કિવઃ યુરોપિયન યુનિયનના અગ્રણી દેશોએ યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધને તાત્કાલિક ધોરણે સમાપ્ત કરવા માટે રશિયાને આખરી અલ્ટીમેટમ આપ્યું છે. યુરોપિયન નેતાઓએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જો રશિયા સોમવાર મધરાત સુધીમાં યુક્રેનમાં પોતાની તમામ જમીની, હવાઈ અને દરિયાઈ સૈન્ય કાર્યવાહી પર સંપૂર્ણ વિરામ નહીં મૂકે તો મોસ્કોને અત્યંત કડક આર્થિક અને રાજકીય પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડશે. યુરોપિયન નેતાઓએ રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન પર શાંતિ પ્રત્યે ગંભીર ન હોવાનો સીધો આક્ષેપ કર્યો છે અને યુદ્ધને લંબાવવાના તેમના કથિત ઇરાદા સામે સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.
વ્લાદિમીર પુતિને યુરોપિયન યુનિયનના યુદ્ધવિરામના આ અલ્ટીમેટમને સ્પષ્ટપણે ફગાવી દીધો છે. જો કે, તેમણે ગુરુવારે ઇસ્તંબુલ ખાતે યુક્રેન સાથે સીધી વાટાઘાટો કરવાનો એક નવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેને યુરોપિયન નેતાઓએ માત્ર સમય પસાર કરવાની યુક્તિ ગણાવી છે. આ પરિસ્થિતિમાં યુરોપિયન યુનિયને પોતાના અલ્ટીમેટમને વધુ મજબૂતીથી રજૂ કર્યું છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ ઇસ્તંબુલમાં રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને રૂબરૂ મળવાની તૈયારી દર્શાવી છે, પરંતુ તેમના રશિયન સમકક્ષે આ પ્રક્રિયામાં પોતે સામેલ થશે તે અંગે કોઈ ચોક્કસ સંકેત આપ્યો નથી, જેના કારણે વાટાઘાટોની સફળતા અંગે અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે.
યુક્રેનના વિદેશ પ્રધાન એન્ડ્રી સિબિહાએ પરિસ્થિતિની ગંભીરતા વર્ણવતા જણાવ્યું હતું કે યુએસ અને યુરોપના સોમવારના યુદ્ધવિરામના આકરા અલ્ટીમેટમ છતાં, રશિયન સૈનિકોએ પૂર્વીય યુક્રેનના આગળના વિસ્તારોમાં યુક્રેનિયન સૈનિકો પર પોતાના હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા છે, જે રશિયાની વાસ્તવિક નિયત પર પ્રશ્નો ઊભા કરે છે. લંડનમાં પોતાના યુરોપિયન સમકક્ષો સાથે એક તાત્કાલિક વર્ચ્યુઅલ બેઠક યોજ્યા બાદ એન્ડ્રી સિબિહાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરતા લખ્યું હતું કે, "મોસ્કો પાસે નિર્દોષ લોકોની હત્યાઓનો અંત લાવવાની વધુ એક તક હતી, જે તેણે ગુમાવી દીધી છે. આ ઘટનાક્રમ ફરી એકવાર સાબિત કરે છે કે રશિયાનું એકમાત્ર લક્ષ્ય આ વિનાશક યુદ્ધને શક્ય હોય ત્યાં સુધી લંબાવવાનું છે." તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે યુક્રેન અને યુરોપિયન યુનિયન રશિયા પર દબાણ વધારવા માટે સંભવિત તમામ પગલાંઓ પર વિચાર કરી રહ્યા છે, જેમાં રશિયાના બેંકિંગ ક્ષેત્ર, કેન્દ્રીય બેંક અને મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા ક્ષેત્ર સામે વધુ આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો લાદવા અને યુક્રેનને પોતાની સુરક્ષા માટે નવા અને વધુ અદ્યતન સંરક્ષણ સહાય પેકેજો પૂરા પાડવાનો સમાવેશ થાય છે.
