નવી દિલ્હી : અમેરિકા અને ચીન 90 દિવસ માટે એકબીજાથી આયાત થતા માલ પર ટેરિફ ઘટાડવા સંમત થયા છે. ચીન 90 દિવસ માટે અમેરિકાથી આયાત થતા ઉત્પાદનો પર 125 ટકાને બદલે ફક્ત 10 ટકા ટેરિફ લાદશે. જ્યારે અમેરિકા પણ 90 દિવસ માટે ચીનથી આયાત થતા માલ પર 145 ટકાને બદલે 30 ટકા ટેક્સ વસૂલશે. પરંતુ ચીનની સપ્લાય ચેઇનમાં થઈ રહેલા ફેરફારોનો લાભ લેવા માટે ભારત પાસે હજુ 5 વર્ષનો સમય છે.

વિશ્વ બેંક ગ્રુપના પ્રમુખ અજય બંગાએ જણાવ્યું કે આ ભારત માટે તેની સમસ્યાઓને જોવાની અને તેમને કેવી રીતે બદલવા તે વિશે વિચારવાની તક છે જેથી તે ઉભરતા વ્યવસાયિક વાતાવરણનો લાભ લઈ શકે. વાસ્તવિક સમસ્યા એ છે કે ભૂરાજનીતિ અને ટેરિફની આસપાસની વાતોએ બજારોમાં અનિશ્ચિતતા અને અસ્થિરતાની પરિસ્થિતિ ઊભી કરી છે.

વિશ્વ બેંક ગ્રુપના પ્રમુખ અજય બંગાએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા હંમેશા સૌથી ઓછા વેપાર ટેરિફ અવરોધોમાંથી એક રહ્યું છે. 10 ટકા પર, તે હજુ પણ સૌથી નીચામાંનો એક રહેશે. વિકાસશીલ દેશોમાં ટેરિફ અને નોન-ટેરિફ અવરોધો ખૂબ ઊંચા છે.

ઓછા આર્થિક અવરોધો વેપાર અને વૃદ્ધિમાં સુધારો કરે છે. તેથી, વિકાસશીલ દેશો માટે આ એક તક છે કે તેઓ તેમની મર્યાદાઓને જુએ અને તેમને કેવી રીતે બદલવું તે વિશે વિચારે જેથી તેઓ બદલાયેલા વ્યવસાયિક વાતાવરણનો લાભ લઈ શકે અને મને લાગે છે કે ભારત એવા કાર્યો કરવા માટે ખૂબ જ સારી સ્થિતિમાં છે જે તેને લાભ આપી શકે.

છેલ્લા 20 વર્ષોમાં વૈશ્વિક વેપારમાં જે રીતે વધારો થયો છે તેના પર નજર નાખીયે, તો તે નજીવી દ્રષ્ટિએ બમણો થયો છે. જો તમે વિકાસશીલ દેશોમાંથી આવતા વેપારના હિસ્સા પર નજર નાખો, તો તે પણ 20 થી 40% સુધી બમણો થઈ ગયો છે. તે 40% ની અંદર, જો તમે વિકાસશીલ દેશો વચ્ચેના વેપારમાંથી આવતા હિસ્સા પર નજર નાખો, તો તે પણ બમણું અને અડધું થઈ ગયું છે.

પરંતુ સમસ્યા એ છે કે તે અડધા ભાગમાં, તમારી પાસે દક્ષિણ એશિયા અને આફ્રિકા, લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન જેવા પ્રદેશો છે, જ્યાં હિસ્સો ઘણો ઓછો છે - ઓછા ડબલ ડિજિટ, ઉચ્ચ સિંગલ ડિજિટ જેવા નંબરો. જ્યારે પૂર્વ એશિયા, પેસિફિક, અને યુરોપ અને મધ્ય એશિયા ઘણા ઊંચા છે. અજય બંગાએ કહ્યું, મને લાગે છે કે ભારત માટે પણ આંતર-પ્રાદેશિક વેપાર પર નજર રાખવાની તક છે. ભારત પાસે યુકે છે જેની સાથે તમે કરાર કર્યો છે, કદાચ તમે EU સાથે પણ આવું જ કરશો. 

તમે તમારા પડોશીઓ સાથે કેટલાક વધુ કરાર કરો અને મને લાગે છે કે આ ખૂબ મદદરૂપ થઈ શકે છે. તેથી, જો વિશ્વ નિકાસ વ્યવસ્થામાં અનિશ્ચિતતા થોડા સમય માટે ચાલુ રહે છે, તો ભારત અન્ય દેશો કરતાં ઓછી અસર કરશે. જો કંઈ હોય તો, ભારત આગળ શું થશે તે માટે વધુ સારી સ્થિતિમાં છે.