<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 10th May 2025

ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં ચીનની કસોટી: ડ્રેગનની નજર અબજ ડોલરના બજાર પર

ચીને તેના સદાબહાર મિત્ર પાકિસ્તાનની સેનાને આધુનિક બનાવવામાં મદદ કરી છે. સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) ના ડેટા અનુસાર, ચીને છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પાકિસ્તાનને 81% શસ્ત્રો પૂરા પાડ્યા છે.

નવી દિલ્હી : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ ચરમસીમાએ છે. બે પડોશી દેશો વચ્ચેના આ સંઘર્ષ પર બીજો એક પડોશી દેશ નજર રાખી રહ્યો છે. આ દેશ ચીન છે. ચીને તેની લશ્કરી ટેકનોલોજી વિકસાવવામાં ઘણા પૈસા રોક્યા છે. પરંતુ અત્યાર સુધી તેના શસ્ત્રોનું યુદ્ધભૂમિ પર ક્યારેય પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું નથી. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ તેનું પહેલું મોટું પરીક્ષણ છે. તેનું કારણ એ છે કે પાકિસ્તાનના કાફલામાં 81 ટકા શસ્ત્રો ચીનના છે. વર્ષ 2023 માં, વિશ્વમાં શસ્ત્ર ઉદ્યોગની આવક 632 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગઈ. તે સ્પષ્ટ છે કે ચીનની નજર આ બજાર પર છે.

સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) અનુસાર, અમેરિકા વિશ્વમાં શસ્ત્રોનો સૌથી મોટો નિકાસકાર દેશ છે. ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન, વિશ્વના સૌથી મોટા શસ્ત્રોના વેપારી અમેરિકાનો હિસ્સો ૪૧.૭% હતો. ત્યારબાદ ફ્રાન્સ (૧૦.૯%), રશિયા (૧૦.૫%), ચીન (૫.૮%), જર્મની (૫.૬%), ઇટાલી (૪.૩%), યુકે (૩.૭%) અને સ્પેન (૨.૭%) આવે છે. ચીન હવે આ ક્ષેત્રમાં નંબર ૧ બનવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે. આ જ કારણ છે કે ચીન ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ પર નજર રાખી રહ્યું છે. આનાથી વિશ્વને એ જોવાની તક મળી શકે છે કે ચીનની આધુનિક લશ્કરી ટેકનોલોજી પશ્ચિમી શસ્ત્રો સામે કેવી કામગીરી કરે છે.

પાકિસ્તાનના કાફલામાં ચીની શસ્ત્રો

ચીન લશ્કરી મહાસત્તા બની રહ્યું છે. તેણે છેલ્લા ચાલીસ વર્ષોમાં કોઈ મોટું યુદ્ધ લડ્યું નથી. પરંતુ રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના નેતૃત્વમાં, ચીને તેની સેનાને આધુનિક બનાવવા માટે ઘણા પ્રયાસો કર્યા છે. તેણે આધુનિક શસ્ત્રો અને ટેકનોલોજી વિકસાવવામાં ઘણા પૈસા રોકાણ કર્યા છે. ચીને તેના સદાબહાર મિત્ર પાકિસ્તાનની સેનાને આધુનિક બનાવવામાં પણ મદદ કરી છે. સ્ટોકહોમ ઇન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (SIPRI) ના ડેટા અનુસાર, ચીને છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં પાકિસ્તાનને 81% શસ્ત્રો પૂરા પાડ્યા છે.

આ શસ્ત્રોમાં આધુનિક ફાઇટર એરક્રાફ્ટ, મિસાઇલ, રડાર અને હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલીનો સમાવેશ થાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, આ શસ્ત્રો પાકિસ્તાન અને ભારત વચ્ચેના કોઈપણ લશ્કરી સંઘર્ષમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે. કેટલાક પાકિસ્તાની શસ્ત્રો ચીની કંપનીઓના સહયોગથી બનાવવામાં આવ્યા છે અથવા ચીની ટેકનોલોજી અને કુશળતાથી બનાવવામાં આવ્યા છે. પાકિસ્તાન સેના જે ચીનમાં બનાવેલા શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરી રહી છે તેમાં J-10C અને JF-17 લડવૈયાઓ, HQ-9 AD સિસ્ટમ્સ, SH-15 હોવિત્ઝર અને CH-4 ડ્રોનનો સમાવેશ થાય છે.

પાકિસ્તાનમાં ચીની શસ્ત્ર

ચીનનું રોકાણ

તાજેતરના વર્ષોમાં, પાકિસ્તાને ચીન સાથે તેના સંબંધો વધાર્યા છે. તે ચીનનો 'એવરગ્રીન સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનર' બની ગયો છે અને શી જિનપિંગના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ પ્રોજેક્ટમાં પણ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. SIPRI ડેટા અનુસાર, 2000 ના દાયકાના અંતમાં, અમેરિકા અને ચીને પાકિસ્તાનને લગભગ એક તૃતીયાંશ શસ્ત્રો પૂરા પાડ્યા હતા. પરંતુ પાકિસ્તાને તાજેતરના વર્ષોમાં અમેરિકન શસ્ત્રો ખરીદવાનું બંધ કરી દીધું છે અને હવે તે સસ્તા ચીની શસ્ત્રોથી તેના શસ્ત્રાગારને ભરી રહ્યું છે.

