ચેન્નઈ: મદ્રાસ હાઈકોર્ટે દેશમાં CBIની તપાસની રીત પર સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે અને તેમાં સુધારો કરવા માટે સૂચનો આપ્યા છે, જેથી સામાન્ય લોકોની નજરમાં તપાસ એજન્સીની ખોવાયેલી છબીને ફરીથી મેળવી શકાય. જસ્ટિસ કે.કે. રામકૃષ્ણને જણાવ્યું હતું કે CBIની કાર્ય કરવાની રીત, અનિચ્છિત આરોપીઓને ઊભા કરવા, ગેરવાજબી તપાસ ચાલુ રાખવી, મહત્વપૂર્ણ આરોપીઓને છોડી દેવા, મહત્વપૂર્ણ સાક્ષીઓની પૂછપરછ ન કરવી વગેરે દર્શાવે છે કે CBI અધિકારીઓ પોતાને ખૂબ જ શક્તિશાળી માને છે અને તેમની સામે કોઈ સવાલ કરી શકે તેમ નથી. કોર્ટે કહ્યું કે સામાન્ય લોકોને લાગી રહ્યું છે કે CBIની કાર્ય સંસ્કૃતિ કથળી રહી છે.
ન્યાયાલયે ટિપ્પણી કરી હતી કે, "આ બધું દર્શાવે છે કે CBI અધિકારીઓને લાગે છે કે તેમની પાસે ખૂબ જ વધારે અધિકારો છે. કોઈ પણ તેમની સામે સવાલ ઉઠાવી શકે તેમ નથી. તેથી લોકોને લાગે છે કે તેમની કાર્ય સંસ્કૃતિ કથળી રહી છે અને આ ન્યાયાલય પણ માને છે કે ઉપરોક્ત આક્ષેપોમાં કેટલાક કારણો છે. આ ન્યાયાલય CBI પર લોકોનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે CBIના ડિરેક્ટરને નીચેના સૂચનો આપવા ઈચ્છે છે કે તેઓ ભારતના લોકોની દૃષ્ટિમાં મૂળ છબીને ફરીથી પ્રાપ્ત કરવા માટે તેમની તપાસના કાર્યક્રમ પર પુનર્વિચાર કરે અને તેમાં સુધારો કરે."
ન્યાયાલયે ડિરેક્ટરને FIR અને અંતિમ રિપોર્ટમાં આરોપીઓની યાદીની કાળજીપૂર્વક દેખરેખ રાખવા સૂચન કર્યું હતું. ન્યાયાલયે કહ્યું હતું કે ડિરેક્ટર તપાસની પ્રગતિનું સભાનપણે નિરીક્ષણ કરશે, સતત પુરાવાઓના સંગ્રહ અને પુરાવાઓની ચૂક પર નજર રાખશે. ન્યાયાલયે ડિરેક્ટરને સમય સમય પર કાનૂની સિદ્ધાંતો વિશે તપાસ અધિકારીને નિર્દેશ આપવા અને કેસ દાખલ કરવાની યોગ્યતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમના અધિકારક્ષેત્રમાં એક અલગ કાનૂની ટીમની નિમણૂક કરવા પણ કહ્યું હતું.
ન્યાયાલયે ડિરેક્ટરને તપાસ અધિકારીને વૈજ્ઞાનિક પ્રગતિથી સજ્જ કરવા માટે યોગ્ય પગલાં લેવા પણ કહ્યું હતું. અદાલતે ટિપ્પણી કરી હતી કે CBI દેશની એક મુખ્ય તપાસ એજન્સી છે અને લોકોને આ એજન્સી પર એટલો વિશ્વાસ છે કે જ્યારે પણ કોઈ ગંભીર મુદ્દો અથવા વિવાદ સામે આવે છે ત્યારે લોકો CBI તપાસની માંગ કરે છે. જો કે અદાલતે એવું પણ કહ્યું હતું કે આજકાલ CBIની કાર્ય સંસ્કૃતિમાં ઘટાડો થયો છે. દરેક વ્યક્તિ તેની એકતરફી તપાસની ટીકા કરી રહ્યા છે.
