ચંદીગઢ. સિંધુ જળ સંધિ રદ કરીને પાકિસ્તાનને પાણી પુરવઠો બંધ કરવાના ભારતના નિર્ણય પછી, સતલજ, રાવી, બિયાસ, સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબ નદીઓનું પાણી હરિયાણામાં લાવવાની શક્યતાઓ પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.

આ પાણીને હિમાચલ પ્રદેશના શિમલા અને નાહન થઈને હરિયાણાના યમુનાનગરથી નીકળતી સરસ્વતી નદીમાં લાવવાની યોજના છે. શરૂઆતમાં, 50 થી 100 ક્યુસેક પાણી લાવવાની શક્યતા શોધવામાં આવી રહી છે. જો પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થાય તો પાણીનો જથ્થો ધીમે ધીમે વધારી શકાય છે.આનાથી હરિયાણાને જરૂરી પાણી મળશે અને તેને સતલજના પાણીના હિસ્સા માટે પંજાબ તરફ જોવું પડશે નહીં. સિંધુ જળ સંધિ મુજબ, ત્રણ પૂર્વીય નદીઓ બિયાસ, રાવી અને સતલજ પર ભારતનો નિયંત્રણ છે અને ત્રણ પશ્ચિમી નદીઓ સિંધુ, ચિનાબ અને ઝેલમ પર પાકિસ્તાનનો નિયંત્રણ છે.

હરિયાણા સરકારના સરસ્વતી હેરિટેજ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડે સોમવારે જયપુરમાં ઇસરો અને રિમોટ સેન્સિંગ અધિકારીઓ સાથે બેઠકનું આયોજન કર્યું છે જેથી ખાતરી કરી શકાય કે આ પાણી સરસ્વતીના ઉદ્ગમ સ્થાન આદિ બદ્રી સુધી પહોંચે. 

આ બેઠક જયપુરના બિરલા રિમોટ સેન્સિંગ ટેકનોલોજી સેન્ટર ખાતે યોજાશે.સરસ્વતી નદીમાં પાણી વહે છે, જે યમુના નગરના આદિબદ્રીથી બિલાસપુર, કુરુક્ષેત્ર, કૈથલ, પંજાબના નવ કિલોમીટરના વિસ્તાર, ફતેહાબાદ અને સિરસા સુધી ઓટુ તળાવ થઈને લગભગ 400 કિલોમીટરનું અંતર કાપે છે.

ભલે આ પાણીનો પ્રવાહ ખૂબ ઓછો છે, પરંતુ જ્યારે સતલજ સહિત અન્ય તમામ નદીઓના પાણીને વિવિધ સ્ત્રોતો દ્વારા સરસ્વતીમાં મોકલવામાં સફળતા મળશે, ત્યારે પાણીનો પ્રવાહ વધશે. આનાથી ખેડૂતોને જ ફાયદો થશે નહીં પરંતુ સરસ્વતી નદીનું ધાર્મિક મહત્વ પણ વધશે.હરિયાણાના મુખ્યમંત્રી તરીકે, કેન્દ્રીય ઉર્જા મંત્રી મનોહર લાલે પણ સતલજ યમુના લિંક કેનાલ (SYL) નું પાણી હિમાચલ પ્રદેશ થઈને તેમના રાજ્યમાં લાવવાની વાત કરી હતી. મનોહર લાલે આ વાત એટલા માટે કહી હતી કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટના હરિયાણાના પક્ષમાં નિર્ણય છતાં, પંજાબ હરિયાણાને તેના ભાગનું પાણી આપી રહ્યું નથી.પછી મનોહર લાલના આ પ્રસ્તાવ પર કામ થઈ શક્યું નહીં. હવે, પહેલગામ હુમલા પછી, જ્યારે ભારત સરકારે પાકિસ્તાન તરફ જતા પાણીનો પ્રવાહ રોકવાનો અને સિંધુ જળ સંધિ રદ કરવાનો નિર્ણય લીધો, ત્યારે સરકાર ભારતમાં રહેતા પાણી અને વિવિધ નદીઓમાં તેના પ્રવાહના યોગ્ય ઉપયોગ માટે કાર્ય યોજના પર આગળ વધી રહી હોય તેવું લાગે  છે

સરસ્વતી હેરિટેજ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડના ઉપાધ્યક્ષ ધુમન સિંહ કિરમિચના જણાવ્યા અનુસાર, તેમણે રવિવારે હરિયાણા સ્પેસ સેન્ટર (HARSAC), હિસારના ડિરેક્ટર સુલતાન સિંહ અને સેન્ટ્રલ વોટર કમિશનના ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર પી દોરજી જ્યામ્બા સાથે વર્ચ્યુઅલ મીટિંગ કરી હતી.આ બંને અધિકારીઓએ હિમાચલ પ્રદેશની નદીઓ પર ઘણું કામ કર્યું છે. સતલજ સહિત અન્ય વિવિધ નદીઓનું પાણી ટોન્સ નદી દ્વારા સોલન અથવા બિલાસપુર થઈને સરસ્વતી નદીમાં લાવી શકાય છે, ત્યારબાદ નાહનના માતર ખોલ અને ભૈરો કી ખોલ થઈને શિમલા થઈને જઈ શકાય છે.આ પાણીના આગમન સાથે, સરસ્વતી નદીમાં 12 મહિના પાણી રહેશે. આ પ્રોજેક્ટને સાકાર કરવામાં વાડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ દહેરાદૂન સરસ્વતી હેરિટેજ ડેવલપમેન્ટ બોર્ડને મદદ કરશે.ધુમન સિંહ કહે છે કે પંજાબ અમને અમારા ભાગનું પાણી નથી આપી રહ્યું. કેન્દ્ર સરકારે હવે સિંધુ જળ સંધિ રદ કરી દીધી છે. જો પાકિસ્તાનને પાણી પૂરું પાડવામાં નહીં આવે, તો સ્વાભાવિક રીતે જ તેણે આ પાણીને અન્ય નદીઓમાં વહેંચવાની યોજના સાથે આગળ વધવું પડશે.આવી સ્થિતિમાં, સિંધુ, ઝેલમ, ચિનાબ, રાવી, બ્યાસ અને સતલજનું પાણી ફક્ત હરિયાણામાં જ નહીં પરંતુ પંજાબ અને રાજસ્થાનની નદીઓમાં પણ વહેંચી શકાય છે. હરિયાણામાં શિવાલિક ટેકરીઓ ઉપરથી શિમલા-નાહન નજીક ટોન્સ નદીનો ઉપયોગ આદિ બદ્રી સુધી પાણી પહોંચાડવા માટે શક્ય છે.