વોશિંગ્ટન : ભારત સહિત G4 દેશોએ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં મુસ્લિમ દેશને અનામત આપવાના પ્રસ્તાવને નકારી કાઢ્યો છે. G4 દેશોએ કહ્યું કે ધાર્મિક આધાર પર કાયમી સભ્યપદ આપવાનો કોઈપણ પ્રસ્તાવ સંયુક્ત રાષ્ટ્રના નિયમોની વિરુદ્ધ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની લાંબા સમયથી માંગ કરવામાં આવી રહી છે. ભારત, બ્રાઝિલ, જર્મની અને જાપાન સહિત G4 દેશોએ તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગન, પાકિસ્તાની પીએમ શાહબાઝ શરીફ અને સાઉદી પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાનના ઇસ્લામિક સપનાઓને ચકનાચૂર કરી નાખ્યા છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના કાયમી પ્રતિનિધિ પી હરીશે મંગળવારે G4 દેશો વતી કહ્યું કે ધર્મના આધારે સુરક્ષા પરિષદમાં પ્રતિનિધિત્વ સ્વીકાર્ય નથી.

ભારતીય પ્રતિનિધિએ તુર્કી કે તેના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગનનું નામ લીધું ન હતું, જેઓ ઇસ્લામિક વિશ્વના ખલીફા બનવાનું સ્વપ્ન જુએ છે. ગયા મહિનાની શરૂઆતમાં, તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ એર્દોગને માંગ કરી હતી કે સુરક્ષા પરિષદમાં એક ઇસ્લામિક દેશને પણ કાયમી સભ્યપદ આપવામાં આવે. ભારતીય પ્રતિનિધિએ પાકિસ્તાન કે સાઉદીની આગેવાની હેઠળના ઇસ્લામિક સંગઠન OICનું નામ પણ લીધું ન હતું. બંનેએ માંગ કરી હતી કે 'ઇસ્લામિક ઉમ્માહ' ને પણ સુરક્ષા પરિષદની તમામ શ્રેણીઓમાં સભ્યપદ આપવામાં આવે. હેરિસે કહ્યું કે ધાર્મિક પરિબળ લાવવાથી સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાની ચાલુ પ્રક્રિયા વધુ જટિલ બનશે.

તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિએ ઇસ્લામિક કાર્ડ રમ્યું

સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં સુધારાઓ પર આંતર-સરકારી સંવાદ દરમિયાન G4 દેશો વતી હારિસે આ નિવેદન આપ્યું હતું. ભારતના પ્રતિનિધિ તરીકે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમ અનામત સંયુક્ત રાષ્ટ્ર દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલા પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વના સિદ્ધાંતને નબળી પાડશે. તુર્કીના ઓટ્ટોમન સામ્રાજ્યને પુનર્જીવિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા એર્દોગને ગયા મહિને એક ઇફ્તાર પાર્ટીમાં કહ્યું હતું કે "સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદમાં વીટો પાવર ધરાવતો ઇસ્લામિક દેશ હોવો એ માત્ર જરૂરિયાત જ નહીં પણ જવાબદારી પણ છે."

G4 દેશોનો આ સમૂહ સકારાત્મક અને આશાવાદી વિચારસરણી અને સુધારા તરફી દેશોનો સમૂહ છે જે ઘણા વર્ષોથી સુરક્ષા પરિષદના કાયમી સભ્યોની સંખ્યા વધારવાનો આગ્રહ રાખી રહ્યા છે. હરીશે કહ્યું કે G4 એક ભલામણ જૂથ છે જે અર્થપૂર્ણ સુધારા તરફ કામ કરે છે અને કોને કાયમી સભ્ય બનાવવા જોઈએ તે અંગે કોઈ ચોક્કસ સૂચનો કરતું નથી. G4 તેને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા પર છોડી દે છે. તેમણે કહ્યું કે મહાસભાએ સુરક્ષા પરિષદમાં લોકશાહી ધોરણે સુધારો કરવો જોઈએ અને એક નવા કાયમી સભ્યનો સમાવેશ કરવો જોઈએ.

G4 સુરક્ષા પરિષદમાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે

હેરિસે એમ પણ કહ્યું કે G4 દેશો માને છે કે સુરક્ષા પરિષદના સભ્યોની સંખ્યા વધારવી જોઈએ અને પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વ આપવું જોઈએ. ભારતે કહ્યું કે સુરક્ષા પરિષદના સભ્યોની સંખ્યા 15 થી વધારીને 25 અથવા 26 કરવી જોઈએ. G4 ના પ્રસ્તાવ મુજબ, સુરક્ષા પરિષદમાં કાયમી સભ્યોની સંખ્યા 5 થી વધારીને 11 કરવી જોઈએ, જ્યારે અસ્થાયી સભ્યોની સંખ્યા 10 થી વધારીને 14 અથવા 15 કરવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે 6 નવા કાયમી સભ્યોમાંથી, એશિયા-પેસિફિક, લેટિન અમેરિકા, કેરેબિયન દેશો અને પૂર્વી યુરોપને એક-એક બેઠક આપવી જોઈએ. તે જ સમયે, આફ્રિકાને ઓછામાં ઓછી એક કે બે બેઠકો આપવી જોઈએ.

ભારતીય પ્રતિનિધિએ સુરક્ષા પરિષદના સુધારાનો વિરોધ કરી રહેલા પાકિસ્તાનને પણ સખત ઠપકો આપ્યો. ભારતને રોકવા માટે પાકિસ્તાન કાયમી સભ્યપદ આપવાનો વિરોધ કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન ઇસ્લામિક ઉમ્માને ઉશ્કેરવાનું પણ કામ કરી રહ્યું છે. ધર્મના આધારે જોવામાં આવે તો, જ્યારે ચીન આંશિક રીતે ડાબેરી દેશ છે, ત્યારે અન્ય ચાર કાયમી સભ્યો ખ્રિસ્તી બહુમતી ધરાવતા દેશો છે - અમેરિકા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ અને રશિયા.