અદાલતે કહ્યું હતું કે, "આ અદાલત ભારે હૃદયથી CBI દ્વારા જાણી જોઈને કરવામાં આવેલી ચૂકને જુએ છે, જેમાં અનિચ્છિત આરોપીઓને ઊભા કરવા, ગેરવાજબી તપાસ ચાલુ રાખવી, મહત્વપૂર્ણ આરોપીઓને છોડી દેવા, મહત્વપૂર્ણ સાક્ષીઓની તપાસ ન કરવી, હસ્તાક્ષર સંબંધિત વૈજ્ઞાનિક પુરાવા એકત્રિત ન કરવા, CBIના ડિરેક્ટર દ્વારા ગેરવાજબી દેખરેખ તંત્રનો ઉપયોગ કરવો. આ સાથે સમાન વ્યક્તિઓને સાક્ષી તરીકે રાખવા, મહત્વહીન વિગતો એકત્રિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું અને મહત્વપૂર્ણ વિગતો એકત્રિત કરવામાં ચૂક કરવી સામાન્ય વાત બની ગઈ છે."
અદાલત ઇન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંકના મુખ્ય પ્રબંધક અને અન્ય લોકો દ્વારા દાખલ કરાયેલી અપીલ પર સુનાવણી કરી રહી હતી, જેમને લગભગ ૨ કરોડ રૂપિયાની રકમના બેંક ફંડની કાવતરું રચવા અને ગેરરીતિ કરવા બદલ દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. આરોપ મૂકવામાં આવ્યો હતો કે મુખ્ય પ્રબંધકે બેંક દ્વારા જારી કરાયેલી માર્ગદર્શિકાનું પાલન કર્યા વિના જ આરોપીઓને લોન આપી હતી.
જો કે, અદાલતે કહ્યું હતું કે બેંકે KYC ધોરણોના ઉલ્લંઘનનો આરોપ લગાવ્યો હોવા છતાં, ફરિયાદી પક્ષ તે સમયે પ્રચલિત KYC ધોરણોના કોઈપણ પરિપત્રને સાબિત કરી શક્યો નથી. તેવી જ રીતે અદાલતે કહ્યું હતું કે બેંકે મૂલ્યાંકન પ્રમાણપત્રમાં બનાવટી હોવાનો દાવો કર્યો હોવા છતાં, તેને સાબિત કરવા માટે કોઈ પુરાવા નથી.
અદાલતે એવું પણ કહ્યું હતું કે લોન અધિકારીની ફરજ મંજૂરી પહેલાં અને પછી નિરીક્ષણ કરવાની હતી, પરંતુ ન તો લોન અધિકારી અને ન તો પ્રબંધક (લોન)ને આરોપી બનાવવામાં આવ્યા હતા. આથી, અદાલતે કહ્યું હતું કે CBIએ તમામ બેંક અધિકારીઓને સામેલ કર્યા વિના પક્ષપાતી તપાસ કરી હતી.
અદાલતે એવું પણ કહ્યું હતું કે બેંકે બંધ થયા પછી લોનની તપાસ કરી હતી અને કોઈપણ આધાર વિના CBIએ ફાઈનલ રિપોર્ટ દાખલ કરી હતી. અદાલતે કહ્યું હતું કે ફરિયાદી પક્ષ કેસને યોગ્ય શંકાથી પર સાબિત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યો છે. અદાલતે કહ્યું હતું કે ટ્રાયલ કોર્ટે કેટલાક આરોપીઓને નિર્દોષ છોડી દીધા હતા, પરંતુ વર્તમાન અરજદારોને નિર્દોષ છોડવામાં નિષ્ફળ રહી, જેમની સ્થિતિ પણ આવી જ હતી.
અદાલતે કહ્યું હતું કે, “દોષિત અરજદાર અને નિર્દોષ છોડવામાં આવેલા અરજદારની હકીકતો સમાન છે અને નિર્દોષ છોડવામાં આવેલા અરજદારો અને દોષિત અરજદારો બંને સામે સમાન આરોપો મૂકવામાં આવ્યા હતા. પુરાવાનો એક જ સમૂહ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. તેથી ટ્રાયલ જજે સમાન પુરાવાની યોગ્ય રીતે કદર કરીને અરજદારને નિર્દોષ ન છોડીને ગેરકાયદેસરતા આચરી છે. તેથી તમામ પાસાઓમાં ફરિયાદી પક્ષ અરજદારો સામે યોગ્ય શંકાથી પર આરોપિત ગુનાઓને સાબિત કરવામાં ખરાબ રીતે નિષ્ફળ રહ્યો છે.”
અદાલતે CBI પર વિવિધ કંપનીઓ માટે અલગ અલગ ધોરણોનું પાલન કરવાનો પણ આરોપ મૂક્યો હતો. આથી, અદાલતે માન્યું હતું કે તપાસ એજન્સી અને ટ્રાયલ જજ બંનેએ નિષ્પક્ષ રીતે કામ કર્યું નથી. આથી, ન્યાયાલયે અપીલ સ્વીકારી લીધી અને અરજદારોને નિર્દોષ જાહેર કર્યા.