નવી દિલ્હી: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વધતા તણાવ વચ્ચે, ખાસ કરીને તાજેતરના પહેલગામ આતંકવાદી હુમલા બાદ, મોદી સરકારે એક મોટું અને વ્યૂહાત્મક પગલું ભર્યું છે. સરકારે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડ (NSAB) નું પુનર્ગઠન કર્યું છે, જેના હેઠળ પૂર્વ રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ (RAW) ના વડા આલોક જોશીને બોર્ડના નવા અધ્યક્ષ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી છે અને પાકિસ્તાને ભારતીય વિમાનો માટે પોતાનું હવાઈ ક્ષેત્ર બંધ કરી દીધું છે, જેનાથી તણાવ વધુ વધ્યો છે.
નવા બોર્ડમાં સાત સભ્યોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં ત્રણ લશ્કરી સેવાઓના નિવૃત્ત અધિકારીઓ છે. જેમાં પૂર્વ પશ્ચિમી એર કમાન્ડર એર માર્શલ પી.એમ. સિન્હા, પૂર્વ દક્ષિણી સેના કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ એ.કે. સિંહ અને રીઅર એડમિરલ મોન્ટી ખન્નાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS) ના બે નિવૃત્ત સભ્યો રાજીવ રંજન વર્મા અને મનમોહન સિંહને પણ બોર્ડમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. સાતમા સભ્ય તરીકે ભારતીય વિદેશ સેવા (IFS) ના નિવૃત્ત બી. વેંકટેશ વર્માનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ પુનર્ગઠન રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા અને વર્તમાન સંકટનો સામનો કરવા માટે સરકારની ગંભીરતા દર્શાવે છે.
પહેલગામ હુમલાએ સમગ્ર દેશમાં આક્રોશ ફેલાવ્યો છે, જેમાં નિઃશસ્ત્ર નાગરિકો અને પ્રવાસીઓને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ હુમલા બાદ ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે હુમલાખોરોને સજા આપશે, અને પાકિસ્તાને દાવો કર્યો છે કે ભારત આગામી ૨૪-૩૬ કલાકમાં લશ્કરી કાર્યવાહી કરી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં NSAB નું પુનર્ગઠન રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની દૃષ્ટિએ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. બોર્ડના નવા સભ્યોનો અનુભવ અને કુશળતા સરકારને વ્યૂહાત્મક સલાહ આપવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે, ખાસ કરીને જ્યારે દેશ સંવેદનશીલ અને તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. આ પગલું માત્ર સુરક્ષા તૈયારીઓને મજબૂત કરવાની દિશામાં જ નથી, પરંતુ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત કરવાનો સંદેશ પણ આપે છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડ (NSAB) ભારતની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ (NSC) નો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે, જે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બાબતો પર સરકારને સલાહ આપવાનું કામ કરે છે. આ બોર્ડ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર (NSA) અને વડાપ્રધાનને વ્યૂહાત્મક સૂચનો આપે છે, જેથી દેશની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષા સાથે સંકળાયેલા જોખમોનું મૂલ્યાંકન અને નિરાકરણ કરી શકાય. બોર્ડમાં સામાન્ય રીતે સંરક્ષણ, ગુપ્તચર, વિદેશ સેવા અને અન્ય ક્ષેત્રોના નિષ્ણાતોનો સમાવેશ થાય છે, જેઓ તેમના અનુભવના આધારે નીતિ વિષયક ભલામણો કરે છે.
NSAB નું મુખ્ય કાર્ય રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓનું ઊંડું વિશ્લેષણ કરવાનું, જોખમો ઓળખવાનું અને સરકારને લાંબા ગાળાની વ્યૂહરચના બનાવવામાં મદદ કરવાનું છે. આ બોર્ડ આતંકવાદ, સરહદ સુરક્ષા, સાયબર જોખમો અને પ્રાદેશિક તણાવ જેવા મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ ઉપરાંત, તે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓનું મૂલ્યાંકન કરીને સરકારને સલાહ આપે છે, જેથી ભારત પોતાની સંરક્ષણ અને રાજદ્વારી નીતિઓને મજબૂત કરી શકે. વર્તમાન ભારત-પાક તણાવના સંદર્ભમાં, NSAB ની ભૂમિકા વધુ મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે, કારણ કે તે સરકારને લશ્કરી અને રાજદ્વારી વ્યૂહરચનાઓ પર સલાહ આપશે, જેથી પરિસ્થિતિને અસરકારક રીતે સંભાળી શકાય.
આલોક જોશી ભારતની બાહ્ય ગુપ્તચર એજન્સી રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ (RAW) ના પૂર્વ વડા છે, જેમને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને ગુપ્તચર બાબતોમાં ઊંડી કુશળતા છે. જોશીએ ૨૦૧૨ થી ૨૦૧૪ સુધી RAW ના વડા તરીકે સેવા આપી હતી અને તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ઘણા મહત્વપૂર્ણ ઓપરેશન્સનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેઓ એક અનુભવી ગુપ્તચર અધિકારી છે, જેમણે ભારતની સુરક્ષાને મજબૂત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.
જોશીના નેતૃત્વ હેઠળ RAW એ ઘણા મોટા ઓપરેશન્સ પાર પાડ્યા, જેમાંથી કેટલાક અત્યંત સંવેદનશીલ અને ગુપ્ત હતા. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, ૨૦૧૩ માં મ્યાનમાર સરહદ પર ઉગ્રવાદી સંગઠનો વિરુદ્ધ એક મહત્વપૂર્ણ ઓપરેશન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ભારતે મ્યાનમારની સેના સાથે મળીને પૂર્વોત્તરમાં સક્રિય ઉગ્રવાદી ઠેકાણાઓનો નાશ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, જોશીએ પાકિસ્તાન સાથે જોડાયેલા આતંકવાદી નેટવર્ક પર નજર રાખવા અને તેને નબળું પાડવા માટે ઘણા ગુપ્તચર અભિયાનો ચલાવ્યા હતા. તેમના કાર્યકાળમાં RAW એ વિદેશમાં ભારત વિરોધી પ્રવૃત્તિઓ પર લગામ લગાવવા માટે ઘણા સફળ ઓપરેશન કર્યા હતા, ખાસ કરીને દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વમાં.
જોશીની વ્યૂહાત્મક વિચારસરણી અને ગુપ્તચર ક્ષેત્રમાં તેમના અનુભવને ધ્યાનમાં રાખીને, તેમની નિમણૂકને ભારત-પાક તણાવ વચ્ચે એક વિચારેલું પગલું માનવામાં આવે છે. તેમની કુશળતા માત્ર આતંકવાદનો સામનો કરવામાં જ નહીં, પરંતુ પ્રાદેશિક સુરક્ષા અને રાજદ્વારીને મજબૂત કરવામાં પણ સરકાર માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. જોશીનો અનુભવ અને નેતૃત્વ આ સંકટપૂર્ણ સમયમાં NSAB ને નવી દિશા આપી શકે છે, જેનાથી ભારત પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને વધુ મજબૂત કરી શકે છે.
જેમ જેમ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ વધી રહ્યો છે, તેમ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર બોર્ડનું આ પુનર્ગઠન દેશની સુરક્ષા તૈયારીઓ અને વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિકોણને મજબૂત કરવાની દિશામાં એક મોટું પગલું છે. આલોક જોશીના નેતૃત્વ હેઠળ આ બોર્ડ આગામી દિવસોમાં સરકારને મહત્વપૂર્ણ સલાહ આપશે, જેથી ભારત આ સંકટનો મજબૂતીથી સામનો કરી શકે.