પટણા : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વધતા તણાવ અને આશંકા વચ્ચે બિહારના કિશનગંજ જિલ્લામાં સુરક્ષા હેતુ માટે આજે એક મોક ડ્રીલ યોજાવાની છે. આ અંતર્ગત, સાયરન વાગ્યા પછી સમગ્ર વિસ્તારમાં અંધારપટ છવાઈ જશે. ૧૯૭૧ પછી ફરી એકવાર આ દ્રશ્ય જોવા મળશે. ૫૪ વર્ષ પહેલા થયેલા યુદ્ધ દરમિયાન સર્જાયેલી પરિસ્થિતિઓને યાદ કરતો આ અહેવાલ વાંચો.

છેલ્લા ૫૪ વર્ષ પછી, ફરી એકવાર કિશનગંજના લોકો સાયરન અને યુદ્ધનો બ્લેક આઉટ જોશે. ખરેખર, ૧૯૭૧માં ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન, કિશનગંજમાં લોકોના કાનમાં સાયરનનો અવાજ ગુંજતો હતો.

તે જ સમયે, ફરી એકવાર સરકાર યુદ્ધની અપેક્ષાએ બુધવારે સાયરન અને બ્લેક આઉટનો મોક ડ્રીલ કરવા જઈ રહી છે. આ સમય દરમિયાન, અત્યંત સંવેદનશીલ કિશનગંજ જિલ્લાને પણ મોક ડ્રીલ માટે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યો છે.

૧૯૭૧ માં, ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન, કિશનગંજ પાકિસ્તાની સેનાનું નિશાન હતું. હકીકતમાં, કિશનગંજ શહેરથી માત્ર ૩૦ કિમી દૂર પૂર્વ પાકિસ્તાન (હવે બાંગ્લાદેશ) માં પાકિસ્તાની સેનાને ખબર પડી કે પૂર્વ પાકિસ્તાનના સર્વવ્યાપી સ્વીકૃત નેતા શેખ મુજીબુર રહેમાનની મુક્તિવાહિનીના ગેરિલાઓ કિશનગંજમાં આશ્રય અને નાણાકીય મદદ મેળવે છે.

એટલા માટે જ પાકિસ્તાની સેનાએ કિશનગંજમાં મુક્તિવાહિનીના લડવૈયાઓને નિશાન બનાવવા અને કિશનગંજમાં આતંક ફેલાવવા અને ભારત સરકારને પાઠ ભણાવવાના હેતુથી તે જ દિવસે કિશનગંજમાં શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ વિસ્ફોટ કર્યા.

ગેરિલા યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું

પૂર્વ પાકિસ્તાનના બંગાળી મુસ્લિમોના આ વિસ્તારમાં, પાકિસ્તાની સરકાર અને પાકિસ્તાની સેનાના આતંક સામે શેખ મુજીબુર રહેમાનના નેતૃત્વમાં મુક્તિવાહિનીના બેનર હેઠળ ગેરિલા યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું. ત્યારબાદ ભારતના તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીએ મુક્તિવાહિનીના સમર્થનમાં ભારતીય સેના તૈનાત કરી હતી.

ભારતીય સેનાના જનરલ માણેક શાહની સેનાએ પોતાનું પરાક્રમ બતાવ્યું અને પાકિસ્તાની સેનાના લગભગ એક લાખ સૈનિકોને બંદી બનાવી લીધા. આ પછી જ પૂર્વ પાકિસ્તાનનો આ વિસ્તાર બાંગ્લાદેશ નામનો નવો દેશ બન્યો.

યુદ્ધના પડછાયામાં વિતાવેલ બાળપણ

કિશનગંજ મારવાડી કોલેજના હિન્દી વિભાગના વડા પ્રોફેસર ડૉ. સજલ પ્રસાદ કહે છે કે તે સમયે શહેરના મનોરંજન ક્લબની છત પર સાયરન વાગતું હતું. મેં મારું બાળપણ યુદ્ધના પડછાયામાં વિતાવ્યું છે.

શત્રુએ બોમ્બ ફેંક્યા

તેઓ આગળ કહે છે કે આવું એટલા માટે કરવામાં આવ્યું હતું કે દુશ્મન દેશના લડાકુ વિમાનો નીચે કોઈ પ્રકાશ ન જુએ અને તે જાણીને કે તે એક નિર્જન વિસ્તાર છે, દુશ્મન બોમ્બ ન ફેંકે. મને યાદ છે કે અમે બાળકો પણ મુક્તિ વાહિનીને એક રીતે નૈતિક ટેકો આપી રહ્યા હતા.

૧૯૭૧માં, આતંક ફેલાવવા માટે ઇન્દુ ટોકીઝમાં બોમ્બ વિસ્ફોટ થયો હતો. ડૉ. સજલ પ્રસાદ કહે છે કે તે સમયે તેઓ તેમના માતાપિતા અને ભાઈ-બહેનો સાથે તેમના ઘરમાં સૂતા હતા, પરંતુ રાત્રે અચાનક એક જોરદાર અવાજ સંભળાયો.

ઘરથી ૩૦૦ મીટર દૂર બોમ્બ ફૂટ્યો

તેમણે જણાવ્યું કે ઘરથી માંડ ૩૦૦ મીટર દૂર આવેલા ઇન્દુ ટોકીઝમાં બોમ્બ ફૂટ્યો હતો. કેટલાક હિંમતવાન લોકો ઇન્દુ ટોકીઝ જવા રવાના થયા હતા. તે હૃદયદ્રાવક ઘટનાની રાત્રે, ઇન્દુ ટોકીઝમાં એક પ્રખ્યાત બોલીવુડ ફિલ્મ સાવન ભાદો ચાલી રહી હતી.

તે દિવસનો બીજો શો, એટલે કે છેલ્લો શો રાત્રે ૯ થી ૧૨ વાગ્યા સુધીનો હતો. ફિલ્મમાં નવીન નિશ્ચલ હીરો હતા અને પ્રખ્યાત અભિનેત્રી રેખા નાયિકા હતી. ફિલ્મમાં એક દ્રશ્ય હતું જેમાં એક કારમાં બોમ્બ ફૂટે છે.

આતંકવાદીઓએ સિનેમા હોલના ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર ફર્સ્ટ ક્લાસ હરોળમાં એક સીટ નીચે ટાઈમ બોમ્બ ફીટ કર્યો હતો. સ્ક્રીન પર ચાલી રહેલી ફિલ્મમાં કારમાં બોમ્બ ફૂટ્યો તે સમયે જ બોમ્બ ફૂટ્યો હતો.

આમ એટલા માટે કરવામાં આવ્યું હતું કે સિનેમા હોલમાં રહેલા દર્શકો ટાઈમ બોમ્બ વિસ્ફોટના અવાજથી મૂર્ખ બની જાય અને મહત્તમ નુકસાન થાય.