મુંબઈ: મહારાષ્ટ્ર સરકારે નાગપુરના ભોંસલે રાજવંશના સ્થાપક રાજા રાઘુજી ભોંસલે દ્વારા એક સમયે ઉપયોગમાં લેવાયેલી ઐતિહાસિક અને પ્રખ્યાત તલવાર ₹૪૭.૧૫ લાખના ખર્ચે હસ્તગત કરી છે, એમ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસે મંગળવારે માહિતી આપી હતી.
મુખ્યમંત્રી ફડણવીસે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર આ અંગેની જાણકારી આપતાં જણાવ્યું હતું કે આ તલવાર રાજે રાઘુજી ભોંસલે સાથે જોડાયેલી છે, જેમણે ૧૭૪૫ના વર્ષમાં બંગાળના નવાબ સામેની નિર્ણાયક લડાઈમાં મરાઠા સેનાનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું હતું કે કેટલીક તકનીકી સમસ્યાઓના કારણે આ ઐતિહાસિક તલવાર સીધી રીતે ખરીદવામાં આવી શકી ન હતી, જેના કારણે તેને એક મધ્યસ્થી દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવી છે.
મંગળવારે આ તલવારની હરાજી કરનાર વિશ્વની ખ્યાતનામ હરાજી સંસ્થા સોથેબીઝે પોતાના ઓનલાઈન પોર્ટલ પર આ અંગેની વિગતો જાહેર કરી હતી. સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું કે બાસ્કેટ-હિલ્ટ પ્રકારની આ તલવાર (જેને ખંડા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ૩૮,૧૦૦ પાઉન્ડની કિંમતે વેચાઈ હતી. હરાજી પહેલાં આ તલવારની અંદાજિત કિંમત ૬,૦૦૦ થી ૮,૦૦૦ પાઉન્ડની વચ્ચે આંકવામાં આવી હતી, જે તેની ઐતિહાસિક અને કલાત્મક મૂલ્યને દર્શાવે છે.
સોથેબીઝે આ તલવારના ભૌતિક સ્વરૂપનું વિસ્તૃત વર્ણન કરતાં જણાવ્યું હતું કે આ સહેજ વળેલી, યુરોપિયન શૈલીની સિંગલ-એજ બ્લેડ ધરાવે છે, જેમાં બે ફુલર અને ફોર્ટ તરફ નકલી નિર્માતાની નિશાનીઓ જોવા મળે છે. તલવારની કરોડરજ્જુ પર દેવનાગરી લિપિમાં સુંદર સોનાનું જડતર કામ કરવામાં આવ્યું છે, જે તેને અનોખો દેખાવ આપે છે. તલવારની પકડ પર લીલા રંગના વણાયેલા ઊનનું આવરણ છે, જે તેને પકડવામાં આરામદાયક બનાવે છે, જ્યારે તેની પરંપરાગત 'બાસ્કેટ'-શૈલીની હિલ્ટ સંપૂર્ણપણે સોનાના ઝીણવટભર્યા કામથી મઢેલી છે.
સંસ્થાએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે તલવારની કરોડરજ્જુ પર દેવનાગરી લિપિમાંનું લખાણ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે તે મરાઠા સામ્રાજ્યના મહાન જનરલ રાઘુજી ભોંસલે (૧૭૩૯-૫૫) માટે બનાવવામાં આવી હતી, જેમણે દખ્ખણના ઉત્તરમાં નાગપુર શહેરને કેન્દ્રમાં રાખીને એક વિશાળ અને શક્તિશાળી રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી.
તેઓએ એમ પણ નોંધ્યું હતું કે આ લાંબી સીધી બ્લેડને યુરોપિયન મૂળની દેખાય તે રીતે ખાસ નિશાનીઓ આપવામાં આવી છે. ભારતીય કારીગરો દ્વારા યુરોપિયન બ્લેડની કરવામાં આવેલી આવી ઘણી નકલો વોલેસ કલેક્શનમાં પણ સંગ્રહિત છે (સૂચિ નં. OA ૧૪૫૨, OA ૧૪૫૫, OA ૧૮૧૧ અને OA ૧૮૭૩). જર્મનીના સોલિંગેન અને વેનિસ અને જેનોઆ સહિતના યુરોપિયન કેન્દ્રોમાં બનેલી બ્લેડવાળી તલવારો ભારતીય દરબારોમાં 'ફિરંગી' (ફ્રેન્કિશ) તરીકે જાણીતી હતી અને તેની ખૂબ જ માંગ રહેતી હતી.
સોથેબીઝે ૧૬૦૮ થી ૧૬૧૩ દરમિયાન ભારતમાં પ્રવાસ કરનાર વિલિયમ હોકિન્સનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું હતું કે તેણે નોંધ્યું હતું કે મુઘલ બાદશાહ જહાંગીરના ખજાનામાં જર્મન બ્લેડવાળી ૨૨૦૦ તલવારોનો અમૂલ્ય સંગ્રહ હતો. મહારાષ્ટ્ર સરકાર દ્વારા રાઘુજી ભોંસલેની આ ઐતિહાસિક તલવારને હસ્તગત કરવાનો નિર્ણય રાજ્યના ભવ્ય ઇતિહાસ અને સાંસ્કૃતિક વારસાને જાળવવા અને ભાવિ પેઢીઓને તેનાથી પરિચિત કરાવવાના ઉદ્દેશ્યને પૂર્ણ કરે છે.