નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયમાં વૃંદાવનના પ્રસિદ્ધ શ્રી બાંકે બિહારી મંદિર માટે પ્રસ્તાવિત ₹૫૦૦ કરોડના કોરિડોર વિકાસ યોજનાને આખરે મંજૂરીની મહોર મારી દીધી છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને આ કોરિડોરના વિકાસ માટે મંદિરની આસપાસની લગભગ પાંચ એકર જમીન સંપાદિત કરવા માટે મંદિરના ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપી છે. આ નિર્ણયથી લાંબા સમયથી અટકેલી આ મહત્વકાંક્ષી યોજનાનો માર્ગ મોકળો થયો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય મંદિર પરિસર અને તેની આસપાસ ભક્તો માટે વધુ સારી સુવિધાઓ અને સુરક્ષા પ્રદાન કરવાનો છે.
ન્યાયાધીશ બેલા ત્રિવેદી અને ન્યાયાધીશ એસ.સી. શર્માની ડિવિઝન બેન્ચે ઉત્તર પ્રદેશ સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલી ₹૫૦૦ કરોડની વિકાસ યોજનાનો ઝીણવટપૂર્વક અભ્યાસ કર્યા બાદ અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના અગાઉના આદેશમાં સુધારો કર્યો હતો. હાઇકોર્ટે બાંકે બિહારી જી મંદિરની આસપાસ કોરિડોરના વિકાસ માટે જમીન ખરીદવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશ સરકારને આ યોજનાને સંપૂર્ણપણે અમલમાં લાવવાની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે બાંકે બિહારી જી ટ્રસ્ટ પાસે દેવતા અને મંદિરના નામે ફિક્સ ડિપોઝિટમાં નોંધપાત્ર રકમ જમા છે અને રાજ્ય સરકારને પ્રસ્તાવિત જમીનના સંપાદન માટે આ ભંડોળનો ઉપયોગ કરવાની પરવાનગી આપવામાં આવે છે. જો કે, કોર્ટે આ બાબતે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે મંદિર અને કોરિડોરના વિકાસ માટે સંપાદિત કરવામાં આવેલી તમામ જમીન કાયમી ધોરણે દેવતા અને ટ્રસ્ટના નામે જ રહેશે, જેથી મંદિરની સંપત્તિનું યોગ્ય સંચાલન સુનિશ્ચિત થઈ શકે.
શ્રી બાંકે બિહારી મંદિર કોરિડોર માટે રાજ્ય સરકારની આ વિકાસ યોજનાને સુપ્રીમ કોર્ટની મંજૂરી ખાસ કરીને ૨૦૨૨માં બાંકે બિહારી મંદિરમાં થયેલી દુઃખદ ભાગદોડની ઘટનાને ધ્યાનમાં રાખીને આપવામાં આવી છે. આ ઘટનાએ બ્રજ ક્ષેત્રના અન્ય મંદિરોમાં પણ વ્યાપક ગેરવહીવટ તરફ ધ્યાન દોર્યું હતું અને અસરકારક મંદિર શાસન માત્ર એક કાનૂની આવશ્યકતા જ નથી, પરંતુ જાહેર અને આધ્યાત્મિક કલ્યાણ માટે પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે તે વાત પર ભાર મૂક્યો હતો. આ યોજનાથી ભક્તોની સુરક્ષામાં વધારો થશે અને ભીડ વ્યવસ્થાપનમાં સુધારો થશે તેવી અપેક્ષા છે.
ન્યાયાધીશ શર્મા દ્વારા લખવામાં આવેલા વિસ્તૃત ચુકાદામાં ઉત્તર પ્રદેશ બ્રજ આયોજન અને વિકાસ બોર્ડ અધિનિયમ, ૨૦૧૫નો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે આ વિસ્તારમાં માળખાગત સુવિધાઓ, યાત્રાળુઓની સુરક્ષા અને ઐતિહાસિક વારસાના સંરક્ષણને પ્રાથમિકતા આપવા માટે પાર્કિંગની પૂરતી જગ્યાઓ, ભક્તો માટે યોગ્ય રહેઠાણની વ્યવસ્થા, સ્વચ્છ શૌચાલય, સુરક્ષા તપાસ ચોકીઓ અને અન્ય આવશ્યક સુવિધાઓ વિકસાવવામાં રાજ્ય સરકારની સક્રિય ભૂમિકાને સ્વીકારી હતી.
વધુમાં, કોર્ટે એ પણ અવલોકન કર્યું હતું કે મથુરા અને વૃંદાવન જેવા અત્યંત ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા શહેરો દર વર્ષે લાખોની સંખ્યામાં યાત્રાળુઓને આકર્ષે છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં આવતા યાત્રાળુઓની સુવિધા માટે પહોળા રસ્તાઓ, પર્યાપ્ત પાર્કિંગની જગ્યાઓ, સ્વચ્છ ધર્મશાળાઓ, આધુનિક હોસ્પિટલો અને અન્ય જરૂરી જાહેર સુવિધાઓ જેવી વધુ સારી માળખાગત સુવિધાઓની તાત્કાલિક જરૂરિયાત છે. આ કોરિડોર યોજના આ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થશે.
કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે ઉત્તર પ્રદેશ બ્રજ આયોજન અને વિકાસ બોર્ડ આ સમગ્ર વિસ્તારના વિકાસ માટે સક્રિયપણે કાર્ય કરી રહ્યું હોવા છતાં, આ દિશામાં અર્થપૂર્ણ અને ટકાઉ પ્રગતિ માટે રાજ્ય સરકાર, મંદિર ટ્રસ્ટો, સ્થાનિક સમુદાયો અને અન્ય તમામ સંબંધિત હિસ્સેદારોના સંયુક્ત અને સહિયારા પ્રયાસોની અત્યંત આવશ્યકતા છે. કોર્ટે યમુના નદી, કાશી ઘાટ, વિશ્રામ ઘાટ અને કુસુમ સરોવર જેવા મુખ્ય ધાર્મિક સ્થળો પર પણ વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની અને તેમના સુંદર્યીકરણની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો, જેથી આ પવિત્ર સ્થળોની મુલાકાત લેતા ભક્તો માટે આધ્યાત્મિક રીતે વધુ સંતોષકારક અને આરામદાયક અનુભવ સુનિશ્ચિત થઈ શકે. ટૂંકમાં, શ્રી બાંકે બિહારી મંદિર કોરિડોર યોજનાની મંજૂરીથી વૃંદાવનમાં આવતા લાખો ભક્તોને સુવિધા અને સુરક્ષાનો નવો અનુભવ મળશે અને આ ક્ષેત્રના વિકાસને પણ વેગ મળશે.