવાર માટે એમ જ રહેવા દો. જો લોટ ઉપર તરવા લાગે અથવા નીચે કંઈક સફેદ જમાવટ દેખાય, તો સમજો કે તેમાં ભેળસેળ છે. શુદ્ધ લોટ પાણીમાં ઓગળવા લાગે છે અને તેમાંથી કોઈ પડ નીકળતું નથી.

૩) હાથ પર ઘસીને તપાસો:
થોડો લોટ હથેળી પર લઈને ઘસો. જો તે રેશમી અથવા ચીકણો લાગે અને કોઈ વિચિત્ર પડ છોડે, તો સમજો કે ભેળસેળની શક્યતા છે. શુદ્ધ લોટ હળવો ખરબચડો હોય છે અને ચીકણો હોતો નથી.

ઘરે શુદ્ધ લોટ કેવી રીતે બનાવવો?

જો તમે ભેળસેળથી સંપૂર્ણપણે બચવા માંગતા હો, તો ઘરે જ લોટ બનાવવો એ સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે. નીચે આપેલી રીતથી તમે સરળતાથી શુદ્ધ લોટ તૈયાર કરી શકો છો.

સામગ્રી:
 * ૧ કિલો સૂકા ચણા (ચણાની દાળ નહીં, આખા ચણા)
 * મિક્સર ગ્રાઇન્ડર
 * ચાળણી

રીત:
 * સૌથી પહેલા ચણાને તડકામાં ૨-૩ કલાક સારી રીતે સૂકવી લો જેથી તેમાં ભેજ ન રહે.
 * હવે તેને મિક્સર ગ્રાઇન્ડરમાં નાખીને બારીક પીસી લો.
 * પીસેલા મિશ્રણને એકવાર ચાળણીથી ચાળી લો. જે જાડો ભાગ બચે, તેને ફરીથી પીસો.
 * બસ, તૈયાર થઈ જશે તમારો ઘરે બનાવેલો શુદ્ધ લોટ.

તમે ઇચ્છો તો તેને એરટાઇટ ડબ્બામાં ભરીને ૨-૩ મહિના સુધી ઉપયોગ કરી શકો છો.

ભેળસેળવાળા લોટની ઓળખ ખૂબ જ જરૂરી:
ભેળસેળવાળા લોટમાં ઘણીવાર મકાઈ, તુવેર અથવા સસ્તા લોટની ભેળસેળ હોય છે, જે આપણા પાચનતંત્રને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેનાથી પેટમાં દુખાવો, ગેસ, અપચો જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જ્યારે, શુદ્ધ લોટ પ્રોટીન, ફાઇબર અને આયર્નથી ભરપૂર હોય છે, જે શરીર માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક છે.

રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓની શુદ્ધતાની તપાસ કરવી એ આપણી જવાબદારી છે. થોડું ધ્યાન અને સમજદારી તમને ભેળસેળથી બચાવી શકે છે. ઉપર જણાવેલી રીતોથી તમે માત્ર તમારા લોટની શુદ્ધતા જ નથી ચકાસી શકતા, પરંતુ ઘરે જ સ્વાદિષ્ટ અને આરોગ્યપ્રદ લોટ બનાવી શકો છો.