નવી દિલ્‍હી,તા.૦૩: રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) એ બે વર્ષ પહેલા ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. સરકારી આંકડા મુજબ, ૬૨૬૬ કરોડ રૂપિયાની નોટો હજુ પણ લોકો પાસે છે. ભલે રિઝર્વ બેંકે આ નોટો પાછી ખેંચી લીધી હોય, છતાં તે હજુ પણ કાયદેસર રીતે માન્‍ય છે. મતલબ, તમે તેનો ઉપયોગ કરી શકો છો.

રિઝર્વ બેંકે ૧૯ મે, ૨૦૨૩ ના રોજ ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો પાછી ખેંચવાની જાહેરાત કરી હતી. તે સમયે બજારમાં ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટોનું કુલ મૂલ્‍ય ૩.૫૬ લાખ કરોડ રૂપિયા હતું. ૩૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ સુધીમાં, આ આંકડો ઘટીને ૬૨૬૬ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયો છે. આનો અર્થ એ થયો કે જાહેરાત સમયે ચલણમાં રહેલી ૨,૦૦૦ રૂપિયાની બધી નોટોમાંથી ૯૮.૨૪% પરત આવી ગઈ છે.

કેન્‍દ્રીય બેંકે જણાવ્‍યું હતું કે ૧૯ મે, ૨૦૨૩ સુધીમાં, બજારમાં રહેલી ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટોમાંથી ૯૮.૨૪ ટકા પરત આવી ગઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે મોટાભાગના લોકોએ તેમની નોટો બેંકમાં જમા કરાવી દીધી છે.

આ નોટો બેંક શાખાઓમાં જમા કરાવવાની કે બદલવાની સુવિધા ૭ ઓક્‍ટોબર, ૨૦૨૩ સુધી ઉપલબ્‍ધ હતી. તે પછી, તમે રિઝર્વ બેંકની ૧૯ વિશેષ કચેરીઓમાંથી કોઈપણની મુલાકાત લઈને આ નોટો બદલી અથવા જમા કરાવી શકો છો.

૯ ઓક્‍ટોબર, ૨૦૨૩ થી, લોકો આ રિઝર્વ બેંક ઓફિસોમાં તેમના બેંક ખાતામાં ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો જમા કરાવી શકશે. રિઝર્વ બેંકે એમ પણ કહ્યું છે કે લોકો આ નોટો દેશની કોઈપણ પોસ્‍ટ ઓફિસથી ઈન્‍ડિયા પોસ્‍ટ દ્વારા રિઝર્વ બેંક ઓફિસમાં મોકલી શકે છે. આ પૈસા સીધા તેમના બેંક ખાતામાં જમા કરવામાં આવશે.

૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટ નવેમ્‍બર ૨૦૧૬માં રજૂ કરવામાં આવી હતી. આનો હેતુ એ હતો કે જ્‍યારે ૫૦૦ અને ૧૦૦૦ રૂપિયાની નોટો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્‍યો હતો, ત્‍યારે લોકોને પૈસાની કોઈ સમસ્‍યાનો સામનો ન કરવો પડે. જ્‍યારે આ હેતુ સિદ્ધ થયો અને અન્‍ય નોટો પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્‍ધ થઈ, ત્‍યારે ૨૦૧૮-૧૯માં ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટનું છાપકામ બંધ કરવામાં આવ્‍યું.

મોટાભાગની ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટો માર્ચ ૨૦૧૭ પહેલા જારી કરવામાં આવી હતી. તેમની અંદાજિત ઉંમર ૪-૫ વર્ષ હતી. એવું પણ જોવા મળ્‍યું કે લોકો આ નોટનો વધુ ઉપયોગ કરતા નથી. આ ઉપરાંત, અન્‍ય નોટોનો જથ્‍થો પણ લોકોની જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે પૂરતો હતો. આને ધ્‍યાનમાં રાખીને અને રિઝર્વ બેંકની ક્‍લીન નોટ પોલિસીને ધ્‍યાનમાં રાખીને, ૨૦૦૦ રૂપિયાની નોટ ચલણમાંથી પાછી ખેંચવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્‍યો