જમ્મુ: ભારતીય સેના અને બોર્ડર સિક્યોરિટી ફોર્સ (બીએસએફ) પાકિસ્તાનથી ભારતમાં આવતી ટનલોનો પર્દાફાશ કરવા માટે સતત કામ કરી રહ્યા છે. અગાઉ પણ અનેક ટનલો શોધી કાઢવામાં આવી છે, જેનો ઉપયોગ પાકિસ્તાન આતંકવાદીઓને ભારતમાં હુમલા કરવા મોકલવા માટે કરતું હતું. આ ટનલો મુખ્યત્વે જમ્મુ અને કાશ્મીરના જમ્મુ, સાંબા અને કઠુઆ જિલ્લાઓમાં મળી આવી છે, જે પાકિસ્તાન સાથેની સરહદે આવેલા છે. ભારતીય સુરક્ષા દળો આ ટનલોને શોધવા માટે ડ્રોન, સિસ્મિક સેન્સર અને સેટેલાઇટ ઇમેજરી જેવી અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવાનું ફર્સ્ટ પોસ્ટ વેન્ટેજ એ જાહેર કર્યું છે.

ટનલોનો ઇતિહાસ અને તાજેતરની શોધ:
ફર્સ્ટપોસ્ટના વેન્ટેજ કાર્યક્રમમાં પાલકી શર્માએ જણાવ્યું કે, પાકિસ્તાને લાઇન ઓફ કંટ્રોલ (એલઓસી) પાર આતંકવાદીઓની ઘૂસણખોરી માટે અને સંભવિત રીતે સશસ્ત્ર સંઘર્ષ દરમિયાન સૈનિકો મોકલવા ટનલોનું નેટવર્ક બનાવ્યું હોવાનું એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે. આવી ટનલોની શોધ ૨૦૦૧થી ૨૦૧૬ સુધીમાં ઓછામાં ઓછી આઠ વખત થઈ છે, ૨૨ મળી આવી છે, જેમાંથી મોટાભાગની ટનલો જમ્મુના સાંબા, કઠુઆ અને હિરાનગર વિસ્તારોમાં મળી છે.
તાજેતરમાં, જાન્યુઆરી ૨૦૨૩માં બીએસએફે જમ્મુના ૧૯૨ કિલોમીટરના સરહદી વિસ્તારમાં પાંચ ટનલો શોધી કાઢી હતી. આ ઉપરાંત, ૨૩ જાન્યુઆરીએ હિરાનગર સેક્ટરમાં ૧૫૦ મીટર લાંબી અને ૨૫-૩૦ ફૂટ ઊંડી ટનલ મળી આવી હતી, જેનો ઉપયોગ આતંકવાદીઓની ઘૂસણખોરી માટે થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ ટનલોનું નિર્માણ પાકિસ્તાનની સેના અને આઈએસઆઈના સમર્થન વિના શક્ય નથી, કારણ કે આવી ટનલો બનાવવા માટે નિષ્ણાત એન્જિનિયરિંગ અને મોટા પાયે આયોજનની જરૂર પડે છે.

અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
ભારતીય સુરક્ષા દળો ટનલો શોધવા માટે અદ્યતન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. બીએસએફે જમ્મુ સરહદે ડ્રોન-માઉન્ટેડ ગ્રાઉન્ડ પેનિટ્રેટિંગ રડારનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે, જે ભૂગર્ભમાં ટનલો શોધવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત, સિસ્મિક સેન્સરનો ઉપયોગ થાય છે, જે ભૂગર્ભમાં ખાલી જગ્યાઓ કે ટનલોને શોધવા માટે સિસ્મિક તરંગો મોકલે છે. સેટેલાઇટ ઇમેજરી પણ સરહદી વિસ્તારોમાં શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે.

ડ્રોનનો વધતો ખતરો
ટનલો ઉપરાંત, પાકિસ્તાન ડ્રોનનો ઉપયોગ કરીને હથિયારો, દારૂગોળો અને નકલી ચલણ ભારતમાં મોકલી રહ્યું છે. ૨૦૨૨માં, ભારત-પાકિસ્તાન સરહદે ૩૧૧ ડ્રોન જોવા મળ્યા હતા, જે ૨૦૨૧ની ૧૦૪ અને ૨૦૨૦ની ૭૭ની સરખામણીમાં નોંધપાત્ર વધારો દર્શાવે છે. આ ડ્રોનનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે જમ્મુ, સાંબા અને કઠુઆના સરહદી વિસ્તારોમાં થાય છે. બીએસએફ અને ભારતીય સેનાએ આ ડ્રોનને નિષ્ફળ બનાવવા માટે એન્ટી-ડ્રોન સિસ્ટમ અને એક્વા જેમર્સ જેવી ટેકનોલોજી ગોઠવી છે.

સરહદી સુરક્ષા માટે નવા પગલાં
ભારત સરકારે સરહદી સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇન્ટિગ્રેટેડ બોર્ડર મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (સીઆઈબીએમએસ) શરૂ કરી છે, જેમાં થર્મલ ઇમેજર્સ, ઇન્ફ્રા-રેડ એલાર્મ, રડાર, અને ફાઇબર-ઓપ્ટિક સેન્સર જેવી ટેકનોલોજીનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, સરહદે ફેન્સિંગને વધુ મજબૂત કરવામાં આવી રહી છે અને નદીકાંઠાના વિસ્તારોમાં લેસર વોલ્સ ગોઠવવાનું આયોજન છે.

પાકિસ્તાનની આ ટનલો અને ડ્રોન દ્વારા ઘૂસણખોરીની પ્રવૃત્તિઓ ભારતની સુરક્ષા માટે ગંભીર પડકાર ઉભો કરે છે. જોકે, ભારતીય સેના અને બીએસએફની સતર્કતા અને અદ્યતન ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી આ ખતરાને નિયંત્રિત કરવાના સતત પ્રયાસો ચાલુ છે. સરહદી વિસ્તારોમાં ગામડાઓના લોકોને પણ સુરક્ષા દળો સાથે સહયોગ કરવા માટે તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી આવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓને ઝડપથી રોકી શકાય.