નવી દિલ્હી: આંતરરાષ્ટ્રીય નાણા ભંડોળ (IMF) એ શુક્રવારે પાકિસ્તાનના $1 બિલિયનના વિસ્તૃત ભંડોળ સુવિધા (EFF) કાર્યક્રમની સમીક્ષા કરી અને $1.3 બિલિયનની નવી સ્થિતિસ્થાપકતા અને ટકાઉપણું સુવિધા (RSF) લોન પર વિચાર કર્યો. IMF ના સક્રિય સભ્ય ભારતએ પાકિસ્તાનને IMF દ્વારા આપવામાં આવતા બેલઆઉટની અસરકારકતા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, અને દેશના નબળા ટ્રેક રેકોર્ડ અને દેવાની ગેરરીતિના જોખમોને પ્રકાશિત કર્યા હતા.
ભારતે પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો હતો કે પાકિસ્તાન IMF પાસેથી વારંવાર લોન લેનાર દેશ રહ્યો છે, છેલ્લા 35 વર્ષોમાં 28 વખત ભંડોળ મેળવ્યું છે. ભારતે જણાવ્યું હતું કે, "છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં જ ચાર IMF કાર્યક્રમો થયા છે. જો અગાઉના કાર્યક્રમો સફળ થયા હોત, તો પાકિસ્તાનને ફરીથી બેલઆઉટની જરૂર ન પડી હોત," ભારતે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે શું ખામી "IMF કાર્યક્રમની ડિઝાઇનની અસરકારકતા, તેમની દેખરેખ અથવા પાકિસ્તાન દ્વારા તેમના અમલીકરણમાં રહેલી છે?"
ભારતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પાકિસ્તાની સેના દેશના આર્થિક બાબતોમાં ઊંડે સુધી સંકળાયેલી છે, જે સુધારાના પ્રયત્નો માટે જોખમ ઊભું કરે છે. ભારતે 2021 ના યુએન અહેવાલને ટાંકીને કહ્યું હતું કે, "સિવિલ સરકાર સત્તામાં હોવા છતાં, સેના સ્થાનિક રાજકારણમાં અસાધારણ ભૂમિકા ભજવે છે અને અર્થતંત્રમાં તેનાં મૂળિયાં ઊંડે સુધી ફેલાયેલાં છે," જેમાં લશ્કરી-સંબંધિત વ્યવસાયોને પાકિસ્તાનનું "સૌથી મોટું સમૂહ" તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું હતું.
ભારતે IMF ના પોતાના મૂલ્યાંકન અહેવાલના તારણોને પણ પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાં નોંધ્યું હતું કે એવી ધારણાઓ છે કે "IMF દ્વારા પાકિસ્તાનને લોન આપવામાં રાજકીય વિચારણાઓ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે." ભારતે ચેતવણી આપી હતી કે વારંવારના બેલઆઉટને કારણે પાકિસ્તાન પર ખતરનાક રીતે ઊંચો દેવાનો બોજ વધી ગયો છે, જે તેને "IMF માટે નાદાર થવા માટે ખૂબ મોટું દેવાદાર" બનાવે છે.
ભારતે IMF ભંડોળના સંભવિત દુરુપયોગ સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે "સરહદ પારના આતંકવાદને સતત સમર્થન આપવા બદલ પુરસ્કાર આપવો એ વૈશ્વિક સમુદાયને ખતરનાક સંદેશ મોકલે છે." ભારતે ચેતવણી આપી હતી કે આવા ભંડોળ "એજન્સીઓ અને દાતાઓને પ્રતિષ્ઠાની હાનિ પહોંચાડવાનું જોખમ ઊભું કરે છે" અને "વૈશ્વિક મૂલ્યોની મજાક બનાવે છે."
ભારતે IMF અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓને લોન આપવાના નિર્ણયોમાં નૈતિક મૂલ્યોને વધુ સારી રીતે સંકલિત કરવા હાકલ કરી હતી. ભારતે નોંધ્યું હતું કે, "ભંડોળના બદલી શકાય તેવા પ્રવાહોનો લશ્કરી અને આતંકવાદી હેતુઓ માટે દુરુપયોગ થઈ શકે તેવી ચિંતા ઘણા સભ્ય દેશો સાથે પડઘો પાડે છે," પરંતુ ઉમેર્યું હતું કે IMF નો પ્રતિસાદ "પ્રક્રિયાગત અને તકનીકી ઔપચારિકતાઓ દ્વારા મર્યાદિત રહે છે."
IMF એ ભારતની ચિંતાઓને સ્વીકારી અને પાકિસ્તાન માટેના નવા કાર્યક્રમ પરના મતદાનથી દૂર રહેવાની નોંધ લીધી.