નવી દિલ્હી: પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ પાકિસ્તાને ૨૪ એપ્રિલથી ભારતીય કેરિયર્સ માટે પોતાનું એરસ્પેસ બંધ કરી દીધું છે, જેના કારણે પશ્ચિમ તરફની આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરીમાં મોટા પ્રમાણમાં વિક્ષેપ સર્જાયો છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, માત્ર પાંચ દિવસમાં લગભગ ૬૦૦ ફ્લાઇટ્સને તેમના રૂટ બદલવાની ફરજ પડી છે.
એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિગો, આકાસા એર અને એર ઇન્ડિયા એક્સપ્રેસ જેવી એરલાઇન્સને તેમના ફ્લાઇટ્સના રૂટ બદલવાની ફરજ પડી છે, જેના પરિણામે મુસાફરીનો સમય વધ્યો છે, વધારાના ફ્યુઅલ સ્ટોપ કરવા પડ્યા છે અને ઓપરેશનલ ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે.
પાકિસ્તાની એરસ્પેસ બંધ હોવાથી, ભારતીય એરલાઇન્સને મુંબઈ અથવા અમદાવાદ થઈને દક્ષિણ તરફ ઉડાન ભરવી પડી રહી છે, ત્યારબાદ અરબી સમુદ્ર તરફ મસ્કત થઈને યુરોપ, ઉત્તર અમેરિકા અથવા પશ્ચિમ એશિયા તરફ આગળ વધવું પડે છે. ઉદ્યોગના સૂત્રો જણાવે છે કે મધ્ય પૂર્વના રૂટ્સમાં હવે ૧૫ થી ૪૫ મિનિટનો વધારો થયો છે, જ્યારે યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિકાની ફ્લાઇટ્સને ૯૦ મિનિટથી વધુનો વિલંબ થઈ રહ્યો છે.
એક ટ્રાવેલ પ્લેટફોર્મના વરિષ્ઠ અધિકારીએ મનીકંટ્રોલને જણાવ્યું હતું કે, "આ રૂટ બદલવો માત્ર લોજિસ્ટિકલ માથાનો દુખાવો નથી - તે ખર્ચાળ પણ છે. હવે દરેક ફ્લાઇટમાં માત્ર ફ્યુઅલનો જ $૧,૩૫૦ થી $૩,૦૦૦ સુધીનો વધારાનો ખર્ચ આવી શકે છે." જેટ ફ્યુઅલ પહેલેથી જ એરલાઇનના ખર્ચના લગભગ ચોથા ભાગનું હોય છે, જે આને એક મોટો ફટકો બનાવે છે.
ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગ પ્લેટફોર્મ ફ્લાઇટરાડાર૨૪ એ અહેવાલ આપ્યો હતો કે ૨૪ એપ્રિલના રોજ સાંજે ૬:૦૦ વાગ્યે એરસ્પેસ બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે, પાકિસ્તાની એરસ્પેસની અંદર પહેલેથી જ હાજર બે ભારતીય રજિસ્ટર્ડ વિમાનોને આગળ વધવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. જો કે, અમૃતસર જતી ઇન્ડિગોની ફ્લાઇટને પાકિસ્તાન સરહદથી દૂર રૂટ બદલ્યા બાદ રિફ્યુઅલિંગ માટે અમદાવાદ ડાયવર્ટ કરવી પડી હતી.
ભારતનું નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલય એરલાઇન્સ સાથે મળીને આ બંધના સંપૂર્ણ પ્રભાવનું મૂલ્યાંકન કરી રહ્યું છે અને શક્ય વિકલ્પોની શોધ કરી રહ્યું છે. નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી કે રામ મોહન નાયડુએ ૨૮ એપ્રિલના રોજ જણાવ્યું હતું કે "સૌથી સ્પષ્ટ વિકલ્પ હિમાલય ઉપરથી ઉત્તર તરફ ઉડાન ભરવાનો હતો," જો કે તેમણે તેમાં સામેલ તકનીકી અને ક્રૂ સંબંધિત પડકારોને પણ સ્વીકાર્યા હતા.
એરલાઇન્સે સરકારને વિનંતી કરી છે કે હવાઈ ભાડામાં વધારો ટાળવા માટે કામચલાઉ સબસિડી પર વિચાર કરે, ખાસ કરીને જ્યારે વિદેશી કેરિયર્સને કોઈ અસર થઈ નથી અને તેઓ પાકિસ્તાની એરસ્પેસનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખે છે. આનાથી, આંતરિક સૂત્રો ભય વ્યક્ત કરે છે કે સમાન રૂટ્સ પર ભારતીય એરલાઇન્સ કરતાં તેમને સ્પર્ધાત્મક લાભ મળી શકે છે.
આ પરિસ્થિતિ પાકિસ્તાનના ૨૦૧૯ ના એરસ્પેસ બંધ જેવી જ છે, જેના કારણે ભારતીય એરલાઇન્સને રૂ. ૫૪૦ કરોડથી વધુનું નુકસાન થયું હતું. એર ઇન્ડિયા હવે દર અઠવાડિયે ૧,૧૦૦ થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન કરે છે, જે ૨૦૧૯ ના સ્તર કરતાં લગભગ બમણું છે, તેથી આ વખતે દાવ ઘણો ઊંચો છે.
અહેવાલો અનુસાર, ભારત પણ પાકિસ્તાની કેરિયર્સ માટે પોતાના એરસ્પેસને બંધ કરવા અને ભારતીય બંદરો સુધીની પહોંચને પ્રતિબંધિત કરવા સહિતની પરસ્પર કાર્યવાહી પર વિચાર કરી રહ્યું છે.