અમદાવાદ, 16 એપ્રિલ 2025: અમદાવાદ સ્થિત જેનસોલ એન્જિનિયરિંગ લિમિટેડે એક સમયે મલ્ટિબેગર રિટર્ન આપી રોકાણકારોનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું, પરંતુ હવે તે એક મોટા કૌભાંડના કેન્દ્રમાં છે. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI)ની તપાસમાં ખુલાસો થયો છે કે કંપનીના પ્રમોટર્સે ખોટા દાવા, ફંડનો દુરુપયોગ અને શેર બજારમાં હેરફેર કરી રોકાણકારોને ગેરમાર્ગે દોર્યા. આ કૌભાંડના કારણે કંપનીનો સ્ટોક તેના 52-સપ્તાહની ટોચથી 88 ટકા ગગડી ગયો છે, જેના પરિણામે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગી ગયો છે. SEBIએ કંપની અને તેના પ્રમોટર્સ સામે કડક પગલાં લઈને શેર બજારમાં લેવડ-દેવડ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને ફોરેન્સિક ઓડિટનો આદેશ આપ્યો છે.

કૌભાંડનો પર્દાફાશ - રેટિંગ ડાઉનગ્રેડથી શરૂઆત:
જેનસોલ એન્જિનિયરિંગની મુશ્કેલીઓનો પ્રારંભ માર્ચ 2025માં થયો, જ્યારે બે અગ્રણી ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સીઓ, ICRA અને Care Ratingsએ કંપનીનું રેટિંગ ઘટાડીને ‘D’ (ડિફોલ્ટ ઝોન) કર્યું. આ રેટિંગ ડાઉનગ્રેડનો અર્થ એ હતો કે કંપની દેવું ચૂકવવામાં અસમર્થ છે અને તે નાદારીના આરે છે. કંપની પર 1,146 કરોડ રૂપિયાનું ભારે દેવું હતું, જે તેની નાણાકીય સ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે.

કંપનીએ આ રેટિંગ ઘટાડા પર પ્રતિક્રિયા આપી અને દાવો કર્યો કે લિક્વિડિટીનું દબાણ અસ્થાયી છે અને તે ગ્રાહકોની ચૂકવણીઓ તેમજ સંપત્તિના વેચાણ દ્વારા ઉકેલી શકાશે. પ્રમોટર્સે વારંવાર દાવો કર્યો કે કંપની દેવું ચૂકવી રહી છે, પરંતુ SEBIની તપાસમાં આ દાવાઓ ખોટા હોવાનું સામે આવ્યું.

ખોટી ઓર્ડર બુક અને ઉત્પાદનનો ઢોંગ:
જેનસોલ એન્જિનિયરિંગે દાવો કર્યો હતો કે તેની પાસે 7,000 કરોડ રૂપિયાની ઓર્ડર બુક છે, જેમાં 30,000 ઇલેક્ટ્રિક વ્હિકલ (EV)ના ઓર્ડરનો સમાવેશ થાય છે. જોકે, SEBIની તપાસમાં આ દાવાઓનો પોલ ખૂલ્યો. આ 30,000 EVsના ઓર્ડર ફક્ત બિન-બંધનકારી MoU (મેમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગ) હતા, જેમાં કિંમત, ડિલિવરી અથવા અન્ય મહત્વની વિગતોનો ઉલ્લેખ નહોતો. એક સાઇટ નિરીક્ષણ દરમિયાન કંપનીની ફેક્ટરીમાં કોઈ ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિ જોવા ન મળી, જેનાથી કંપનીના દાવાઓની પોલ ખુલી.

વધુમાં, કંપની પાસે પોતાના પ્રોજેક્ટ્સ માટે પૂરતું ભંડોળ પણ નહોતું. માર્ચ 2024 સુધીમાં 224 કરોડ રૂપિયા એકત્ર કરવાની યોજના હોવા છતાં, કંપની ફક્ત 140 કરોડ રૂપિયા જ એકત્ર કરી શકી. બાકીનું ભંડોળ ડિસેમ્બર 2025 સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યું, જેનાથી કંપનીની નાણાકીય ગેરરીતિઓ સ્પષ્ટ થઈ.

ફંડ ડાયવર્ઝનનો ખેલ:
જેનસોલ એન્જિનિયરિંગે ઇલેક્ટ્રિક વ્હિકલ લીઝિંગ અને સોલર EPC સેવાઓ માટે IREDA અને પાવર ફાઇનાન્સ કોર્પોરેશન (PFC) પાસેથી 977 કરોડ રૂપિયાની લોન મેળવી હતી, જેમાંથી 663 કરોડ રૂપિયા EV ખરીદી માટે હતા. જોકે, SEBIની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કંપનીએ માત્ર 4,704 ઇલેક્ટ્રિક વ્હિકલ્સ ખરીદ્યા, જ્યારે 207 કરોડ રૂપિયાનું ભંડોળ અન્યત્ર ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું.

