તિરુવનંતપુરમ: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ શુક્રવારે (મે 2, 2035) અહીં નવનિર્મિત તમામ હવામાનમાં કાર્યરત વિઝિન્જમ આંતરરાષ્ટ્રીય બંદર રાષ્ટ્રને સમર્પિત કર્યું. યુરોપ, ગલ્ફ પ્રદેશ અને દૂર પૂર્વને જોડતા આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટથી માત્ર 10 નોટિકલ માઈલના અંતરે આવેલું આ પૂર્વ-પશ્ચિમ શિપિંગ ધરી પરનું બંદર કાર્ગો ટ્રાન્સશિપમેન્ટ માટે અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય બંદરો પર ભારતની નિર્ભરતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડશે તેવી અપેક્ષા છે.
મોદી સવારે લગભગ 10.30 વાગ્યે બંદર પર પહોંચ્યા હતા, જ્યાં કેરળના મુખ્યમંત્રી પિનરાઈ વિજયન અને તેમના કેબિનેટ સહયોગીઓએ તેમનું સ્વાગત કર્યું હતું. ત્યારબાદ વડાપ્રધાને બંદર પર લાંગરેલા જહાજ એમએસસી સેલેસ્ટિનોમારેસ્કાની મુલાકાત લીધી હતી. બાદમાં, બંદરના ઔપચારિક કમિશનિંગ પહેલાં તેમણે પોર્ટ ઓપરેશન્સ બિલ્ડિંગ સહિતની મુખ્ય સ્થાપનાઓની મુલાકાત લીધી હતી. કાર્યક્રમની શરૂઆત વિજયને કાશ્મીર આતંકવાદી હુમલામાં માર્યા ગયેલા લોકોને શ્રદ્ધાંજલિ આપીને કરી હતી.
દેશનું પ્રથમ અર્ધ-સ્વયંસંચાલિત બંદર મુખ્યત્વે ભારતીય કાર્ગો ટ્રાન્સશિપમેન્ટને દેશમાં લાવવા માટે બનાવાયું છે, જે હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટ નજીક ઊંડા પાણીના બંદરોની ગેરહાજરીને કારણે સિંગાપોર, કોલંબો, સલાલાહ અને દુબઈના વિદેશી બંદરો પર કરવામાં આવે છે. આ બંદર 20,000 TEUs સુધીની ક્ષમતાવાળા ખૂબ જ મોટા મધર વેસલ્સને સેવા આપી શકશે. બંદરના કમિશનિંગ સાથે, આ બંદર સમગ્ર ભારતીય ઉપખંડ માટે વિશ્વ કક્ષાનું ટ્રાન્સશિપમેન્ટ હબ બની શકે છે.
બંદર જ્યાં આવેલું છે તે સ્થળ દરિયાકાંઠાથી એક કિલોમીટરની અંદર 18 થી 20 મીટરની કુદરતી પાણીની ઊંડાઈ ધરાવે છે, જે ખૂબ જ મોટા મધર વેસલ્સને સમાવવા માટે યોગ્ય છે. ઉપરાંત, અહીં લિટરલ ડ્રિફ્ટ ઓછી હોવાથી કામગીરીના વર્ષો દરમિયાન મર્યાદિત મેન્ટેનન્સ ડ્રેજિંગની જરૂર પડશે, જેનાથી સંચાલન અને જાળવણી ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. આ બંદર કેરળ તેમજ દક્ષિણ એશિયાના દરિયાઈ વેપાર માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે તેવી અપેક્ષા છે.
વિઝિન્જમ બંદર પરનું ઓટોમેશન તેને વૈશ્વિક સ્તરે સૌથી વધુ ટેકનોલોજીકલ રીતે અત્યાધુનિક ટ્રાન્સશિપમેન્ટ બંદરોમાંનું એક બનાવે છે, જે જહાજોના ટર્નઅરાઉન્ડ સમયને ઘટાડે છે અને મોટા કન્ટેનર જહાજોને હેન્ડલ કરવાની ભારતની ક્ષમતામાં વધારો કરે છે. બંદર પર લગાવેલી તમામ 24 યાર્ડ ક્રેન્સ સંપૂર્ણપણે સ્વયંસંચાલિત છે, જ્યારે 8 શિપ-ટુ-શોર ક્રેન્સ રિમોટલી ઓપરેટ થાય છે, જે આ બંદરને દેશનું પ્રથમ અર્ધ-સ્વયંસંચાલિત બંદર બનાવે છે.
