જેરુસલેમઃ હમાસે ગાઝામાં ૧૯ મહિનાથી વધુ સમયથી કેદ ઇઝરાયલી-અમેરિકન નાગરિક ઇદાન એલેક્ઝાન્ડરને તાજેતરના દિવસોમાં યુએસ અને હમાસના અધિકારીઓ વચ્ચે સીધી વાતચીત બાદ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રને સદ્ભાવનાના સંકેત રૂપે મુક્ત કર્યો છે.
ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (આઈડીએફ) એ એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે એલેક્ઝાન્ડરને ખાન યુનિસમાં ઇન્ટરનેશનલ કમિટી ઓફ ધ રેડ ક્રોસ (આઈસીઆરસી) ના પ્રતિનિધિઓને સોંપવામાં આવ્યો હતો અને સોમવારે સ્થાનિક સમય અનુસાર ઇઝરાયલી સૈન્યને તબદીલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમને પ્રાથમિક તબીબી તપાસ માટે દક્ષિણ ઇઝરાયલમાં એક સુવિધામાં લઈ જવામાં આવશે અને તેમના માતાપિતા સાથે પુનઃમિલન થશે, જેઓ તેમને મળવા માટે ન્યુ જર્સીથી આવ્યા છે. જો તેમનું સ્વાસ્થ્ય સારું રહેશે, તો તેઓ ટ્રમ્પ અને કતારના અમીર તામિમ બિન હમાદ અલ-થાનીને મળવા માટે કતાર જશે, એમ તેમના પરિવારે ઇઝરાયલી મીડિયાને જણાવ્યું હતું.
હમાસે રવિવારે મોડી રાત્રે ૨૧ વર્ષીય એલેક્ઝાન્ડરને બિનશરતી મુક્ત કરવાની જાહેરાત કર્યાના ૨૪ કલાકથી પણ ઓછા સમયમાં એલેક્ઝાન્ડરને ઇઝરાયલને સોંપવામાં આવ્યો હતો. તે ગાઝામાં કેદ કરાયેલો છેલ્લો જીવિત અમેરિકન બંધક હતો, અને હમાસનો તેને મુક્ત કરવાનો નિર્ણય ઇઝરાયલ સાથે યુદ્ધવિરામ સુધી પહોંચવાના પ્રયાસો વચ્ચે સદ્ભાવનાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવ્યો હતો.
હમાસે સોમવારે એલેક્ઝાન્ડરને આઈસીઆરસીને કોઈ વિશેષ સમારોહ વિના સોંપ્યો હતો, જે આ વર્ષની શરૂઆતમાં ટૂંકા યુદ્ધવિરામ દરમિયાન આતંકવાદીઓ દ્વારા આયોજિત અને ઇઝરાયલી અને યુએસ અધિકારીઓ દ્વારા શોષણકારી અને ક્રૂર ગણાવવામાં આવેલા સ્ટેજ ટ્રાન્સફર સમારોહથી નોંધપાત્ર રીતે અલગ હતું.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રવિવારે રાત્રે તેમના ટ્રુથ સોશિયલ પ્લેટફોર્મ પર લખ્યું હતું, "યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને મધ્યસ્થીઓ - કતાર અને ઇજિપ્ત - દ્વારા આ અત્યંત ક્રૂર યુદ્ધનો અંત લાવવા અને તમામ જીવિત બંધકો અને મૃતદેહોને તેમના પ્રિયજનોને પરત કરવાના પ્રયાસો તરફ આ એક સદ્ભાવનાપૂર્ણ પગલું હતું. આશા છે કે આ ક્રૂર સંઘર્ષનો અંત લાવવા માટે જરૂરી અંતિમ પગલાંઓમાંથી પ્રથમ હશે."
વાટાઘાટોમાં ઇઝરાયલી અધિકારીઓને બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા, જેને ઘણા લોકોએ ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ અને ટ્રમ્પ વચ્ચે વધતા તણાવપૂર્ણ સંબંધોના સંકેત તરીકે અર્થઘટન કર્યું હતું.
એક ઇઝરાયલી વ્યક્તિએ નામ જાહેર ન કરવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પની મધ્ય પૂર્વની યાત્રાની તૈયારીઓ દરમિયાન ઇઝરાયલી અધિકારીઓને શંકા હતી કે વાતચીત ચાલી રહી છે, પરંતુ એલેક્ઝાન્ડરને મુક્ત કરવાના સોદા વિશે ઇઝરાયલે રવિવારે મોડી રાત્રે જ જાણ્યું હતું.