યુરોપિયન યુનિયનના અગ્રણી નેતાઓએ પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને શનિવારે યુક્રેનની રાજધાની કિવની મુલાકાત લીધી હતી અને એક સંયુક્ત સત્તાવાર નિવેદન બહાર પાડ્યું હતું. આ નિવેદનમાં તમામ યુરોપિયન નેતાઓએ એકસૂરે વ્લાદિમીર પુતિનને આગામી ૩૦ દિવસ માટે કોઈપણ પૂર્વશરત વિના તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ જાહેર કરવા માટે આહ્વાન કર્યું હતું. તેમનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ક્રેમલિન સાથે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની આગેવાની હેઠળ મહિનાઓ સુધી ચાલેલી રાજદ્વારી વાટાઘાટો કોઈ નક્કર પરિણામ લાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. જર્મન સરકારના એક ઉચ્ચ પ્રવક્તાએ બર્લિનમાં યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન અત્યંત કડક સ્વરમાં જણાવ્યું હતું કે, "સમય ખૂબ જ ઝડપથી પસાર થઈ રહ્યો છે. અમારી પાસે હજી પણ દિવસના અંત સુધીમાં યુદ્ધવિરામ લાગુ કરવા માટે માત્ર ૧૨ કલાકનો સમય બચ્યો છે, અને જો આ સમયમર્યાદા સુધીમાં યુદ્ધવિરામ અમલમાં નહીં આવે, તો યુરોપિયન પક્ષ રશિયા સામે તાત્કાલિક અસરથી નવા અને વધુ આકરા પ્રતિબંધો લાદવા માટેની તમામ જરૂરી તૈયારીઓ શરૂ કરી દેશે." શનિવારે કિવમાં પોલેન્ડ, બ્રિટન અને જર્મનીના વડાઓ સાથે સંયુક્ત રીતે સંબોધન કરતા ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોને સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે જો રશિયા યુદ્ધવિરામ માટે સંમત નહીં થાય તો લાદવામાં આવનારા પ્રતિબંધો "ખૂબ જ મોટા" અને રશિયન અર્થતંત્રને ગંભીર અસર પહોંચાડનારા હશે.
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે શરૂઆતમાં રશિયા પર યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થવા માટે દબાણ લાવવાના યુરોપિયન યુનિયનના પ્રસ્તાવને પોતાનો સંપૂર્ણ ટેકો આપ્યો હતો, જે બાદમાં બંને દેશો વચ્ચે શાંતિપૂર્ણ સમાધાન માટે વાટાઘાટો શરૂ થવાની અપેક્ષા હતી. પરંતુ જ્યારે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને રવિવારે વહેલી સવારે યુદ્ધવિરામના આ પ્રસ્તાવને સત્તાવાર રીતે નકારી કાઢ્યો - અને તેના બદલે આગામી ૧૫ મેના રોજ ઇસ્તંબુલમાં સીધી રશિયા-યુક્રેન વાટાઘાટો યોજવાનો નવો પ્રસ્તાવ મૂક્યો - ત્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતા લખ્યું હતું કે ઇસ્તંબુલમાં આ બેઠક "તાત્કાલિક" યોજાવી જોઈએ, જેના કારણે યુરોપિયન નેતાઓમાં ભારે નારાજગી જોવા મળી રહી છે.
