નવી દિલ્હી : સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં જ કેન્દ્ર, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પાસેથી કાર્યસ્થળ પર મહિલાઓના જાતીય સતામણી (નિવારણ, પ્રતિબંધ અને નિવારણ) અધિનિયમ, 2013 (POSH અધિનિયમ) ના અસરકારક પાલન માટે તેના વ્યાપક નિર્દેશોના અનુવર્તી સોગંદનામા માંગતો આદેશ પસાર કર્યો છે.

જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને એન.કે. સિંહની બેન્ચ દ્વારા પસાર કરાયેલા નિર્દેશોમાં POSH કાયદાની જોગવાઈઓ અનુસાર કાર્યસ્થળો પર આંતરિક ફરિયાદ સમિતિની રચના, જિલ્લા અધિકારીઓની નિમણૂક, સંબંધિત જિલ્લા અધિકારી દ્વારા સ્થાનિક સમિતિની રચના, વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ત્યારથી, ન્યાયાધીશ નાગરત્ના અને સતીશ ચંદ્ર શર્માની બેન્ચે આ બાબતનું પાલન કર્યું છે અને રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો પર પાલન સોગંદનામા દાખલ કરવામાં નિષ્ફળ રહેવા બદલ દંડ લાદ્યો છે.

એમિકસ પદ્મ પ્રિયા દ્વારા રજૂ કરાયેલા તાજેતરના સ્ટેટસ રિપોર્ટ મુજબ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ ચંદીગઢ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લદ્દાખ, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ લક્ષદીપ વહીવટ, આંધ્રપ્રદેશ, આસામ, બિહાર, છત્તીસગઢ, એનસીટી દિલ્હી, ગોવા, ગુજરાત, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ, કર્ણાટક, મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, મણિપુર, મેઘાલય, ઓડિશા, રાજસ્થાન, સિક્કિમ, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, ત્રિપુરા, ઉત્તર પ્રદેશ અને પશ્ચિમ બંગાળે મોટાભાગે મોટાભાગના નિર્દેશોનું સંકલન કર્યું છે.

જ્યારે, કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, કેરળ, મિઝોરમ, પંજાબ, નાગાલેન્ડ, પુડુચેરી, ઉત્તરાખંડ દ્વારા દાખલ કરાયેલા સોગંદનામાની વાત કરીએ તો, પાલનની હદ સ્પષ્ટ નથી.

આ જ બેન્ચે હવે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફોલો-અપ સોગંદનામા દાખલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. એમિકસ પ્રિયાએ રજૂ કર્યું હતું કે રાજ્ય સરકારો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા સ્થાનિક અધિકારીઓને આ કોર્ટના આદેશોનું પાલન કરવા માટે ફક્ત નિર્દેશો જારી કરવાથી કોઈ ફાયદો થશે નહીં અને ખાતરી થશે કે આ કોર્ટના આદેશનું પાલન ખરેખર થયું છે.

આ સંજોગોમાં, અમે રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ફોલો-અપ સોગંદનામા દાખલ કરવા નિર્દેશ આપીએ છીએ, જેથી એ દર્શાવી શકાય કે 03.12.2024 ના રોજ આ કોર્ટ દ્વારા જારી કરાયેલા નિર્દેશોનું પાલન થયું છે કારણ કે રાજ્ય સરકારો દ્વારા સ્થાનિક અધિકારીઓને કરવામાં આવેલા સંદેશાવ્યવહાર અનુસાર, કાર્યસ્થળો પર આંતરિક ફરિયાદ સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે અને વધુમાં કાયદાની જોગવાઈઓનું પાલન કરવામાં આવ્યું છે. ઉપરોક્ત સોગંદનામા 09.05.2025 ના રોજ અથવા તે પહેલાં દાખલ કરવામાં આવશે.

નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂકના સંદર્ભમાં, કોર્ટે શોધી કાઢ્યું કે અમુક રાજ્યો તેમજ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ હજુ સુધી તેનું પાલન કરવાનું બાકી છે. તેથી, કોર્ટે તેમના દ્વારા નિયુક્ત નોડલ અધિકારીઓની વિગતો માટે આદેશ આપ્યો છે.

"રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક તેમજ તેને સંબંધિત વેબસાઇટ્સ પર અપલોડ કરવાની વિગતવાર સૂચના આપવા અને સંબંધિત રાજ્યો તેમજ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવનાર સોગંદનામામાં તેની વિગતો દર્શાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવે છે."

આ ઉપરાંત, સંઘ દ્વારા વિનંતી મુજબ, 3 મેના રોજ સંબંધિત રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગના પ્રતિનિધિઓ અને કેન્દ્ર સરકારના સમાન વિભાગના પ્રતિનિધિઓ, તેમજ અરજદારોના વકીલો વચ્ચે એક વર્ચ્યુઅલ કોન્ફરન્સ યોજાશે. આ સંબંધિત રાજ્યોમાં અનુસરવામાં આવતી માહિતી અને શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓનું આદાનપ્રદાન કરવા માટે છે.