વડા પ્રધાન કાર્યાલયે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે નેતન્યાહુએ સોમવારે બપોરે જેરુસલેમમાં ટ્રમ્પના મધ્ય પૂર્વ માટેના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ અને યુએસ એમ્બેસેડર માઇક હકાબી સાથે મોટા બંધક સોદાને હાંસલ કરવાના તાજેતરના પ્રયાસો અંગે ચર્ચા કરી હતી. ત્યારબાદ, તેમણે મંગળવારે દોહામાં વાટાઘાટો માટે એક ઇઝરાયલી પ્રતિનિધિમંડળને મોકલવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
નિવેદનમાં ઉમેરવામાં આવ્યું હતું, "વડા પ્રધાને સ્પષ્ટ કર્યું કે ગોળીબાર વચ્ચે જ વાટાઘાટો થશે."
નેતન્યાહુએ સોમવારે તેમના કાર્યાલય અનુસાર, એલેક્ઝાન્ડરની મુક્તિ સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરવા બદલ ટ્રમ્પનો ફોન પર આભાર પણ માન્યો હતો.
બંધક પરિવારોના પ્રતિનિધિ જૂથે ટેલ અવીવમાં એલેક્ઝાન્ડરના આગમનને વધાવવા માટે સમર્થકોને એકઠા કર્યા હતા - જો કે તેણે ગાઝામાં બાકી રહેલા ડઝનેક વધુ બંધકોને ઘરે લાવવા માટે એક વ્યાપક સોદાની માંગણી કરી હતી.
ઇઝરાયલની સુરક્ષા કેબિનેટે ગયા અઠવાડિયે ગાઝામાં કાર્યવાહી વિસ્તારવા માટેની યોજનાઓને મંજૂરી આપી હતી, જેમાં ઘેરાયેલા પેલેસ્ટિનિયન વિસ્તારમાં વધુ પ્રદેશ કબજે કરવો અને તેને જાળવી રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.
નેતન્યાહુના કાર્યાલયે સોમવારે સવારે જણાવ્યું હતું, "આઈડીએફ સૈનિક ઇદાન એલેક્ઝાન્ડરની અપેક્ષિત મુક્તિ કોઈપણ વળતર વિના શક્ય બનશે કારણ કે અમે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના સમર્થનથી જે મજબૂત નીતિ અપનાવી છે, અને ગાઝા પટ્ટીમાં આઈડીએફ સૈનિકોના લશ્કરી દબાણને આભારી છે." તેણે ઉમેર્યું હતું કે ઇઝરાયલે યુદ્ધવિરામ અથવા પેલેસ્ટિનિયન કેદીઓને મુક્ત કરવા માટે સંમત થયું નથી - "ફક્ત એક સલામત કોરિડોર માટે જે ઇદાનની મુક્તિ માટે પરવાનગી આપશે."
પરંતુ તાજેતરના મતદાન અનુસાર, મોટાભાગના ઇઝરાયલીઓ માને છે કે તેમના દેશે તમામ બંધકોને ઘરે લાવવા માટે યુદ્ધવિરામ સોદાની તરફેણ કરવી જોઈએ, અને યુદ્ધ પ્રત્યે અસંતોષ વધી રહ્યો છે, જેના પર ઇઝરાયલ લડાઈ ચાલુ રાખવા માટે આધાર રાખે છે.
એલેક્ઝાન્ડરના પરિવારે રવિવારે એક નિવેદનમાં ટ્રમ્પ અને વિટકોફનો કરાર કરાવવા બદલ આભાર માન્યો હતો અને ઇઝરાયલી સરકાર અને વાટાઘાટ ટીમોને બાકી રહેલા તમામ બંધકોને મુક્ત કરવા માટે દબાણ ચાલુ રાખવા વિનંતી કરી હતી, "તેમના અને તેમના પરિવારો માટે આ દુઃસ્વપ્નનો અંત લાવવા માટે. કોઈ પણ બંધક પાછળ ન રહેવો જોઈએ."
સ્થાનિક સમાચાર આઉટલેટ NorthJersey.com અનુસાર, ઇઝરાયલમાં જન્મેલા અને મોટાભાગે ન્યુ જર્સીમાં ઉછરેલા એલેક્ઝાન્ડરે ત્રણ વર્ષ પહેલાં હાઇ સ્કૂલમાંથી સ્નાતક થયા પછી ઇઝરાયલ ડિફેન્સ ફોર્સમાં જોડાવા માટે સ્વયંસેવક તરીકે નોંધણી કરાવી હતી. ૭ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૩ના રોજ, હમાસના આતંકવાદીઓ દક્ષિણ ઇઝરાયલમાં ઘૂસી ગયા, લગભગ ૧,૨૦૦ લોકોને મારી નાખ્યા, એલેક્ઝાન્ડર અને લગભગ ૨૫૦ અન્યને પકડ્યા અને તેમને ગાઝા ખેંચી ગયા.