કંપનીએ Go-Auto નામની ડીલર કંપનીને ભંડોળ મોકલ્યું, જે આગળ Capbridge Ventures, Matrix Renewables અને અન્ય સંબંધિત કંપનીઓને ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યું. આ કંપનીઓનો સીધો સંબંધ જેનસોલના પ્રમોટર્સ સાથે હતો. આ ભંડોળનો ઉપયોગ DLFમાં મોંઘા એપાર્ટમેન્ટ્સ ખરીદવા, વ્યક્તિગત ખર્ચ અને પ્રમોટર્સના નજીકના લોકોના ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર કરવા માટે કરવામાં આવ્યો. Capbridge અને Wellray Solar જેવી કંપનીઓને પણ કરોડો રૂપિયા મોકલવામાં આવ્યા.

શેર ભાવમાં હેરફેર અને પ્રમોટર્સનું વેચાણ:
SEBIની તપાસમાં ખુલાસો થયો કે જેનસોલના પ્રમોટર્સે Wellray દ્વારા કંપનીના શેરોમાં ભારે ટ્રેડિંગ કરાવી, જેનો હેતુ શેરના ભાવને કૃત્રિમ રીતે વધારવાનો હતો. આ યુક્તિ સફળ રહી, અને શેરની કિંમત જુલાઈ 2023માં 1,394 રૂપિયાથી વધીને ઓક્ટોબર 2023માં 2,400 રૂપિયાની નજીક પહોંચી ગઈ. આ ઊંચી કિંમતનો લાભ લઈને પ્રમોટર્સે સતત શેર વેચ્યા. સપ્ટેમ્બર 2022માં તેમની હોલ્ડિંગ 71.36 ટકા હતી, જે ડિસેમ્બર 2024 સુધીમાં ઘટીને 62.66 ટકા અને માર્ચ 2025ના વેચાણ બાદ 59.70 ટકા થઈ ગઈ.

રેટિંગ ડાઉનગ્રેડ બાદ પણ પ્રમોટર્સે 7 માર્ચ 2025ના રોજ 9,00,000 શેર (2.37 ટકા ઇક્વિટી) વેચ્યા, જેનાથી રોકાણકારોમાં ભારે ચિંતા ફેલાઈ. કંપનીએ સ્ટોક એક્સચેન્જને સ્પષ્ટતા કરી કે આ શેર વેચાણથી એકત્ર કરેલું ભંડોળ બેલેન્સ શીટને મજબૂત કરવા ફરીથી કંપનીમાં રોકાશે, પરંતુ આ દાવો પણ ખોટો સાબિત થયો.

SEBIની કડક કાર્યવાહી:
SEBIએ જેનસોલ એન્જિનિયરિંગ અને તેના પ્રમોટર્સ, અનમોલ સિંહ જગ્ગી અને પુનિત સિંહ જગ્ગી, સામે કડક પગલાં લીધાં. બંને પ્રમોટર્સને કોઈપણ ડિરેક્ટોરીયલ કે મેનેજમેન્ટ પદ પર રહેવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. તેમને શેર બજારમાં કોઈપણ પ્રકારની લેવડ-દેવડથી રોકવામાં આવ્યા છે. કંપનીએ તાજેતરમાં જાહેર કરેલા 1:10 સ્ટોક સ્પ્લિટ પર પણ SEBIએ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે.

વધુમાં, SEBIએ કંપનીની નાણાકીય ગેરરીતિઓની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ માટે ફોરેન્સિક ઓડિટરની નિમણૂક કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે છ મહિનામાં પોતાનો અહેવાલ સોંપશે. SEBIની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે પ્રમોટર્સે ભંડોળનો દુરુપયોગ કર્યો અને શેર બજારમાં હેરફેર કરવા ખોટી માહિતી ફેલાવી.

રોકાણકારોનું નુકસાન અને ભવિષ્ય:
જેનસોલ એન્જિનિયરિંગના આ કૌભાંડથી રિટેલ રોકાણકારોને મોટું નુકસાન થયું છે. કંપનીનો સ્ટોક તેની ટોચથી 88 ટકા ગગડ્યો છે, અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ડગમગી ગયો છે. આ ઘટનાએ શેર બજારમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારીની જરૂરિયાતને રેખાંકિત કરી છે. SEBIની કડક કાર્યવાહી રોકાણકારોના હિતોનું રક્ષણ કરવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે, પરંતુ જેનસોલના રોકાણકારો માટે આ ઘટના એક મોટો ફટકો સાબિત થઈ છે.