12 મે 2025: હોટલાઇન કેમ છે: ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ પછી, બંને દેશોના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ મિલિટરી ઓપરેશન્સ (DGMO) સોમવારે વાતચીત કરવાના છે. 10 મેના રોજ યુદ્ધવિરામ પર થયેલા કરાર પછી, હોટલાઇન પર બંને લશ્કરી અધિકારીઓ વચ્ચેની આ વાતચીત ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પરંતુ આ હોટલાઇન શું છે, જેના પર બંને દેશોના લશ્કરી અધિકારીઓ વાત કરવા જઈ રહ્યા છે.

સામાન્ય રીતે DGMO દર અઠવાડિયે વાતચીત કરે છે
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે નક્કી કરાયેલા સૈન્ય પ્રોટોકોલ મુજબ, દર અઠવાડિયે મંગળવારે DGMO ઓફિસ વચ્ચે હોટલાઇન પર વાતચીત થાય છે. નિયંત્રણ રેખા (LOC) અને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદની પરિસ્થિતિ અને લશ્કરી પરિસ્થિતિ પર ચર્ચા થાય છે. યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘન અંગેની ફરિયાદો હોટલાઇન દ્વારા નોંધાવવામાં આવે છે. DGMO વચ્ચે બે વાટાઘાટો થઈ છે. ભારતે પાકિસ્તાન તરફથી ગોળીબાર અને યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘનનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

યુદ્ધવિરામ કરાર પછી સંપર્ક

ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 2003 માં યુદ્ધવિરામ કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા હતા, પરંતુ પાકિસ્તાન સતત તેનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું છે. તે સરહદી વિસ્તારોમાં ગોળીબાર વચ્ચે આતંકવાદીઓની ઘૂસણખોરી કરે છે. જોકે, 2022-2023 માં યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘનની ઘટનાઓ ખૂબ ઓછી હતી. પરંતુ 2018 અને 2020 વચ્ચે, યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘનની ઘટનાઓ બે થી પાંચ હજારની વચ્ચે હતી.

હોટલાઇન પર સીધો કૉલ

હોટલાઇન એ સરકાર અથવા લશ્કરી સ્તરે બે પક્ષો વચ્ચે તાત્કાલિક સીધા કૉલ કરવા માટેની સિસ્ટમ છે. તે સામાન્ય નાગરિકો માટે નથી. રાષ્ટ્રપતિ-વડાપ્રધાન અથવા બે દેશોના લશ્કરી અધિકારીઓ વચ્ચે આવી હોટલાઇન પર વાતચીત થાય છે. હોટલાઇન પર વાતચીત અત્યંત સુરક્ષિત, ગુપ્ત અને સત્તાવાર હોય છે. યુદ્ધ અથવા લશ્કરી કાર્યવાહી દરમિયાન, જ્યારે સરકાર અથવા અન્ય કોઈ સ્તરે બંને પક્ષો વચ્ચે કોઈ સીધો સંપર્ક ન હોય, ત્યારે તે જીવન બચાવનાર સાબિત થાય છે.

DGMO પ્રેસ કોન્ફરન્સ લાઈવ: ભારતીય સેનાની પ્રેસ કોન્ફરન્સ ચાલુ છે, જેમાં ઓપરેશન સિંદૂર વિશે માહિતી આપવામાં આવી રહી છે

હોટલાઈનનો ઉપયોગ કેમ કરવામાં આવે છે

કટોકટીની પરિસ્થિતિઓમાં તે ખૂબ અસરકારક છે. કોઈપણ કટોકટી, કટોકટીની પરિસ્થિતિ, ગંભીર સમસ્યાઓ અથવા કુદરતી આફત દરમિયાન તાત્કાલિક મદદ અથવા સહાય માટે હોટલાઈનનો ઉપયોગ થાય છે. જ્યારે સંદેશાવ્યવહારના અન્ય માધ્યમો કામ કરતા નથી ત્યારે તે ખૂબ મદદરૂપ થાય છે.

હોટલાઈન કેવી રીતે ખાસ છે?

ટેલિફોન અને હોટલાઈન વચ્ચે પણ તફાવત છે. હોટલાઈન સરકાર કે સેનાના સ્તરે બનાવવામાં આવે છે. ટેલિફોન પર કોલ કરવા માટે એક નંબર ડાયલ કરવો પડે છે. આવા નંબરને હોટલાઈનમાં ડાયલ કરવાની જરૂર નથી. હોટલાઈનમાં, રીસીવર ઉપાડતાની સાથે જ બીજા પક્ષનો ફોન વાગવા લાગે છે.

પહેલી વાર હોટલાઇનનો ઉપયોગ ક્યારે થયો?
હોટલાઇનની શરૂઆત પણ રસપ્રદ છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન બ્રિટન અને અમેરિકા વચ્ચે હોટલાઇન શરૂ થઈ હતી. પછી શીત યુદ્ધ દરમિયાન, સોવિયેત યુનિયન (હવે રશિયા) અને અમેરિકા વચ્ચે હોટલાઇન સ્થાપિત થઈ હતી. ક્યુબા કટોકટી દરમિયાન, સોવિયેત યુનિયન અને અમેરિકા પરમાણુ યુદ્ધની આરે હતા. પછી આવા સંદેશાવ્યવહારના માધ્યમોને કારણે, તણાવ ઓછો થયો અને 1963 માં હોટલાઇન સ્થાપિત થઈ.

યુદ્ધ અથવા સંઘર્ષ દરમિયાન, DGMO હોટલાઇન પર વાત કરે છે
ભારતીય સેનામાં, DGMO એક થ્રી-સ્ટાર રેન્ક લશ્કરી અધિકારી છે જે સામાન્ય રીતે લેફ્ટનન્ટ જનરલના રેન્કનો હોય છે. DGMO સરહદો પર લશ્કરી કામગીરીની જવાબદારી પણ સંભાળે છે. 10 મેના રોજ બપોરે ભારત અને પાકિસ્તાનના ડાયરેક્ટર જનરલ ઓફ મિલિટરી ઓપરેશન્સ વચ્ચે હોટલાઇન પર વાતચીત થઈ. પાકિસ્તાનના 11 એરબેઝ પર ભારતના ઝડપી હુમલા પછી, પાકિસ્તાનના DGMO એ હોટલાઇન પર ફોન કર્યો. આ પછી, બંને દેશો યુદ્ધવિરામ પર સંમત થયા. જોકે, બાદમાં પાકિસ્તાની સેનાએ પણ તેનું ઉલ્લંઘન કર્યું. તે જ દિવસે નક્કી થયું કે 12 મેના રોજ બંને વચ્ચે ફરીથી હોટલાઇન પર વાત થશે.