યુદ્ધવિરામ સોદાઓ અને કેટલાક ઇઝરાયલી લશ્કરી બચાવ મિશનોએ ૧૪૫ બંધકોને મુક્ત કરાવ્યા હતા. સૈન્યએ ડઝનેક વધુ મૃતદેહોને પાછા મેળવ્યા છે. અઠ્ઠાવન ઇઝરાયલીઓ હજી પણ ગાઝામાં છે, જેમાંથી ૨૪ જીવિત માનવામાં આવે છે. ટ્રમ્પે તાજેતરના દિવસોમાં તેમના પરિવારોને ગભરાટમાં મૂકી દીધા જ્યારે તેમણે સૂચવ્યું કે જીવિત માનવામાં આવતા લોકોની સંખ્યા ઘટીને ૨૧ થઈ ગઈ છે.
ઇઝરાયલ દ્વારા મૃત માનવામાં આવતા ચાર અમેરિકનો - ઓમર ન્યુટ્રા, ઇટાય ચેન, ગાદી હગ્ગાઈ અને જુડી વેઇનસ્ટેઇન હગ્ગાઈના મૃતદેહો હજી પણ ગાઝામાં આતંકવાદીઓ પાસે છે. ઇટાયના પિતા રૂબી ચેને સોમવારે ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટને કહ્યું, "ટ્રમ્પ તેમના નાગરિકોની સંભાળ રાખીને નેતૃત્વ દર્શાવી રહ્યા છે, અને હું પ્રાર્થના કરું છું કે નેતન્યાહુ પણ તેવું જ કરશે."
બાકી રહેલા બંધકોના પરિવારના સભ્યોએ સોમવારે ટેલ અવીવમાં સમર્થકોની રેલીમાં બોલતા ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને નેતન્યાહુને તેમના પ્રિયજનોને ઘરે લાવવામાં મદદ કરવા વિનંતી કરી હતી.
"મારો પુત્ર નિમરોડ હજી જીવિત છે, હજી પણ ટનલમાં સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે, હજી પણ રાહ જોવી પડશે જ્યાં સુધી અમારા વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ એ નિર્ણય પર ન આવે કે વડા પ્રધાન તરીકે ટકી રહેવાનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ બંધકોને મુક્ત કરવાનો છે. હું રાહ જોવા માંગતો નથી," આઈડીએફ સૈનિક નિમરોડ કોહેનના પિતા યહુદા કોહેને ભીડને કહ્યું, જે એલેક્ઝાન્ડરની જેમ જ બેઝમાંથી પકડાયો હતો. "મિસ્ટર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, મધ્ય પૂર્વ માટેના વિશેષ દૂત સ્ટીવ વિટકોફ, એડમ બોહલર: કૃપા કરીને કાર્ય ચાલુ રાખો."
દેખાવકારોએ સોમવારે બપોરે ટેલ અવીવમાં યુએસ એમ્બેસી કાર્યાલય સુધી કૂચ કરીને સંદેશને વધુ મજબૂત બનાવ્યો હતો.
દરમિયાન, ગાઝામાં ઇઝરાયલના બદલાની કાર્યવાહીમાં ગાઝાના આરોગ્ય મંત્રાલય અનુસાર, ૫૨,૮૦૦ થી વધુ પેલેસ્ટિનિયનો માર્યા ગયા છે અને લગભગ ૧,૨૦,૦૦૦ ઘાયલ થયા છે, જે નાગરિકો અને લડવૈયાઓ વચ્ચે ભેદ પાડતું નથી પરંતુ કહે છે કે મૃતકોમાં મોટાભાગની મહિલાઓ અને બાળકો છે. ઇઝરાયલે વિસ્તારના મોટા ભાગોને સપાટ કરી દીધા છે, જેના કારણે ગાઝાનો મોટો ભાગ રહેવા લાયક રહ્યો નથી અને લગભગ તમામ વસ્તી ઓછામાં ઓછી એક વખત વિસ્થાપિત થઈ છે. બે મહિનાથી વધુ સમયથી, ઇઝરાયલે પટ્ટીમાં કોઈપણ માનવતાવાદી સહાયના પ્રવેશને અવરોધિત કર્યો છે, જેનાથી તેના રહેવાસીઓ વધુ ગંભીર માનવતાવાદી સંકટમાં ધકેલાઈ ગયા છે.