ચીન તેની સેના પર, ખાસ કરીને લશ્કરી ટેકનોલોજી પર ઘણા પૈસા ખર્ચી રહ્યું છે. તેણે 2025 માટે $249 બિલિયનનું બજેટ નક્કી કર્યું છે, જે ગયા વર્ષ કરતા 7.2% વધુ છે. પરંતુ આ ઉપરાંત, તે PPP મોડ દ્વારા સેના પર પણ ઘણો ખર્ચ કરી રહ્યું છે. તેની લશ્કરી ક્ષમતાઓના આધુનિકીકરણ અને વિસ્તરણની સાથે, ચીન સાયબર યુદ્ધ અને પરમાણુ શસ્ત્રાગાર પર પણ ભાર મૂકી રહ્યું છે. આ પાછળનો તેનો હેતુ અમેરિકાના વર્ચસ્વને પડકારવાનો છે. ચીનની વિસ્તરણવાદી નીતિ કોઈથી છુપાયેલી નથી. તે તાઇવાનને પોતાનો ભાગ માને છે. ઉપરાંત, તે ભારત સહિત તમામ પડોશી દેશો સાથે વિવાદમાં છે.

મોટા શસ્ત્ર નિકાસકારો

અમેરિકા સાથે તણાવ

અમેરિકા પછી વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા ધરાવતો દેશ ચીન છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી વિશ્વની ફેક્ટરી રહ્યું છે. તેણે ઉત્પાદનમાં અદ્ભુત કાર્ય કર્યું છે અને વિશ્વની સપ્લાય ચેઇનનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી ચીન અને અમેરિકા વચ્ચે તણાવ ચાલી રહ્યો છે. અમેરિકા ચીનનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર છે, જ્યારે અમેરિકા ચીનના સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદારોમાંનો એક છે. પરંતુ ચીન સાથે વેપાર કરવામાં અમેરિકાને મોટું નુકસાન થયું છે. આ જ કારણ છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ચીન પર 145% ટેરિફ લાદ્યો છે. તેના જવાબમાં ચીને પણ અમેરિકા પર 125% ટેરિફ લાદ્યો છે. બંને દેશ નમવા તૈયાર નથી.

સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં ચીન અને અમેરિકાના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે બેઠક યોજાઈ રહી છે. પરંતુ બંને પક્ષોને આના માટે તાત્કાલિક કોઈ ઉકેલની અપેક્ષા નથી. એવું માનવામાં આવે છે કે બંને દેશો વચ્ચે કરાર થવામાં બે થી ત્રણ વર્ષ લાગી શકે છે. ચીન આ સમયનો ઉપયોગ દુનિયાને પોતાનો સસ્તો માલ વેચવા માટે કરી શકે છે. ચીનનો માલ અમેરિકા કરતા ઘણો સસ્તો માનવામાં આવે છે અને આ જ કારણ છે કે વિશ્વના બજારો ચીની માલથી છલકાઈ ગયા છે.

શસ્ત્રો ખરીદતા દેશો

ચીન વિરુદ્ધ અમેરિકા

અમેરિકાના સંરક્ષણ સાધનોને દુનિયામાં સૌથી મોંઘા માનવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, અમેરિકાના F-22 રેપ્ટરની કિંમત 143 મિલિયન ડોલર છે. બીજી તરફ, ચીનનું ચેંગડુ J-20 ફાઇટર 110 મિલિયન ડોલરમાં ખરીદી શકાય છે. તેને F-22 નું હરીફ માનવામાં આવે છે. જોકે, ચીને તેની ટેકનોલોજી પોતાની પાસે રાખી છે. આ જ કારણ છે કે જે દેશો રાફેલ, F-16 અને યુરોફાઇટર ટાયફૂન જેવા મોંઘા ફાઇટર ખરીદી શકતા નથી તેઓ ચીન પાસેથી સસ્તા ફાઇટર ખરીદે છે.

દુનિયાભરમાં ચીની ઉત્પાદનો વિશે એવું કહેવામાં આવે છે કે જો તે ચાલશે તો તે ચંદ્ર સુધી ચાલશે, જો સાંજ સુધી નહીં. પરંતુ ચીન હવે તેની આ છબી બદલવા માંગે છે. આ જ કારણ છે કે તે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ પર નજર રાખી રહ્યું છે. જો તેના સંરક્ષણ ઉત્પાદનોની વિશ્વસનીયતા વધે છે, તો તે વિશ્વમાં તેનો પ્રચાર કરી શકશે.

 

(7:17 PM IST)