કોલકાતા: ચાર મોટી કંપનીઓના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય કંપનીઓ ચીની કંપનીઓ સાથે ભાગીદારીની શોધ કરી રહી છે, તેઓ અપેક્ષા રાખે છે કે તાજેતરની દુશ્મનાવટ દરમિયાન પાકિસ્તાનને ચીનના સમર્થનને જોતાં નિયમનકારી પ્રક્રિયા વધુ કડક થશે.
તેમણે કહ્યું કે આનાથી પાઇપલાઇનમાં રહેલા કેટલાક સોદા પર પડછાયો પડ્યો છે, જેમાં એપ્લાયન્સ ઉત્પાદક હાયરની તેની ભારતીય કામગીરીમાં હિસ્સો વેચવાની યોજના અને પ્રેસ નોટ 3 હેઠળ સરકારની મંજૂરીની રાહ જોઈ રહેલા અન્ય બે સંયુક્ત સાહસો (JV)નો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય કોન્ટ્રાક્ટ ઉત્પાદકો પણ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટકો માટેની ઉત્પાદન-લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) યોજના માટે સંયુક્ત અરજીઓ પર ચીનની કંપનીઓ સાથે સક્રિય વાટાઘાટમાં છે.
હાયર ઇન્ડિયાના હિસ્સાનું મૂલ્યાંકન કરી રહેલી એક મોટી સ્થાનિક કંપનીએ હવે ધીમી ગતિએ આગળ વધવાનો નિર્ણય કર્યો છે. એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે ચીન સાથેના સોદા અંગેના નિયમનકારી દૃશ્યનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી જ તે આગળ વધશે. અહેવાલો અનુસાર, રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને ભારતી ગ્રૂપના સુનીલ મિત્તલ અને વોરબર્ગ પિંકસના કન્સોર્ટિયમ મોખરે છે, જ્યારે ચીની કંપની $2-2.3 બિલિયનના મૂલ્યાંકન પર 25-51% ઇક્વિટી વેચવા માંગે છે.
2020 માં, લશ્કરી અથડામણો પછી ભારત બેઇજિંગ પ્રત્યે ઠંડું વલણ દાખવ્યું હતું અને પ્રેસ નોટ 3 ના નિયમો જારી કર્યા હતા, જેમાં સરહદી દેશોમાં સ્થિત લોકો માટેના રોકાણો માટે બહુ-વિભાગીય મંજૂરીઓ જરૂરી છે. આવી મંજૂરીઓ માત્ર થોડીક મોટી ચીની કંપનીઓને જ મળી છે, જેના કારણે અન્ય કંપનીઓને હિસ્સો વેચવાની અથવા ભારતીય કંપનીઓ સાથે JV માં પ્રવેશવાની ફરજ પડી છે.
સરકારી અધિકારીઓએ સપ્તાહના અંતમાં સંકેત આપ્યો હતો કે PLI યોજના હેઠળના સંયુક્ત સાહસોમાં ચીની કંપનીઓને માત્ર નાનો હિસ્સો જ મંજૂર કરવામાં આવશે, જો તે અન્યત્ર ઉપલબ્ધ ન હોય તેવા નિર્ણાયક ઘટકો માટે હોય તો.
અગાઉ ટાંકવામાં આવેલા એક CEOએ જણાવ્યું હતું કે, "ચીન પર સરકારનું વલણ ફરી બદલાઈ રહ્યું છે. અમને ડર છે કે મોટાભાગના પ્રસ્તાવોને પ્રેસ નોટ 3 ની મંજૂરી નહીં મળે, જે PLI યોજના હેઠળની અમારી રોકાણ યોજનાઓને જોખમમાં મૂકશે. અમે એક મૂલ્યાંકન શરૂ કર્યું છે, જ્યાં અમે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં એકલા જ આગળ વધી શકીએ છીએ."
ચીની કંપનીઓ ભારતીય ભાગીદારો સાથે તકનીકી જોડાણ માટે ઉત્સુક નથી અને સંયુક્ત સાહસોને પસંદ કરે છે.
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયે શનિવારે ચીનના વિદેશ મંત્રી વાંગ યીને ટાંકીને કહ્યું હતું કે ચીન "પાકિસ્તાનની સાર્વભૌમત્વ, પ્રાદેશિક અખંડિતતા અને રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્રતાને જાળવવામાં તેની સાથે મક્કમતાથી ઊભું રહેશે", એમ નાયબ વડા પ્રધાન અને વિદેશ મંત્રી મુહમ્મદ ઇશાક ડાર સાથેની ફોન વાતચીતમાં જણાવ્યું હતું.