ક્રેમલિનના પ્રવક્તા દિમિત્રી પેસ્કોવે સોમવારે પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા જણાવ્યું હતું કે "અલ્ટીમેટમની ભાષા રશિયા માટે સંપૂર્ણપણે અસ્વીકાર્ય છે," અને તેમણે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની અગાઉની માંગણીનું પુનરાવર્તન કર્યું હતું કે યુદ્ધના "મૂળ કારણો" ને તાત્કાલિક ધોરણે સંબોધિત કરવાની જરૂર છે. રવિવારે પોતાની ટિપ્પણીઓમાં, વ્લાદિમીર પુતિને વર્ષ ૨૦૨૨ માં યોજાયેલી વાટાઘાટોને "ફરીથી શરૂ" કરવાની હાકલ કરી હતી, જેનો તેમણે દાવો કર્યો હતો કે યુક્રેનની રાજધાની કિવ દ્વારા "વિક્ષેપિત" કરવામાં આવી હતી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે જો ભવિષ્યમાં યુદ્ધવિરામ અમલમાં આવે છે, તો યુક્રેનને ફરીથી પોતાના સંરક્ષણ માટે શસ્ત્રો બનાવવાની મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં, જે દુશ્મનાવટ બંધ કરવા માટે મોસ્કો દ્વારા અગાઉ મૂકવામાં આવેલી મુખ્ય શરતોમાંથી એકનું પુનરાવર્તન હતું. જો કે, રશિયન અધિકારીઓએ ક્યારેય એવું સૂચન કર્યું નથી કે રશિયા પોતે લશ્કરી ઉત્પાદન અથવા અન્ય દેશોમાંથી શસ્ત્રોની આયાત બંધ કરીને આ શરતનું પાલન કરશે.
જો કે મોસ્કો સત્તાવાર રીતે કહે છે કે વાટાઘાટો માટે કોઈ પણ પ્રકારની પૂર્વશરતો નથી, તેમ છતાં રશિયા આગ્રહ કરી રહ્યું છે કે ગુરુવારે ઇસ્તંબુલમાં યોજાનારી કોઈપણ વાટાઘાટો વર્ષ ૨૦૨૨ માં ઇસ્તંબુલ ખાતે રશિયા દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવેલા વિવાદાસ્પદ દસ્તાવેજ પર આધારિત હોવી જોઈએ, જેના પર યુક્રેને ક્યારેય પોતાની સંમતિ દર્શાવી નથી. આ દસ્તાવેજ અત્યંત વિવાદાસ્પદ હતો કારણ કે તેમાં યુક્રેનની સૈન્ય સંખ્યામાં ભારે ઘટાડો કરવાની અને ભવિષ્યમાં યુક્રેનને કોઈપણ પ્રકારની લશ્કરી સહાય પર રશિયાને વીટો પાવર આપવાની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી, તેમજ કિવને નાટો (NATO) માંથી બહાર રાખવાની પણ વાત કરવામાં આવી હતી. વાસ્તવમાં, આ દસ્તાવેજ યુક્રેનને ભવિષ્યમાં કોઈપણ સંભવિત રશિયન આક્રમણ સામે પોતાનો બચાવ કરવામાં સંપૂર્ણપણે અસમર્થ બનાવી દેતો હતો.
રશિયન રાષ્ટ્રપતિના એક વરિષ્ઠ સલાહકાર યુરી ઉષાકોવે રવિવારે રાજ્ય ટેલિવિઝન પર પોતાની પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું હતું કે ઇસ્તંબુલમાં ગુરુવારે યોજાનારી વાટાઘાટો વર્ષ ૨૦૨૨ ના દસ્તાવેજ અને તેમણે જેને "વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ" ગણાવી હતી તેના પર આધારિત હોવી જોઈએ. બીજી તરફ, રશિયન ફેડરેશન કાઉન્સિલના ડેપ્યુટી ચેરમેન કોન્સ્ટેન્ટિન કોસાચ્યોવે રાષ્ટ્રપતિ સ્તરે નેતાઓની બેઠક માટે વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીની ઓફરને તુચ્છ ગણાવીને ફગાવી દીધી હતી અને કહ્યું હતું કે આવી કોઈપણ વાટાઘાટો નિષ્ણાતોના સ્તરે જ થવી જોઈએ. તેમણે રશિયન ટેલિવિઝનને જણાવ્યું હતું કે, "આ માત્ર એક કોમેડી શો જેવું છે, કારણ કે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો ચોક્કસપણે આ રીતે ગોઠવવામાં આવતી નથી, ખાસ કરીને આવી અત્યંત જટિલ પરિસ્થિતિમાં."
