અલ્હાબાદ : અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં આઈપીસીની કલમ ૩૦૪ હેઠળ દોષિત ઠેરવાયેલા એક વ્યક્તિને હજ કરવા માટે એક મહિનાથી વધુ સમય માટે વિદેશ પ્રવાસ કરવાની મંજૂરી આપતી ટૂંકા ગાળાની જામીન અરજી ફગાવી દીધી છે.
જસ્ટિસ આલોક માથુરની ખંડપીઠે અવલોકન કર્યું હતું કે હજ માટેની તીર્થયાત્રાનો અધિકાર નિરપેક્ષ નથી, અને તેને નિયંત્રિત કરી શકાય છે, કારણ કે આ તબક્કે જામીન મંજૂર કરવાથી તેના દેશના કાયદાથી ભાગી જવાની સંભાવના વધી શકે છે.
જો કે, ખંડપીઠે ઉમેર્યું હતું કે આવી ધાર્મિક પૂજા તે જેલમાં તેની સજા ભોગવ્યા બાદ યોગ્ય રીતે કરી શકે છે.
સિંગલ જજે પોતાના આદેશમાં નોંધ્યું હતું કે, "...અપીલકર્તા કાયદા અનુસાર તેની સજા પૂર્ણ કર્યા બાદ હજ માટે તેનો વિકલ્પ વાપરવા માટે સ્વતંત્ર રહેશે. અનુચ્છેદ ૨૧ વ્યક્તિને કાયદા અનુસાર વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા આપે છે અને રાજ્યને કાયદા અનુસાર સિવાય અન્યથા કોઈને પણ વંચિત ન રાખવાનો આદેશ છે. દોષિત ઠેરવ્યા બાદ કેદ કાયદાની જોગવાઈ અનુસાર હરવા-ફરવાના અધિકારને યોગ્ય રીતે નિયંત્રિત કરે છે અને તેથી તેને મનસ્વી અથવા ગેરકાયદેસર ગણી શકાય નહીં."
કેસની સંક્ષિપ્ત માહિતી
દોષિત ઠેરવ્યા પહેલાં, અપીલકર્તા-જાહિરે તેની પત્ની સાથે હજ માટે અરજી કરી હતી અને આ હેતુ માટે ફી પણ ભરી હતી. ત્યારબાદ, તેની ૪ મે, ૨૦૨૫ થી ૧૬ જૂન, ૨૦૨૫ દરમિયાન યોજાનારી હજ યાત્રા માટે પસંદગી થઈ હતી.
દરમિયાન, તેને અધિક સત્ર ન્યાયાધીશ, બહરાઇચ દ્વારા આઈપીસીની કલમ ૩૦૪/૩૪ હેઠળ ૧૦ વર્ષની અને આઈપીસીની કલમ ૩૨૩ હેઠળ છ મહિનાની સજા ફટકારવામાં આવી હતી.
દોષિત ઠેરવવાના આદેશને પડકારતા, તેણે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરી હતી અને હજ માટે વિદેશ પ્રવાસ કરવાની મંજૂરી માંગતી ટૂંકા ગાળાની જામીન અરજી પણ દાખલ કરી હતી.
તેના વકીલે મુખ્યત્વે સૈયદ અબુ આલા વિરુદ્ધ એનસીબી ૨૦૨૪ લાઈવલો (દિલ્હી) ૩૩૪ ના કેસમાં દિલ્હી હાઈકોર્ટના ચુકાદા પર આધાર રાખ્યો હતો, જેમાં હાઈકોર્ટે ૨૦૧૦ માં એનડીપીએસ એક્ટ હેઠળ દોષિત ઠેરવાયેલા ૭૩ વર્ષીય વ્યક્તિને હજ કરવા માટે વિદેશ પ્રવાસ કરવાની મંજૂરી આપી હતી, અને નોંધ્યું હતું કે હજ યાત્રા ઇસ્લામિક ધર્મમાં ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.
બીજી તરફ, એજીએએ તેની ટૂંકા ગાળાની જામીનનો વિરોધ કર્યો હતો.
હાઈકોર્ટની ટિપ્પણીઓ
શરૂઆતમાં, ખંડપીઠે નોંધ્યું હતું કે અપીલકર્તા, જેને ૧૦ વર્ષની જેલની સજા ફટકારવામાં આવી છે, તેણે જેલમાં માત્ર એક મહિનો (૨૬ માર્ચ, ૨૦૨૫ થી) વિતાવ્યો છે.
વધુમાં, તેણે અવલોકન કર્યું હતું કે ટૂંકા ગાળાની જામીન/પેરોલ, જો કે કાયદા હેઠળ પ્રદાન કરવામાં ન આવે, તેમ છતાં ગંભીર બીમારી અથવા કૌટુંબિક કટોકટી જેવી ચોક્કસ જરૂરિયાતો માટે કોર્ટ દ્વારા માન્યતા આપવામાં આવે છે.
સિંગલ જજે નોંધ્યું હતું કે જ્યારે હજ મુસ્લિમ ધર્મ પાળનાર વ્યક્તિની ફરજ છે, તેમ છતાં માત્ર એટલા માટે ટૂંકા ગાળાની જામીન મંજૂર કરી શકાય નહીં કે અપીલકર્તાને સજા ફટકારવામાં આવે તે પહેલાં હજ યાત્રા માટે અરજી સબમિટ કરવામાં આવી હતી અને મંજૂર કરવામાં આવી હતી.
ખંડપીઠે ટિપ્પણી કરી હતી કે, “નિઃશંકપણે એ હકીકતનો કોઈ ઇનકાર નથી કે તે મુસ્લિમ ધર્મની હજની ફરજ છે, તે ધર્મ પાળનાર દરેક વ્યક્તિ માટે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ બીજી તરફ માત્ર એટલા માટે કે તેની સજા પહેલાં અરજી સબમિટ કરવામાં આવી હતી અને તે મંજૂર કરવામાં આવી છે, તે અપીલકર્તાને ટૂંકા ગાળાની જામીન મંજૂર કરવાનું કારણ બની શકે નહીં. એ નોંધવામાં આવ્યું છે કે તે આઈપીસીની કલમ ૩૦૪/૩૪ તેમજ આઈપીસીની કલમ ૩૨૩ હેઠળ દોષિત છે, જેના આરોપો ખૂબ જ ગંભીર છે અને તેને ૧૦ વર્ષની સજા ફટકારવામાં આવી છે. જેલમાં એક મહિનો વીતી ગયો છે.”
વધુમાં, સૈયદ અબુ આલા કેસથી વર્તમાન કેસને અલગ પાડતા કોર્ટે કહ્યું હતું કે તે ચોક્કસ કેસમાં અરજદારે ૧૧.૫ વર્ષની સજામાંથી ૧૦ વર્ષ ભોગવ્યા હતા, જે તેની જામીનને યોગ્ય ઠેરવે છે; જો કે, અહીં અપીલકર્તાએ ૧૦ વર્ષની સજામાંથી માત્ર એક મહિનો જ ભોગવ્યો છે.
આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે, ઉમેર્યું હતું કે મુક્ત થતાં પહેલાં સંપૂર્ણ સજા પૂર્ણ કરવી ફરજિયાત છે અને જામીન અરજી પર નિર્ણય લેતી વખતે કેદી ભાગી જવાની સંભાવનાને ધ્યાનમાં લેવી જોઈએ, ખંડપીઠે તેની અરજી મંજૂર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.