પ્રોજેક્ટના કમિશનિંગ પહેલાં પણ, બંદરે તેના ટ્રાયલ રન અને ત્યારબાદના પાંચ મહિનાના કોમર્શિયલ ઓપરેશન દરમિયાન ઘણી સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે. ફેબ્રુઆરી અને માર્ચ 2025 માં હેન્ડલ કરેલા કાર્ગોની દ્રષ્ટિએ દક્ષિણપૂર્વ ભારતના 15 બંદરોમાં પ્રથમ ક્રમે (ફેબ્રુઆરીમાં 40 જહાજોમાંથી 78,833 TEUs અને માર્ચમાં 51 જહાજોમાંથી 1.08 લાખ TEUs) સ્થાન પામેલા આ બંદરે આજ સુધીમાં કુલ 285 જહાજોને લાંગરવાની સુવિધા આપી છે, અને ટૂંકા ગાળામાં 5.93 લાખ TEUs કાર્ગો હેન્ડલ કરીને વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કર્યું છે, જે આ સમયગાળા દરમિયાન તેની સ્થાપિત ક્ષમતાના લગભગ 110% ઉપયોગ દર્શાવે છે.
દરમિયાન, વિશ્વના સૌથી મોટા કન્ટેનર જહાજોમાંના એક MSC તુર્કી (24,346 TEUs) અને MSC ક્લોડ ગિરાર્ડેટ (24,116 TEUs) જેવા વિશાળ મધર શિપ્સે બંદરની મુલાકાત લીધી હતી, જે વિશ્વ સમક્ષ બંદરની એન્જિનિયરિંગ કુશળતાનું પ્રદર્શન કરે છે. લોકોના એક વર્ગ દ્વારા ઊભા કરાયેલા પડકારોને પાર કરીને બાંધવામાં આવેલો રબલ-માઉન્ડેડ બ્રેકવોટર દેશમાં એક એન્જિનિયરિંગ અજાયબી છે. અનેક સમયમર્યાદા ચૂકી ગયેલા બંદરના બાંધકામમાં ઓખી વાવાઝોડું, 2018 ની પૂર અને કોવિડ-19 રોગચાળા જેવી અણધારી ઘટનાઓ તેમજ ચર્ચ દ્વારા સમર્થિત માછીમારોના એક વર્ગના સખત વિરોધ સહિત અનેક અવરોધો આવ્યા હતા.
જો કે, 2,960 મીટર લાંબો બ્રેકવોટર 18 થી 20 મીટરની ઊંડાઈમાં અને 28 મીટરની કુલ ઊંચાઈ સાથે બાંધવામાં આવ્યો છે, જે નવ માળની ઇમારત જેટલો ઊંચો છે, જે તેને દેશમાં બાંધવામાં આવેલો સૌથી ઊંડો બ્રેકવોટર બનાવે છે અને એક એન્જિનિયરિંગ અજાયબી છે. હવે, પર્યાવરણ અને વન મંત્રાલયે બંદરના વિકાસના બીજા અને ત્રીજા તબક્કા માટે પર્યાવરણીય મંજૂરી આપ્યા બાદ, જેમાં કન્સેશન કરાર મુજબ અદાણી પોર્ટ દ્વારા ₹9,560 કરોડનું રોકાણ આકર્ષિત થશે, બંદર 2028 સુધીમાં તેની વર્તમાન ક્ષમતા 1 મિલિયન TEUs / વર્ષથી વધારીને 3 મિલિયન TEUs / વર્ષ કરશે. પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કાનો ખર્ચ ₹8,867 કરોડ છે, જેમાંથી રાજ્ય સરકારનો હિસ્સો લગભગ ₹5,595 કરોડ છે.
બંદરના કમિશનિંગ પ્રસંગે કેરળના રાજ્યપાલ રાજેન્દ્ર વિશ્વનાથ આર્લેકર, કેન્દ્રીય રાજ્ય મંત્રીઓ જ્યોર્જ કુરિયન અને સુરેશ ગોપી, અદાણી ગ્રુપના ચેરમેન ગૌતમ અદાણી અને અદાણી પોર્ટ્સ અને સેઝ લિમિટેડના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર કરણ અદાણી, રાજ્યના મંત્રીઓ અને અન્ય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.