X પરના નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચીન પાકિસ્તાનનું "સર્વકાલીન વ્યૂહાત્મક સહકારી ભાગીદાર અને લોખંડી મિત્ર" છે અને બંને નેતાઓએ "નજીકના સંચારના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને આગામી દિવસોમાં સતત સંકલન જાળવવા માટે સંમત થયા હતા."
આ ઘટના ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે 10 મેના રોજ ગોળીબાર અને લશ્કરી કાર્યવાહી બંધ કરવાના કરાર પછી બની છે.
એક સ્માર્ટફોન કોન્ટ્રાક્ટ ઉત્પાદકના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે તેઓ અપેક્ષા રાખે છે કે મોટાભાગની પ્રેસ નોટ 3 ની અરજીઓ હવે સ્થગિત કરવામાં આવશે અથવા તો નામંજૂર કરવામાં આવશે.
તેમણે કહ્યું કે તેમ છતાં, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગને ચીન પાસે રહેલી ટેકનોલોજીની જરૂર છે. CEOએ કહ્યું, "જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયામાં વિકલ્પો છે, પરંતુ ચીની ટેકનોલોજી વધુ ખર્ચ-સ્પર્ધાત્મક છે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આર્થિક વ્યવહારવાદ આખરે કેન્દ્રસ્થાને આવશે, અન્યથા ભારતની ઉત્પાદન યોજનાઓ પ્રભાવિત થશે."
હોમગ્રોન ડિક્સન ટેક્નોલોજીસની બે પ્રેસ નોટ 3 અરજીઓ સરકાર પાસે પેન્ડિંગ છે - એક સ્માર્ટફોન કોન્ટ્રાક્ટ ઉત્પાદક લોંગચીયર સાથેના સંયુક્ત સાહસ માટે અને બીજી ડિસ્પ્લે મોડ્યુલો બનાવવા માટે HKC કોર્પ સાથે.
ટાટાની માલિકીની વોલ્ટાસ અને શાંઘાઈ હાઇલી ગ્રૂપ કોમ્પ્રેસર ઉત્પાદન માટે સંયુક્ત સાહસ માટે વાતચીતમાં હતા. અન્ય હોમગ્રોન કોન્ટ્રાક્ટ ઉત્પાદકો જેમ કે માઇક્રોમેક્સની માલિકીની ભગવતી પ્રોડક્ટ્સ, પીજી ઇલેક્ટ્રોપ્લાસ્ટ અને ઇપેક ડ્યુરેબલ પણ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટકો માટે PLI યોજના હેઠળ અરજીઓ માટે વાતચીતમાં હતા.
સરકારી ડેટાને ટાંકીને અહેવાલો અનુસાર, ભારતે એપ્રિલ 2020 અને ડિસેમ્બર 2023 વચ્ચે પ્રેસ નોટ 3 હેઠળ $11.9 બિલિયનના મૂલ્યના 526 વિદેશી સીધા રોકાણ (FDI) પ્રસ્તાવો મેળવ્યા હતા. તેમાંથી 124 મંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા અને 201 નામંજૂર કરવામાં આવ્યા હતા. બાકીના કેન્દ્ર પાસે પેન્ડિંગ છે. $2.5 બિલિયન સાથે, તે સમયગાળામાં ભારતના FDI ઇક્વિટી ઇનફ્લોમાં ચીનનો હિસ્સો 0.38% હતો.
SAIC મોટર, હાયર, ઓપ્પો, વિવો, શાઓમી, BYD અને શાંઘાઈ હાઇલી ગ્રૂપ જેવી મોટી ચીની કંપનીઓએ ભારતમાં પ્રેસ નોટ 3 ની અસ્વીકૃતિઓ અને અન્ય નિયમનકારી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
તાજેતરના યુએસ-ચીન ટેરિફ વિવાદને કારણે ભારતના વલણમાં થોડી નરમાઈ આવી હતી. ઘણી ચીની કંપનીઓ પણ JVs પર વધુ લવચીક બની હતી, અગાઉ બહુમતી માલિકી પર આગ્રહ રાખતી હતી તેની સરખામણીએ લઘુમતી હિસ્સા માટે સંમત થઈ હતી.