યુરોપિયન નેતાઓ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા પોતાનું વલણ બદલવાને કારણે નોંધપાત્ર રીતે નારાજ થયા હતા, જેમણે ૨૪ કલાકથી પણ ઓછા સમયમાં પોતાનું અગાઉનું સમર્થન પાછું ખેંચી લીધું હતું. ટ્રમ્પની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પછી તરત જ ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન, જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મેર્ઝ અને પોલેન્ડના વડા પ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્કે સોશિયલ મીડિયા પર સ્પષ્ટપણે લખ્યું હતું કે કોઈપણ પ્રકારની વાસ્તવિક વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં યુક્રેનમાં તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ થવો અત્યંત જરૂરી છે. જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મેર્ઝે પોતાના સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર લખ્યું હતું કે, "અમે અપેક્ષા રાખીએ છીએ કે મોસ્કો હવે યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થાય. વાસ્તવિક વાતચીત શરૂ કરતા પહેલા આ એક આવશ્યક પગલું છે. જ્યાં સુધી યુક્રેનમાં શસ્ત્રો શાંત નહીં થાય ત્યાં સુધી કોઈ પણ પ્રકારની વાટાઘાટો શરૂ થઈ શકે નહીં."
પશ્ચિમના દેશો દ્વારા યુક્રેનમાં ૩૦ દિવસના યુદ્ધવિરામનો જે પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેને શરૂઆતમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું સમર્થન પણ પ્રાપ્ત હતું, તે એવા સમયે આવ્યો હતો જ્યારે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો યુદ્ધ અંગેનો દૃષ્ટિકોણ પાછલા અઠવાડિયે બદલાતો જોવા મળ્યો હતો. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વાન્સે ગયા બુધવારે જાહેરમાં સ્વીકાર્યું હતું કે રશિયા યુક્રેન પાસેથી "ખૂબ વધારે પડતી" માંગણીઓ કરી રહ્યું છે. યુરોપિયન નેતાઓ હવે દૃઢપણે માને છે કે રશિયા યુક્રેનમાં શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે જરા પણ ગંભીર નથી અને વ્લાદિમીર પુતિન પર યુદ્ધને તાત્કાલિક ધોરણે સમાપ્ત કરવા માટે વધુમાં વધુ દબાણ લાવવાની સખત જરૂર છે. બ્રિટિશ વિદેશ સચિવ ડેવિડ લેમીએ સોમવારે યુરોપિયન વિદેશ પ્રધાનોની એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકનું આયોજન કરતી વખતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, "હવે વ્લાદિમીર પુતિન માટે યુરોપમાં શાંતિ પ્રત્યે ગંભીર બનવાનો, યુદ્ધવિરામ પ્રત્યે ગંભીર બનવાનો અને નિષ્ઠાપૂર્વક વાટાઘાટો પ્રત્યે ગંભીર બનવાનો સમય આવી ગયો છે."
નવા ચૂંટાયેલા પોપ લીઓ XIV એ સોમવારે યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીને ફોન કરીને કોઈપણ વિદેશી નેતા સાથેનો પોતાનો પ્રથમ જાહેર ટેલિફોનિક સંવાદ કર્યો હતો. રવિવારે પોતાના સંબોધનમાં, પોપ લીઓ XIV એ યુક્રેનમાં "પ્રામાણિક અને કાયમી શાંતિ" સ્થાપિત કરવાની પોતાની ઊંડી આશા વ્યક્ત કરી હતી. રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકીએ આ ફોન કોલને "ઉષ્માભર્યો" ગણાવ્યો હતો અને પોપને યુક્રેનની રાજધાની કિવની મુલાકાત લેવાનું ભાવભર્યું આમંત્રણ આપ્યું હતું.