ગાઝાના આરોગ્ય મંત્રાલય અનુસાર, છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં ગાઝામાં ઇઝરાયલી હુમલાઓમાં ઓછામાં ઓછા ૨૯ લોકો માર્યા ગયા છે.
એલેક્ઝાન્ડરની અપેક્ષિત મુક્તિની જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે ટ્રમ્પ જાન્યુઆરીમાં વ્હાઇટ હાઉસમાં પાછા ફર્યા પછી તેમની પ્રથમ વિદેશ યાત્રા માટે પ્રદેશની મુલાકાત લેવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે, જેમાં કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને સંયુક્ત આરબ અમીરાતનો સમાવેશ થાય છે - ખાસ કરીને ઇઝરાયલને છોડી દેવામાં આવ્યું છે. ટ્રમ્પે તેમની યાત્રા દરમિયાન મધ્ય પૂર્વમાં રાજદ્વારી સફળતાની જાહેરાત કરવાની યોજનાઓ વિશે સંકેત આપ્યા છે, અને હમાસના અધિકારીઓ અને મધ્યસ્થી દેશો ઇજિપ્ત અને કતાર અનુસાર, ગાઝામાં યુદ્ધવિરામ સુધી પહોંચવા માટેની વાટાઘાટો તાજેતરના દિવસોમાં વેગ પકડ્યો છે.
વાટાઘાટોથી પરિચિત ઇઝરાયલી વ્યક્તિએ જણાવ્યું હતું કે વિટકોફને સોમવારે કદાચ "ટ્રમ્પ તરફથી નેતન્યાહુને સંદેશ આપવા માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા કે ઇઝરાયલ પાસે મોટા સોદા પર હસ્તાક્ષર કરવાની આ છેલ્લી તક છે." "એક એવો સોદો જેમાં વધુ કે તમામ બંધકો તેમજ સાઉદી અરેબિયા સાથેના સંબંધોને સામાન્ય બનાવવાના પ્રયાસોનો સમાવેશ થાય છે, જેના માટે પેલેસ્ટિનિયન ઘટકની જરૂર પડશે, અને જેના માટે નેતન્યાહુને ક્નેસેટમાં જંગી બહુમતી સમર્થન છે."
ઇઝરાયલમાં યુએસ એમ્બેસેડર માઇક હકાબીએ શનિવારે ઇઝરાયલના ચેનલ ૧૨ સાથેની એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે યુએસને તેના હિતોની સેવા કરતા સોદા કરવા માટે "ઇઝરાયલ પાસેથી પરવાનગી લેવાની જરૂર નથી." તેમણે કહ્યું, "તે અમારી તાત્કાલિક બાબત શું બને છે, અમારા નાગરિકોનું રક્ષણ કરવું, તે બાબત છે," જ્યારે સૂચનોને ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહુ વચ્ચેના મતભેદનું પ્રતિબિંબ ગણાવતા તેમણે તેને "અન્યાયી વર્ણન" ગણાવ્યું હતું.
હમાસે રવિવારે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે તે "યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા, પરસ્પર સંમતિથી કેદીઓની અદલાબદલી કરવા અને ગાઝા પટ્ટીનું સંચાલન એક સ્વતંત્ર અને વ્યાવસાયિક સંસ્થા દ્વારા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તાત્કાલિક સઘન વાટાઘાટો શરૂ કરવા અને ગંભીર પ્રયાસો કરવા માટે તૈયાર છે."
જો કે, નેતન્યાહુ માટે, યુદ્ધનો અંત લાવવાનો અર્થ તેમના કટ્ટર જમણેરી ગઠબંધન ભાગીદારોનું સમર્થન ગુમાવવું હોઈ શકે છે - સંભવતઃ તેમના રાજકીય પતનનું કારણ બની શકે છે.
એક ઇઝરાયલી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે જો ટૂંક સમયમાં યુદ્ધવિરામ કરાર નહીં થાય તો સરકાર ગાઝામાં યુદ્ધ વધારવાની પોતાની યોજનાઓ પર આગળ વધવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.
સંવેદનશીલ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે નામ જાહેર ન કરવાની શરતે બોલતા અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, "જો ટ્રમ્પ પ્રદેશ છોડે તે પહેલાં વિટકોફ ફ્રેમવર્ક હેઠળ વધુ બંધકોને મુક્ત કરવા માટે કોઈ સોદો નહીં થાય - તો અમે તીવ્ર કાર્યવાહી શરૂ કરીશું."