કુલગામ: દક્ષિણ કાશ્મીરના કુલગામ જિલ્લાના સોનીગામ ગામના શબ્બીર અહમદ ઇટૂએ મધમાખી પાલન દ્વારા કૃષિ ક્ષેત્રે નવી ક્રાંતિ લાવી છે. ઉચ્ચ શિક્ષિત શબ્બીર, જેમની પાસે સ્નાતકોત્તર ડિગ્રી, શારીરિક શિક્ષણમાં એમ.ફિલ. અને એસઇટી પરીક્ષા પાસ કરવાની લાયકાત છે, અગાઉ કોલેજમાં લેક્ચરર તરીકે કામ કરતા હતા. પરંતુ, પ્રકૃતિ પ્રત્યેના તેમના પ્રેમે તેમને મધમાખી પાલન તરફ વાળ્યા.

મધમાખીઓ દ્વારા પરાગનયન
શબ્બીરે પોતાના બગીચામાં રાસાયણિક પ્લાન્ટ ગ્રોથ રેગ્યુલેટર (પીજીઆર) ને બદલે મધમાખીઓનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો, જેનાથી હાનિકારક રાસાયણોની જરૂરિયાત દૂર થઈ. આ પદ્ધતિ માત્ર પર્યાવરણને અનુકૂળ નથી, પરંતુ આરોગ્યની દૃષ્ટિએ પણ ફાયદાકારક છે. શબ્બીરે જણાવ્યું, “બગીચાઓમાં પીજીઆરનો અતિશય ઉપયોગ આરોગ્ય માટે જોખમી છે. મધમાખીઓ દ્વારા પરાગનયનથી ફળોની ગુણવત્તા અને જથ્થો બંનેમાં સુધારો થાય છે.”

મધમાખી પાલનની અનોખી ટેકનિક
શબ્બીરે મધમાખીઓના ઝુંડને સુરક્ષિત રીતે પકડવા અને ખસેડવા માટે ખાસ ટેકનિક વિકસાવી છે. તેઓ ઝુંડની રાણીને શોધીને ખાસ બોક્સમાં બંધ કરે છે, જેથી બાકીની મધમાખીઓ આપોઆપ તેની પાછળ આવે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન તેઓ કોઈ સુરક્ષાત્મક સાધનોનો ઉપયોગ કરતા નથી અને નગ્ન હાથે ઝાડ પરથી મધમાખીઓ ઉતારે છે.

આર્થિક સફળતા અને રોજગાર
શબ્બીર આખું વર્ષ શુદ્ધ શહદનું ઉત્પાદન કરે છે અને તેના વેચાણથી સારી આવક મેળવે છે. તેમણે ચાર લોકોને રોજગારી આપી છે અને અન્ય બાગવાનોને પરાગનયન માટે મધમાખીઓની કોલોની વેચવાનું શરૂ કર્યું છે. કૃષિ વિભાગની એચએડીપી યોજના હેઠળ તેમને સબસિડી સાથે એક યુનિટ પૂરું પાડવામાં આવ્યું, જેણે તેમના વ્યવસાયને વેગ આપ્યો.

જૈવિક ખેતીને પ્રોત્સાહન
શબ્બીરે પોતાના બગીચામાં ૧૦ મધમાખી કોલોની સ્થાપી છે, જેનાથી ફૂલો અને ફળોની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. તેમણે જણાવ્યું, “સફરજનના બગીચાઓમાં મધમાખીઓ દ્વારા પરાગનયનથી ફળોનું કદ, આકાર અને રંગ સુધરે છે, જેનાથી ખેડૂતોની આવક વધે છે.” તેમણે ખેડૂતોને રાસાયણિક ખાતર છોડીને જૈવિક પદ્ધતિઓ અપનાવવા અપીલ કરી.

સમાજ માટે પ્રેરણા
શબ્બીર મધમાખી પાલન માટે ઉચ્ચ ગુણવત્તાના બોક્સ, સાધનો અને નિષ્ણાત માર્ગદર્શન પૂરું પાડે છે, જેનાથી અન્ય યુવાનોને પણ આ વ્યવસાયમાં જોડાવા પ્રેરણા મળી રહી છે. તેમની આ પહેલ માત્ર પર્યાવરણની જાળવણી જ નહીં, પરંતુ સ્થાનિક સમુદાય માટે આર્થિક વિકાસનું માધ્યમ પણ બની રહી છે.