નવી દિલ્‍હી તા.૨: પાકિસ્‍તાન સામે ભારતની કાર્યવાહી ચાલુ રહે તેવી શકયતા છે. ભારત પહેલાથી જ સિંધુ જળ સંધિ તોડવાથી લઈને હવાઈ ક્ષેત્ર પર પ્રતિબંધ લાદવા સુધીની જાહેરાતો કરી ચૂકયું છે. તે જ સમયે, પહેલેથી જ આર્થિક રીતે સંકુચિત પાડોશીની સમસ્‍યાઓ વધુ વધી શકે છે. એવા સમાચાર છે કે ભારત પાકિસ્‍તાનને FATF એટલે કે ફાઇનાન્‍શિયલ એક્‍શન ટાસ્‍ક ફોર્સની ગ્રે લિસ્‍ટમાં ફરીથી સામેલ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, પાકિસ્‍તાનને આંતરરાષ્‍ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળમાંથી મળી રહેલી સહાયના સંદર્ભમાં પણ ઝટકો લાગી શકે છે.

ઈન્‍ડિયન એક્‍સપ્રેસના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારત બે મોટા પગલાં લેવાનું વિચારી રહ્યું છે. આમાંથી પહેલું પાકિસ્‍તાનને FATF ગ્રે લિસ્‍ટમાં સામેલ કરવાનું અને IMFના ૭ બિલિયન ડોલરના સહાય પેકેજ સામે વાંધો ઉઠાવવાનું છે. આ બાબતથી પરિચિત લોકોએ અખબારને જણાવ્‍યું હતું કે IMF કેસમાં, ભારત એવો દાવો કરી શકે છે કે પાકિસ્‍તાન આતંકવાદી હુમલાઓ અને નાપાક પ્રવળત્તિઓ માટે ભંડોળનો દુરુપયોગ કરી રહ્યું છે.

FATF આપણને કેવી રીતે ફટકારી શકે છે?

પાકિસ્‍તાનને ગ્રે લિસ્‍ટમાં સામેલ કરવા માટે ભારતને અન્‍ય FATF સભ્‍ય દેશોના સમર્થનની જરૂર છે. તેને તેની પૂર્ણ સભા દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવે છે, જે FATF માટે તમામ નિર્ણયો લે છે. પ્‍લેનરી સામાન્‍ય રીતે વર્ષમાં ત્રણ વખત મળે છે, ફેબ્રુઆરી, જૂન અને ઓક્‍ટોબરમાં. ખાસ વાત એ છે કે આ યાદીમાં સામેલ થવાનો અર્થ એ છે કે FDI અને મૂડી પ્રવાહ પર ખૂબ અસર પડે છે.

પાકિસ્‍તાન જૂન ૨૦૧૮ સુધી FATF ગ્રે લિસ્‍ટમાં હતું, પરંતુ ઓક્‍ટોબર ૨૦૨૨ માં તેને યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્‍યું હતું. રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય સરકારી અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આનાથી પાકિસ્‍તાન દ્વારા ભારતમાં આવતા ગેરકાયદેસર ભંડોળને રોકવામાં મદદ મળી. પાકિસ્‍તાન FATFનું સભ્‍ય નથી, પરંતુ તે APG એટલે કે એશિયા પેસિફિક ગ્રુપ ઓન મની લોન્‍ડરિંગનો ભાગ છે. જ્‍યારે, ભારત APG ની સાથે FATF નો પણ સભ્‍ય છે.(૩૮.૧૦)