નવી દિલ્હી : તમારો પાસપોર્ટ ફક્ત મુસાફરી દસ્તાવેજ નથી. તેના બદલે, ભારત સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલ આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખનો પુરાવો પણ છે. તાજેતરમાં એક વૃદ્ધ વ્યક્તિએ બેંગકોકની પોતાની સફર છુપાવવા માટે પોતાના પાસપોર્ટના પાના ફાડી નાખ્યા. આ પછી, પાસપોર્ટ સાથે છેડછાડ કરવા બદલ મુંબઈ એરપોર્ટ પર તેની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તમને જણાવી દઈએ કે પાસપોર્ટ સાથે થોડી પણ છેડછાડ તમને મોટી મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે. તો જાણો પાસપોર્ટ બનાવતી વખતે કઈ ભૂલો ન કરવી જોઈએ.

તમારો પાસપોર્ટ ફક્ત વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે છે. જો તમે મુસાફરી અથવા ઓળખ માટે તે કોઈ બીજાને આપો છો, તો તે કાનૂની ગુનો છે. આ પાસપોર્ટ એક્ટ 1967 ની કલમ 12 નું ઉલ્લંઘન છે. આ માટે, 2 વર્ષ સુધીની જેલ અથવા દંડ અથવા બંને થઈ શકે છે.

જો તમે નકલી જન્મ પ્રમાણપત્ર, સરનામાનો પુરાવો અથવા અન્ય કોઈ નકલી દસ્તાવેજ રજૂ કરીને પાસપોર્ટ મેળવો છો, તો તે છેતરપિંડીની શ્રેણીમાં આવે છે. આ ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની કલમ 420, 468 અને 471 હેઠળ ગુનો છે, અને તેના પરિણામે 7 વર્ષ સુધીની જેલની સજા અને ભારે દંડ થઈ શકે છે.

કેટલાક એજન્ટો અથવા માનવ તસ્કરો લોકો પાસેથી પાસપોર્ટ ભાડે લે છે અથવા ખરીદે છે. જો તમે પૈસાના બદલામાં કોઈને તમારો પાસપોર્ટ આપો છો, તો તમને પણ તે ગુનામાં સમાન ભાગીદાર ગણવામાં આવશે. આ માનવ તસ્કરી, ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર અથવા આતંકવાદી ભંડોળ જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ સાથે જોડાયેલ હોઈ શકે છે.

ભારતીય નાગરિક પાસે ફક્ત એક જ માન્ય પાસપોર્ટ હોઈ શકે છે. ઘણા લોકો ભૂલથી અથવા જાણી જોઈને જૂનો પાસપોર્ટ રદ કર્યા વિના નવો પાસપોર્ટ બનાવી લે છે. આ ભારતીય પાસપોર્ટ નિયમોની વિરુદ્ધ છે અને તેના કારણે પાસપોર્ટ રદ થઈ શકે છે અને તમારી સામે કાનૂની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.

જો તમારો પાસપોર્ટ ક્યાંક ખોવાઈ જાય અને તમે તેની જાણ ન કરો અને કોઈ તેનો દુરુપયોગ કરે, તો તમારી સામે બેદરકારીનો કેસ દાખલ થઈ શકે છે. પાસપોર્ટ ખોવાઈ જાય કે તરત જ તમારે નજીકના પોલીસ સ્ટેશન અને પાસપોર્ટ સેવા કેન્દ્રમાં તેની જાણ કરવી જોઈએ.

કોઈપણ પાનું ફાડવાથી, તેને ફોલ્ડ કરવાથી, તેના પર લખવાથી અથવા તેના પર સ્ટીકર લગાવવાથી પાસપોર્ટની કાયદેસર માન્યતા રદ થાય છે. તમારો પાસપોર્ટ એરપોર્ટ પર રદ થઈ શકે છે અને તમને મુસાફરી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. આને સરકારી દસ્તાવેજ સાથે છેડછાડ પણ ગણવામાં આવે છે.

જો તમે કોઈપણ દેશના વિઝા અથવા ઇમિગ્રેશન સીલને દૂર કરો છો, તેમાં ફેરફાર કરો છો અથવા તેની સાથે ચેડા કરો છો, તો તે જાહેર સત્તાવાળાના દસ્તાવેજ સાથે ચેડા કરવા સમાન છે. આના પરિણામે ભવિષ્યમાં વિઝા બ્લેકલિસ્ટ, ધરપકડ અને કોઈપણ દેશને વિઝા ન મળવા જેવી સજા થઈ શકે છે.

કેટલાક એજન્ટો નકલી વિઝા બનાવીને પાસપોર્ટ પર ચોંટાડી દે છે અને લોકો કોઈપણ તપાસ વિના તેમની મુસાફરી પર નીકળી જાય છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે અને ભારત પાછા ફરવા પર તમને વિદેશમાં અટકાયત, દેશનિકાલ અને કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.

ક્યારેક પાસપોર્ટ પર એવું લખેલું હોય છે કે તે ફક્ત કોઈ ચોક્કસ દેશ માટે માન્ય છે, અથવા વ્યક્તિને ફક્ત કામ માટે મુસાફરી કરવાની છૂટ છે. આ શરતોનું ઉલ્લંઘન કરવું પણ ગેરકાયદેસર છે અને તેના પરિણામે પાસપોર્ટ રદ થઈ શકે છે અને ભવિષ્યમાં પાસપોર્ટ અરજીઓ પર પ્રતિબંધ લાગી શકે છે.